ΠΩΣ ΜΙΛΑΜΕ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΓΙΑ ΤΙΣ ΓΥΝΑΙΚΟΚΤΟΝΙΕΣ; ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΑΠΑΝΤΑ

Το να μιλήσουμε στα παιδιά για σοβαρά κοινωνικά ζητήματα όχι μόνο δεν τους στερεί την αθωότητα, αλλά είναι και επιβεβλημένο, προκειμένου να μπορούν να διαχειριστούν τη ζωή εκεί έξω. Πώς όμως θα τους μιλήσουμε για τη γυναικοκτονία; Μία κλινική ψυχολόγος απαντά.

Έχω ένα σχεδόν αρρωστημένο ενδιαφέρον για τα σήματα καταλληλόλητας των τηλεοπτικών προγραμμάτων. Μου φαίνονται σχεδόν όλα άκυρα και ανόητα. Δεν μπορώ να διανοηθώ πώς είναι ακατάλληλο για 12χρονα ένα έργο που περιέχει βωμολοχίες (λες και αυτό ήταν το πρόβλημα που δεν ήξεραν τα παιδιά), ενώ στα 7χρονα επιτρέπεται να βλέπουν ειδήσεις.

Η βία της καθημερινότητας εισβάλλει από παντού στα σπίτια μας, θα μου πείτε, και τα μικρά παιδιά ακούνε για πολέμους και γυναικοκτονίες ακόμη κι αν εμείς έχουμε κλειστούς τους δέκτες μας.

Αν και κανείς δεν μπορεί και δεν θέλει να κλείσει τα παιδιά σε φούσκα, θα μου επιτρέψετε να διαφωνώ σταθερά για την καταλληλόλητα των ειδήσεων. Είναι διαφορετικό να ακούει ένα παιδί για τον πόλεμο στο σχολείο ή σε κάποια τυχαία κουβέντα, και διαφορετικό να βομβαρδίζεται από τη «βιαιολαγνεία» των τηλεοπτικών ειδήσεων.

Ακόμη κι αν οι γονείς είναι προσεκτικοί, δεν μπορούν να προστατεύσουν τα παιδιά από την πληροφορία. Και δεν είναι αυτό το ζητούμενο. Καταλήγουν λοιπόν να αναρωτιούνται πώς να τους μιλήσουν για τον πόλεμο, τις πυρκαγιές, την τραγωδία στα Τέμπη και τις γυναικοκτονίες...

Γυναικοκτονία: Πώς να κρυφτείς απ' τα παιδιά;

Η Σουζάνα Παπαφάγου, κλινική ψυχολόγος και ψυχοθεραπεύτρια, τονίζει πως αυτό από το οποίο μπορούμε να προστατεύσουμε τα παιδιά είναι η μοναξιά με την οποία θα προσπαθήσουν να επεξεργαστούν την όποια πληροφορία. Το ζήτημα των γυναικοκτονιών εν προκειμένω είναι πιο σύνθετο, γιατί αφορά τον τρόπο που αγόρια και κορίτσια θα μάθουν να σχετίζονται μεταξύ τους.

iStock

Τα παιδιά αρχίζουν να διαμορφώνουν αντιλήψεις για το τι σημαίνει άντρας και γυναίκα ήδη από την προσχολική ηλικία. Μέχρι την προεφηβεία έχουν ήδη εκτεθεί σε χιλιάδες μηνύματα για τις σχέσεις, τη δύναμη, τη ζήλια και τους ρόλους των φύλων. Η ειδικός υπενθυμίζει ορισμένα βασικά σημεία που καλό είναι να μην ξεχνάμε:

• Οι αντιλήψεις για τη βία δεν διαμορφώνονται από μία μεγάλη συζήτηση αλλά από εκατοντάδες μικρές καθημερινές εμπειρίες.
• Όταν ένα παιδί μαθαίνει ότι το «όχι» είναι αποδεκτό, μαθαίνει ταυτόχρονα τον σεβασμό και τη συναίνεση.
• Η ζήλια δεν είναι απόδειξη αγάπης αλλά συχνά έκφραση ανασφάλειας και φόβου απώλειας.
• Τα παιδιά που μεγαλώνουν σε περιβάλλον όπου τα όρια γίνονται σεβαστά έχουν περισσότερες πιθανότητες να τα σέβονται και στις δικές τους σχέσεις.
• Τα αγόρια χρειάζονται να μάθουν ότι η ευαλωτότητα δεν τα κάνει αδύναμα και τα κορίτσια ότι η διεκδίκηση δεν τα κάνει «δύσκολα».

«Η ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΙΣ ΓΥΝΑΙΚΟΚΤΟΝΙΕΣ ΔΕΝ ΑΦΟΡΑ ΜΟΝΟ ΤΑ ΚΟΡΙΤΣΙΑ. ΑΦΟΡΑ ΚΑΙ ΤΑ ΑΓΟΡΙΑ. ΑΦΟΡΑ ΤΟΝ ΤΡΟΠΟ ΠΟΥ ΜΕΓΑΛΩΝΟΥΜΕ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΜΑΣ ΝΑ ΣΧΕΤΙΖΟΝΤΑΙ. ΤΟ ΝΑ ΜΑΘΟΥΝ ΟΤΙ ΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑ».

