ΤΙ ΝΑ ΚΑΝΕΙΣ ΟΤΑΝ ΚΑΠΟΙΟΣ ΣΟΥ ΦΩΝΑΖΕΙ, ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΨΥΧΟΛΟΓΟΥΣ

Τι να κάνεις όταν κάποιος σου φωνάζει; Ψυχολόγοι εξηγούν ποιες αντιδράσεις βοηθούν να πέσουν οι τόνοι και πώς να βάζεις όρια χωρίς ένταση.

Έως τα 35 ήμουν πολύ δυνατή σε πολλά λάθος πράγματα, όπως το να χάνω το δίκιο μου. Το είχα δουλέψει τόσο πολύ, που πραγματικά πιστεύω ότι αν υπήρχε παγκόσμιο πρωτάθλημα, θα διεκδικούσα σίγουρα μια θέση στο βάθρο.

Δεν «έβγαινα» μόνο από τα ρούχα μου αλλά και από τον εαυτό μου, όταν αντιλαμβανόμουν πως ο άνθρωπος που είχα απέναντι και προσπαθούσα να επικοινωνήσω με κορόιδευε. Μετά κατάλαβα ότι υπάρχουν άνθρωποι που νοητικά φτάνουν μέχρι ένα σημείο, δεν πάνε χιλιοστό παραπέρα. Όπως υπάρχουν κι εκείνοι που αρνούνται να καταλάβουν κάτι, αν δεν τους συμφέρει, αν δεν τους βολεύει.

Τελικά, συνειδητοποίησα ότι είχα θέμα με το εγώ μου, γι’ αυτό και σπαταλούσα χρόνο και ενέργεια να πετύχω το ακατόρθωτο: να κάνω κάποιον που δεν θέλει να επικοινωνήσει να αποδεχθεί την «αλήθεια», που είναι σχετική. Ή, όπως αναφέρει μια από τις πλέον λατρεμένες μου φράσεις, in the eye of the beholder.

Κοινώς, όλα είναι όπως τα βλέπει κανείς, ανάλογα με το τι κουβαλάει από εμπειρίες, τραύματα και συμπλέγματα, πού τοποθετεί τον εαυτό του στην κοινωνία και τι θεωρεί πως έχει σημασία.

Για εμένα πια δεν είναι σημαντικό να πείθω τον οποιονδήποτε για το οτιδήποτε. Η προτεραιότητά μου είναι να είμαι καλά με εμένα και για να το επιτύχω λέω πάντα ό,τι με προβληματίζει στο άτομο που μου προκαλεί τον προβληματισμό, όσο πιο ήρεμα και ευγενικά μπορώ.

Έχω καθιερώσει το «ποιοτικό δίλεπτο», για το οποίο σου έχω μιλήσει και με έχει σώσει από πολλά περιττά. Μόλις διαπιστώσω ότι δεν υπάρχει ελπίδα επικοινωνίας, αποχωρώ. Δεν μένω εκεί να προσπαθώ μέχρι να εξοντωθώ. Ούτε ανεβάζω τον τόνο της φωνής μου, όπως έκανα τις πρώτες δεκαετίες της ζωής μου, συνοδεύοντας αυτήν την άνοδο με το «με πνίγει το δίκιο».

Με τη βοήθεια της ψυχολόγου μου, κατάλαβα ότι έτσι παραπέμπω σε πεντάχρονο που προσπαθεί να ακουστεί σε ένα σπίτι όπου δεν το ακούει κανείς, όπως έκανα μεν στα 5 μου χρόνια, αλλά από τότε έχει περάσει σχεδόν μισός αιώνας.

Εν τω μεταξύ, τα χρόνια που λειτουργούσα ως υψίφωνος, έβαζα το βούτυρο στο ψωμί των ευθυνόφοβων που αποκρίνονταν με το «δεν σε ακούω, γιατί φωνάζεις». Στην πραγματικότητα, δεν ήθελαν να ακούσουν αυτό που είχα να πω και τους έδινα πάτημα να μην το κάνουν.

Άσε που δεν πρέπει να υπήρχε άνθρωπος με τον οποίο να είχα συναναστραφεί και να μη γνώριζε ότι μπορεί να με διαχειριστεί (εντός και εκτός εισαγωγικών) αν με εκνευρίσει – κάτι που είχα κάνει πάρα πολύ εύκολο.

Δεν θέλω να σου λέω ψέματα, οπότε θα ομολογήσω ότι ο κύριος λόγος της αλλαγής μου ήταν πως όταν ζεις δεκαετίες μέσα στην ένταση, αυτό έχει συνέπειες στην υγεία σου. Έφτασα στο σημείο να πονάει το κεφάλι μου όλη την ημέρα, αν έκανα το λάθος να φωνάξω σε κάποιον.

Έβαλα λοιπόν τον εαυτό μου πάνω από όλους και άλλαξα τακτική. Όταν νιώθω το αίμα μου να ανεβαίνει αστραπιαία προς τον εγκέφαλο, βάζω μια άνω τελεία («συγγνώμη, αλλά πρέπει να φύγω») και εγκαταλείπω έως ότου ηρεμήσω, προφυλάσσοντας εμένα και τους άλλους.

