ΚΑΘΙΕΡΩΣΕ ΑΥΤΗ ΤΗ ΣΥΝΗΘΕΙΑ ΚΑΙ ΚΑΝΕ ΕΝΑ ΔΩΡΟ ΖΩΗΣ ΣΤΟ ΜΩΡΟ ΣΟΥ

Μια νέα έρευνα του Yale έδειξε πόσο σημαντικό είναι για τη συναισθηματική ευεξία του μωρού όταν οι γονείς ή οι φροντιστές του τραγουδούν με κάθε ευκαιρία.

Η ρουτίνα ήταν κάθε βράδυ ίδια: Πλύσιμο και καθαρή πάνα, ένα μπουκάλι γάλα, ρέψιμο (3 φορές) και έπειτα γραμμή για το σκοτεινό δωμάτιο, όπου συνέχιζα να την κρατάω αγκαλιά, να τη χαϊδολογάω και να της ψιθυρίζω ένα συγκεκριμένο νανούρισμα που –εμπνευσμένο μεν σε στίχους από άλλα γνωστά νανουρίσματα– είχα βγάλει εντελώς από το μυαλό μου: Κοιμήσου αγγελούδι μου… κοιμήσου εσύ μωρό μου… Καμία σημασία δεν είχε ότι σε σημεία ίσως να μην έβγαζε και κανένα νόημα. Λειτουργούσε. Μερικά λεπτά μετά, την ακουμπούσα στην κούνια της και κοιμόταν.

Όλα αυτά με τη μικρή μου, που ήταν ένα μωρό το οποίο γενικά κοιμόταν εύκολα. Στη μεγάλη τραγουδούσα όταν δεν έκανε κάτι, προκειμένου να της αποσπάσω την προσοχή. Για παράδειγμα, όταν της άλλαζα πάνα και εκείνη χτυπιόταν σαν το χταπόδι στην αλλαξιέρα, της τραγουδούσα τη «Συννεφούλα» (με τον στίχο τον σωστό). Στο καρεκλάκι του φαγητού, όταν δεν έτρωγε, της τραγουδούσα το «Περνάει ένα τραμ». Γέλαγε με τη χοντρή που σπάει το σκαλί, της έχωνα μια μπουκιά στο στόμα (λάθος, όπως έμαθα μετά από τους ειδικούς. Αν δεν πεινούσε, καλύτερα να μην έτρωγε).

Το τραγούδι, όμως, φαίνεται πως ήταν σωστό. Αυτή η ενστικτώδης συμπεριφορά που παρατηρείται ανά τους αιώνες στο ανθρώπινο είδος φαίνεται πως δεν «λειτουργεί» μόνο εκείνη τη στιγμή –π.χ. για να νανουριστεί το μωρό– αλλά μπορεί να έχει και μακροπρόθεσμα οφέλη στη συναισθηματική ευεξία του παιδιού.

Αυτό υποστηρίζει νέα μελέτη που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Child Development: Σε μια τυχαιοποιημένη δοκιμή, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η ενθάρρυνση των γονιών να τραγουδούν πιο συχνά οδήγησε σε διαρκή αύξηση της διάθεσης του βρέφους, ακόμη και μετά το τέλος της παρέμβασης. Τα οφέλη δεν ήταν ανάλογα για τους ίδιους τους φροντιστές, ωστόσο η μελέτη επικεντρώθηκε στον ισχυρό ρόλο που μπορεί να διαδραματίσει η μουσική στην πρώιμη ανάπτυξη.

Πώς συμβάλλει το τραγούδι στη συναισθηματική ευεξία του μωρού;

Η συγκεκριμένη έρευνα βασίστηκε σε δεκαετίες εργασίας που έδωσαν έμφαση στο πώς το πρώιμο περιβάλλον φροντίδας διαμορφώνει τα μακροπρόθεσμα αποτελέσματα για την υγεία. Η ζεστασιά, η ανταπόκριση και η συνέπεια από τους φροντιστές είναι βασικά χαρακτηριστικά μιας υγιούς σχέσης προσκόλλησης στη βρεφική ηλικία.