Τι να απαντήσεις στο ερώτημα τι σημαίνει γυναικοκτονία;

Η πιο άμεση απάντηση στο παιδικό ερώτημα τι σημαίνει γυναικοκτονία είναι η εξής: Εξηγήστε τους ότι η γυναικοκτονία είναι η δολοφονία μιας γυναίκας επειδή είναι γυναίκα. Ότι δεν πρόκειται για ένα «έγκλημα πάθους», έναν «καβγά που ξέφυγε», ή μια «κακή στιγμή». Πρόκειται για την πιο ακραία μορφή μιας νοοτροπίας που θεωρεί πως ένας άνθρωπος μπορεί να έχει εξουσία πάνω στη ζωή ενός άλλου.

«Όταν η κόρη μου με ρώτησε, δεν της μίλησα μόνο για μια γυναίκα που σκοτώθηκε. Της μίλησα για τις σχέσεις. Της είπα ότι κανείς δεν έχει δικαίωμα να την ελέγχει, να την τρομάζει, να διαβάζει το κινητό της, να αποφασίζει με ποιους θα μιλάει, τι θα φοράει ή πού θα πηγαίνει. Της είπα πως η αγάπη δεν μοιάζει με φόβο, δεν μοιάζει με απειλή. Δεν μοιάζει με ζήλια, δεν μοιάζει με κατοχή», αναφέρει η κ. Παπαφάγου.

iStock

«Αντίστοιχα, αν είχα έναν προέφηβο γιο, θα του έλεγα αυτό που έχουν ανάγκη να ακούσουν πολλά αγόρια σήμερα: ότι η απόρριψη πονά, αλλά δεν ταπεινώνει. Ότι η ματαίωση θυμώνει, αλλά δεν δικαιολογεί τη βία. Ότι η δύναμη δεν βρίσκεται στην κυριαρχία, αλλά στην ικανότητα να αντέχεις τα συναισθήματά σου χωρίς να προσπαθείς να ελέγξεις τον άλλον. Γιατί η συζήτηση για τις γυναικοκτονίες δεν αφορά μόνο τα κορίτσια. Αφορά και τα αγόρια. Αφορά τον τρόπο που μεγαλώνουμε τα παιδιά μας να σχετίζονται. Αφορά το να μάθουν ότι οι άνθρωποι δεν είναι ιδιοκτησία. Ότι η αγάπη δεν αγοράζεται, δεν απαιτείται και δεν επιβάλλεται. Ότι το όχι δεν είναι πρόκληση, είναι όριο. Και τα όρια αξίζουν σεβασμό».

Πώς μαθαίνουν τα παιδιά

Είναι γνωστό και αποδεκτό από όλους τους επιστήμονες ότι τα παιδιά δεν μαθαίνουν από αυτά που τους λέμε αλλά από αυτά που κάνουμε, από τον τρόπο που σχετιζόμαστε με τους ανθρώπους γύρω μας. Έτσι, η πρόληψη της βίας δεν μπορεί και δεν πρέπει να ξεκινά λίγο μετά την όποια τραγωδία, αλλά πολύ νωρίτερα και πάντα μέσα από το σπίτι.

«Η σημαντικότερη κουβέντα δεν πρέπει είναι τι θα πούμε στα παιδιά για τη γυναικοκτονία. Η σημαντικότερη κουβέντα να είναι τι τους διδάσκουμε κάθε μέρα για την αγάπη, τη δύναμη, τον σεβασμό και την ελευθερία. Κι αυτό γίνεται μέσα στην οικογένεια, από τον τρόπο που μιλάμε, αγαπάμε και λύνουμε τις συγκρούσεις», λέει η ειδικός.

«ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΠΟΥ ΜΕΓΑΛΩΝΟΥΝ ΣΕ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΟΠΟΥ ΤΑ ΟΡΙΑ ΓΙΝΟΝΤΑΙ ΣΕΒΑΣΤΑ ΕΧΟΥΝ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΕΣ ΝΑ ΤΑ ΣΕΒΟΝΤΑΙ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΔΙΚΕΣ ΤΟΥΣ ΣΧΕΣΕΙΣ».

Ένας απλός τρόπος να ξεκινήσετε την πρόληψη της έμφυλης βίας είναι να μιλήσετε για τη συναίνεση πολύ πριν από τις ερωτικές σχέσεις, μέσα από τον σεβασμό στο σώμα, στα συναισθήματα και στις επιλογές του άλλου.

Πώς να ξεκινήσεις τη συζήτηση από πολύ νωρίς

«Ο πιο εύκολος τρόπος να ξεκινήσετε τέτοιες συζητήσεις είναι να μιλάτε για αυτά τα θέματα καθώς προκύπτουν στην καθημερινή ζωή, όπως όταν παρακολουθείτε μαζί ταινίες ή εκπομπές. Η συναίνεση έχει την μοναδικότητα να μπορεί να συζητηθεί και να παρουσιαστεί μέσα από ποικίλες καταστάσεις της καθημερινότητας που δεν συνδέονται με το σεξ.

»Η χρήση προσωπικών αντικειμένων άλλου, οι αγκαλιές και τα φιλιά είναι μερικές ευκαιρίες να κουβεντιάσετε την ιδέα της συναίνεσης στο παιδί σας», διαβάζουμε στην ιστοσελίδα του Ως Αιδώ, ενός οργανισμού που παρέχει επιστημονικά τεκμηριωμένες πληροφορίες και ενημερωτικά βίντεο σεξουαλικής αγωγής, με στόχο την ποιοτική συμπεριληπτική σεξουαλική εκπαίδευση.