Στην περίπτωση που κάποιος φωνάζει σε εμένα, λέω «δεν καταλαβαίνω τι θες να μου πεις» και επίσης αποχωρώ. Σημείωσε ότι το κλειδί είναι πως δεν με νοιάζει να έχω δίκιο. Το μόνο που με ενδιαφέρει είναι να έχω την ησυχία μου.

Εικονογράφηση: Χριστίνα Αβδίκου

Γιατί στα λέω όλα αυτά; Έπεσα σε άρθρο του TIME, στο οποίο ψυχολόγοι εξηγούσαν τι πρέπει να κάνουμε, όταν μας φωνάζει κάποιος. Το «ηρέμησε» δεν προτείνεται. Τουναντίον, αντιπροτείνεται.

Επίσης, καλό είναι να μην απορρίπτουμε αυτό που νιώθει ο άνθρωπος που έχουμε απέναντί μας, να οπλιστούμε με υπομονή και να κρατάμε 2–3 δευτερόλεπτα κενό μεταξύ των «καταγγελιών» και της απάντησής μας. Προφανώς και δεν διακόπτουμε, δεν προτείνουμε λύσεις πριν τα πει και ξεθυμάνει και δεν αντιδρούμε με γκριμάτσες ενώ μιλάει. Είμαστε ουδέτεροι και περιμένουμε τη σειρά μας. Όταν έρθει, μιλάμε με ήρεμη, σταθερή φωνή. Αν κρίνουμε πως είναι απαραίτητο, ζητάμε ένα time out, με ευγένεια (π.χ. «θέλω να σε ακούσω, αλλά δεν μπορώ να το κάνω όσο μου μιλάς έντονα»).

5 φράσεις που μπορούμε να πούμε σε κάποιον που φωνάζει

«Βοήθησέ με να καταλάβω τι συνέβη, από τη δική σου οπτική γωνία»

Συνήθως όταν θυμώνουμε, δεν σκεφτόμαστε καθαρά. Για να καταφέρουμε να κάνουμε μια συζήτηση που θα καταλήξει κάπου καλά, χρειάζονται οι κατάλληλες συνθήκες. Η συγκεκριμένη φράση τις δημιουργεί, καθώς ενημερώνει το άλλο άτομο –που μπορεί να είναι απογοητευμένο ή φοβισμένο και να φωνάζει– πως έχει την προσοχή μας και ότι θέλουμε να ακούσουμε και να καταλάβουμε.

«Μπορώ να καταλάβω πόσο σημαντικό είναι αυτό για εσένα»

Είναι η επιβεβαίωση την οποία έχει ανάγκη ο άνθρωπος που έχει χάσει την ψυχραιμία του. Δεν δικαιολογούμε τη συμπεριφορά του με αυτόν τον τρόπο. Αυτό που κάνουμε είναι να αναγνωρίζουμε πως, βάσει της οπτικής του, έχει λόγο να αντιδρά όπως αντιδρά.

Κλινική ψυχολόγος διευκρίνισε πως η έκρηξη θυμού είναι συνήθως ένα δευτερεύον συναίσθημα. Κάτω από τις φωνές κρύβεται συχνά κάτι πιο ευάλωτο, όπως ένα αίσθημα φόβου, ντροπής ή θλίψης. Αντί να επικυρώσουμε τις ίδιες τις φωνές, αναγνωρίζουμε τι προσπαθεί να επικοινωνήσει μέσω του θυμού.

«Έχεις δίκιο»

Ψυχολόγος τόνισε πως ο θυμός είναι συχνά αμυντικό σύστημα, ως εκ τούτου η συγκεκριμένη φράση μπορεί να αφοπλίσει τον άλλο. Δεν σημαίνει παραδοχή της ήττας ή ανάληψη ευθύνης που δεν μας ανήκει. Ο στόχος είναι να αναζητήσουμε την αλήθεια για όσα λέει φωνάζοντας και αυτό θα το επιτύχουμε πιο εύκολα αν σε πρώτη φάση συμφωνήσουμε μαζί τους.

«Είμαι πρόθυμος/η να μιλήσω, αλλά όχι αν φωνάζουμε ο ένας στον άλλο»

Με αυτόν τον τρόπο, βάζουμε τα όριά μας, δίχως να νιώσει το άλλο άτομο πως του κάνουμε επίθεση. Δεν ασκούμε κριτική. Υποδεικνύουμε έμμεσα πώς μπορούμε να επικοινωνήσουμε.

«Ο τρόπος σου δεν λειτουργεί με εμένα και δεν μπορώ να συζητήσω έτσι»

Επιστρατεύστε αυτή τη φράση σε περίπτωση που έχετε πέσει στον θρίαμβο του δικαιωματισμού, σε κάποιον που πιστεύει πως είναι πολύ πιο σημαντικός από όλους. Εφόσον και πάλι δεν πέσουν οι τόνοι, ενημερώνουμε ότι θα χρειαστεί να τερματίσουμε αυτήν τη συνομιλία και να φύγουμε. Η έξοδος δεν είναι εγκατάλειψη της μάχης, αλλά αυτοσυντήρηση.