Εικονογράφηση: Χριστίνα Αβδίκου

Ωστόσο, οι οικογένειες διαφέρουν σημαντικά ως προς την υποστήριξη και τους πόρους που έχουν τη δυνατότητα να παρέχουν. Είναι λοιπόν εξαιρετικά αισιόδοξο να διαπιστώνεται ότι απλές, προσβάσιμες παρεμβάσεις μπορούν να κάνουν τη διαφορά. Η αύξηση της ποσότητας τραγουδιού που απευθύνεται σε βρέφη μέσα στο σπίτι είναι μία από αυτές.

Προηγούμενες μελέτες είχαν επικεντρωθεί ως επί το πλείστον στις βραχυπρόθεσμες αντιδράσεις και έδειξαν ότι το τραγούδι μπορεί να ηρεμήσει τα βρέφη πιο αποτελεσματικά από την ομιλία, να μειώσει τη δυσφορία τους, ακόμη και να επηρεάσει τους φυσιολογικούς δείκτες διέγερσης. Οι μουσικές δραστηριότητες γενικότερα έχουν επίσης συνδεθεί με καλύτερο δεσμό γονέα-παιδιού.

ΤΑ ΝΕΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΥΠΟΔΗΛΩΝΟΥΝ ΟΤΙ ΤΟ ΝΑ ΤΡΑΓΟΥΔΟΥΝ ΟΙ ΓΟΝΕΙΣ ΠΙΟ ΣΥΧΝΑ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗΣ ΤΟΥΣ ΡΟΥΤΙΝΑΣ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΕΙ ΤΗ ΔΙΑΘΕΣΗ ΚΑΙ ΤΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΕΥΕΞΙΑ ΤΟΥ ΜΩΡΟΥ ΤΟΥΣ.

Η τρέχουσα μελέτη είχε στόχο να διαπιστώσει εάν το τραγούδι μπορεί να έχει σωρευτικό αποτέλεσμα. Συγκεκριμένα, εάν η ενθάρρυνση περισσότερου τραγουδιού για αρκετές εβδομάδες θα μπορούσε να οδηγήσει σε γενικές βελτιώσεις στη διάθεση του βρέφους, εκτός των άμεσων καταστάσεων που σχετίζονται με τη μουσική (όπως π.χ. το τάισμα ή η αλλαγή πάνας σε ένα μωρό που χτυπιέται σαν χταπόδι).

Για 10 εβδομάδες, οι ερευνητές συνεργάστηκαν με 110 οικογένειες βρεφών, κυρίως κάτω των 6 μηνών. Οι συμμετέχοντες προέρχονταν από διάφορες χώρες, αν και η πλειοψηφία ζούσε στις ΗΠΑ ή τη Νέα Ζηλανδία. Η μελέτη χρησιμοποίησε ένα τυχαιοποιημένο σχέδιο «αντιστάθμισης»: μια ομάδα έλαβε μια παρέμβαση εμπλουτισμού μουσικής τεσσάρων εβδομάδων στην αρχή της μελέτης, ενώ η ομάδα ελέγχου έλαβε το ίδιο υλικό αργότερα.

Η παρέμβαση περιελάμβανε βίντεο σε στυλ καραόκε με νέα τραγούδια, εβδομαδιαία ενημερωτικά δελτία με συμβουλές για την ενσωμάτωση του τραγουδιού στην καθημερινή ζωή και μουσικά βιβλία φιλικά προς τα βρέφη. Η ιδέα δεν ήταν μόνο να κάνουν οι ειδικοί τους φροντιστές να τραγουδούν περισσότερο, αλλά και να τους βοηθήσουν να αισθάνονται πιο άνετα. Είναι σημαντικό ότι οι ερευνητές δεν υπέδειξαν πότε ή πώς να τραγουδούν, αφήνοντας τους γονείς να χρησιμοποιούν τη μουσική όπως έκριναν κατάλληλο. Ο κύριος στόχος, δηλαδή, ήταν να αυξηθεί το τραγούδι φυσικά κατά τη διάρκεια της καθημερινής φροντίδας.

