ΤΙ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΟΤΙ «Η ΦΩΤΙΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΕΙ ΤΟΝ ΔΙΚΟ ΤΗΣ ΚΑΙΡΟ», ΟΠΩΣ ΕΓΙΝΕ ΣΤΗΝ ΟΙΝΟΗ

Η φράση «η φωτιά δημιούργησε τον δικό της καιρό» δεν είναι σχήμα λόγου. Τι είναι η πυροεπαγωγή και πότε εμφανίζεται σε μεγάλες δασικές πυρκαγιές.

Την Κυριακή 5 Ιουλίου 2026, λίγο μετά τις 15:30, ξέσπασε φωτιά σε αγροτοδασική έκταση κοντά στην Οινόη του Δήμου Μάνδρας-Ειδυλλίας, δίπλα στην εθνική οδό Αθηνών-Θηβών. Το σημείο από το οποίο ξεκίνησε ήταν σε απόσταση 20 μέτρων από κατοικίες.

Η κατεύθυνση των ισχυρών ανέμων είχε ως συνέπεια να κινηθεί η πυρκαγιά μακριά από τον οικισμό και προς ορεινή δασώδη έκταση και να κάψει παρθένο, πυκνό πευκόφυτο δάσος.

Πολύ σύντομα, οι αρμόδιες αρχές ενημέρωσαν ότι η πύρινη λαίλαπα είχε αναπτύξει δυναμική με ισχυρό πυροθερμικό φορτίο. Για την ακρίβεια, «παροδική πυροεπαγωγική συμπεριφορά καθώς οι ατμοσφαιρικές συνθήκες είναι ευνοϊκές για την εκδήλωση πυροεπαγωγής». Δηλαδή, η φωτιά δημιούργησε τον δικό της καιρό.

Η Πυρομετεωρολογική Ομάδα FLAME της Μονάδας METEO του Εθνικoύ Αστεροσκοπείου Αθηνών εξήγησε τι είναι η πυροεπαγωγική συμπεριφορά, που έκανε δύσκολη τη δουλειά των πυροσβεστικών δυνάμεων.

Τι είναι η πυροεπαγωγική συμπεριφορά

Ως πυροεπαγωγή «ορίζεται η διαδικασία με την οποία μία δασική πυρκαγιά αλληλεπιδρά έντονα με την ατμόσφαιρα, καταλήγοντας να δημιουργεί τον δικό της καιρό.

Πυρκαγιά σε αγροτοδασική έκταση στη θέση Σφάκα, ανάμεσα στην Οινόη και τα Βίλια, Κυριακή 5 Ιουλίου 2026. ΣΩΤΗΡΗΣ ΔΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ/ EUROKINISSI

Πιο συγκεκριμένα, η θερμότητα που εκλύεται από την καύση της βλάστησης τροφοδοτεί τη δημιουργία ισχυρών ανοδικών ρευμάτων του αέρα, που υπό τις κατάλληλες ατμοσφαιρικές συνθήκες οδηγούν στη δημιουργία των χαρακτηριστικών πυροσωρειτών».

Αν αναρωτιέστε τι είναι οι πυροσωρείτες, πρόκειται για τα λευκά νέφη που φαίνονται στο βίντεο που δημοσίευσε το Meteo Gr, τα οποία «σχηματίζονται στην απόληξη της επαγωγικής στήλης της φωτιάς (βλ. στήλη καπνού που ανεβαίνει σχεδόν κατακόρυφα πάνω από μία πυρκαγιά).

»Η δημιουργία τους αποτελεί αποτέλεσμα του καιρού που δημιουργεί η φωτιά, ενώ η εμφάνισή τους δηλώνει συχνά ακραία πυρική συμπεριφορά».

Οι συνθήκες που ευνόησαν την πυροεπαγωγή

Οι συνθήκες της ατμόσφαιρας την ημέρα που εκδηλώθηκε η φωτιά στην Οινόη ήταν βούτυρο στο ψωμί της πυροεπαγωγής, με τους ειδικούς να διευκρινίζουν πως:

• Kοντά στην επιφάνεια επικρατούσαν σχετικά ξηρές συνθήκες, οι οποίες ευνόησαν την έντονη καύση της βλάστησης και άρα την παραγωγή μεγάλου θερμικού φορτίου.
• Ψηλότερα στην ατμόσφαιρα υπήρχε διαθέσιμη υγρασία που τροφοδότησε με ορμή την επαγωγική στήλη και διευκόλυνε την παροδική δημιουργία πυροσωρειτών.
• Η διάτμηση του ανέμου καθ' ύψος (το πώς μεταβάλλεται η ταχύτητα και η διεύθυνσή του σε διαφορετικά ύψη της ατμόσφαιρας) ήταν σχετικά χαμηλή, επιτρέποντας την παροδική δημιουργία των πυροσωρειτών.