Τι έδειξε η έρευνα

Προς το τέλος της παρέμβασης, με το τραγούδι των φροντιστών προς τα μωρά να έχει αυξηθεί κατά 90%, ειδικά τις στιγμές που το μωρό τους είχε ανάγκη από ανακούφιση, είχαν ήδη φανεί τα πρώτα αποτελέσματα: Η παρέμβαση οδήγησε σε γενική βελτίωση της διάθεσης του βρέφους.

Συγκεκριμένα, οι βελτιώσεις στη διάθεση ήταν μέτριες αλλά σταθερές και δεν εμφανίστηκαν στην ομάδα ελέγχου. Το αποτέλεσμα αναπαράχθηκε επίσης σε δύο διαφορετικές χώρες, γεγονός που υποδηλώνει ότι μπορεί να είναι γενικευμένο.

«Δεν χρειάζεται να έχει ο φροντιστής μουσική εκπαίδευση για να έχει θετικό αντίκτυπο μέσω του τραγουδιού», σχολίασε σε άρθρο η συγγραφέας της μελέτης Eun Cho, μεταδιδακτορική ερευνήτρια στο Κέντρο Μελετών Παιδιού στο Πανεπιστήμιο Yale. «Τα ευρήματά μας υποδηλώνουν ότι όταν οι γονείς τραγουδούν πιο συχνά κατά τη διάρκεια της καθημερινής τους ρουτίνας, ανεξάρτητα  από το αν μπορούν να τραγουδήσουν μελωδικά ή όχι, αυτό μπορεί να υποστηρίξει τη διάθεση και τη συναισθηματική ευεξία του μωρού τους. Είναι μια απλή, οικονομική πρακτική που μπορεί να ενισχύσει τη σύνδεση γονέα-παιδιού και να κάνει την καθημερινή ζωή λίγο πιο ομαλή».

Φυσικά, η μελέτη έχει τους περιορισμούς της, π.χ. τα συμπεράσματα προέκυψαν από τις παρατηρήσεις των ίδιων των γονιών. Ωστόσο, ήταν τόσο ενθαρρυντικά, που οι επιστήμονες θα συνεχίσουν με μεγαλύτερη έρευνα, η οποία στοχεύει να διερευνήσει αν τα οφέλη του τραγουδιού στη συναισθηματική ευεξία του μωρού μπορούν να διαρκέσουν για ακόμα μεγαλύτερες χρονικές περιόδους.

Αξίζει στο σημείο αυτό να αναφερθεί ότι παλαιότερη έρευνα έχει δείξει πως το συχνό τραγούδι απελευθερώνει χημικές ουσίες που προκαλούν ευεξία, όπως οι ενδορφίνες, προάγει τη συναισθηματική ρύθμιση και βοηθά στη μείωση των επιπέδων στρες. Όταν μάλιστα τα παιδιά τραγουδούν μαζί με τους γονείς, ενισχύονται οι οικογενειακοί δεσμοί και δημιουργείται ένα ασφαλές, υποστηρικτικό περιβάλλον.

Η Cho, πάντως, είναι ιδιαίτερα αισιόδοξη ως προς τις μακροχρόνιες επιδράσεις. Όπως λέει, «με περισσότερο χρόνο και υποστήριξη, οι επιδράσεις του γονικού τραγουδιού θα μπορούσαν να είναι ακόμη ισχυρότερες – και πιθανώς να επεκταθούν πέρα ​​από τη διάθεση. Αυτό περιμένουμε να δούμε με τη μεγάλης διάρκειας μελέτη που διεξάγουμε τώρα στο Yale. Ονομάζεται Together We Grow και συμμετέχουν γονείς μωρών κάτω των τεσσάρων μηνών από όλες τις ΗΠΑ. Αυτή η νέα μελέτη εξετάζει πώς διαφορετικές δραστηριότητες εμπλουτισμού –όπως το τραγούδι, η ακρόαση μουσικής και η ανάγνωση βιβλίων– επηρεάζουν την ευημερία τόσο των μωρών όσο και των φροντιστών τους για μια περίοδο οκτώ μηνών.