Για την κατάσβεση της φωτιάς κινητοποιήθηκαν ισχυρές εναέριες και επίγειες δυνάμεις της πυροσβεστικής. ΣΩΤΗΡΗΣ ΔΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ/ EUROKINISSI

To link που δείχνει τον κίνδυνο εκδήλωσης φωτιάς σε κάθε περιοχή

Η Πυρομετεωρολογική Ομάδα FLAME παρουσίασε φέτος το εθνικό δίκτυο αυτόματων πυρομετεωρολογικών σταθμών, το οποίο σχεδιάστηκε για να επιτηρεί τις πυρομετεωρολογικές συνθήκες και να υπολογίζει τους τυποποιημένους πυρομετεωρολογικούς δείκτες, όπως και αυτούς του κινδύνου πυρκαγιάς, λέει ο επικεφαλής της Ομάδας, Θοδωρής Γιάνναρος.

Το PYROMET, στο οποίο μπορεί να έχει πρόσβαση οποιοσδήποτε, εκτιμά τον κίνδυνο έναρξης πυρκαγιάς σε κάθε περιοχή, βάσει του πού υπάρχει μεγαλύτερη ξηρασία.

Στο πυκνό δίκτυο αυτόματων μετεωρολογικών σταθμών του Meteo GR  σε όλη την Ελλάδα, προστέθηκαν οι 14 πρώτοι πυρομετεωρολογικοί σταθμοί του PYROMET, οι οποίοι τοποθετήθηκαν «όσο το δυνατόν μακρύτερα από την ανθρώπινη επίδραση και όσο το δυνατόν εγγύτερα στο δασικό περιβάλλον. Έτσι, εξασφαλίζεται πως οι μετρήσεις είναι αντιπροσωπευτικές των πυρομετεωρολογικών συνθηκών που επικρατούν στα δασικά οικοσυστήματα της χώρας», εξηγεί ο κ. Γιάνναρος.

Άποψη της πυρκαγιάς στη θέση Σφάκα. ΣΩΤΗΡΗΣ ΔΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ/ EUROKINISSI

«Είναι εντελώς απομακρυσμένοι και έτσι μας επιτρέπουν να μετράμε αυτό που πραγματικά έχει σημασία, για την εκτίμηση του κινδύνου. Ταυτόχρονα, έπρεπε να επιλέξουμε θέσεις όπου αυτοδιοικητικοί φορείς, εθελοντικές ομάδες δασοπυροπροστασίας και ιδιώτες θα μπορούσαν να παράσχουν υποστήριξη».

Τα σημεία είναι τα κάτωθι:

• Σουφλί (Έβρος),
• Ορεινή Ροδόπη (Ροδόπη),
• Ταξιάρχης (Χαλκιδική),
• Αμπελικό (Λέσβος),
• Πέρα Χωριό (Βοιωτία),
• Πεντέλη (Αττική),
• Υμηττός (Αττική),
• Λαύριο (Αττική),
• Λουτράκι (Κορινθία),
• Βρανάς (Ηλεία),
• Καλαμάτα (Μεσσηνία),
• Γεράκι (Λακωνία),
• Σχινοκάψαλα (Λασίθι) και
• Μαριού (Ρέθυμνο).

Η αναζήτηση και η εύρεση των τελικών θέσεων έγινε με την πολύτιμη συνεισφορά της WWF Greece, στο πλαίσιο του Μνημονίου Συνεργασίας των δύο φορέων.

Όλοι υπολογίζουν σε πραγματικό χρόνο την υγρασία του περιβάλλοντος. Σε τρεις θέσεις (οι δύο βρίσκονται στην Αττική, στην Πεντέλη και τον Υμηττό, ενώ η τρίτη στη Χαλκιδική, στον Ταξιάρχη) υπάρχει και μέτρηση της υγρασίας των νεκρών δασικών καυσίμων σε πραγματικό χρόνο.

Ο καθένας μεταδίδει μετεωρολογικά δεδομένα κάθε 10 λεπτά, τα οποία χρησιμοποιούνται για τον υπολογισμό 3 πυρομετεωρολογικών δεικτών και 3 συστημάτων εκτίμησης κινδύνου πυρκαγιάς. Έτσι, προκύπτει μία τιμή ανά ημέρα «και σε βάθος θα μπορούμε να δημιουργήσουμε χρονοσειρές και να δούμε καλύτερα κάτω από ποιες συνθήκες εκδηλώνονται οι πυρκαγιές, πότε είναι μεγαλύτερος ο κίνδυνος, υπό ποιες συνθήκες κάποιες πυρκαγιές ενδεχομένως κινούνται πιο γρήγορα. Το σημαντικό είναι πως πλέον έχουμε στη χώρα μας ένα ελεύθερο, διαθέσιμο δίκτυο, μια υποδομή που μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να βλέπουμε τις συνθήκες στο φυσικό περιβάλλον».