ΤΟ ΤΟΛΜΗΡΟ «ΠΕΙΡΑΜΑ ΑΝΘΡΩΠΙΑΣ» ΤΗΣ ΙΣΠΑΝΙΑΣ ΣΕ ΜΙΑ ΕΥΡΩΠΗ ΠΟΥ ΧΤΙΖΕΙ ΦΡΑΧΤΕΣ

Από τη νομιμοποίηση μεταναστών έως τις παρεμβάσεις στην αγορά, η Ισπανία του Πέδρο Σάντσεθ εφαρμόζει πολιτικές που αμφισβητούν το κυρίαρχο ευρωπαϊκό μοντέλο.

Υπάρχει ελπίδα, σκέφτηκα, όταν διάβασα την τελευταία επαναστατική απόφαση της ισπανικής κυβέρνησης, που επιμένει να πηγαίνει κόντρα στο ρεύμα και να τα βάζει με το κατεστημένο ή τη νέα τάξη πραγμάτων. Ενώ λοιπόν, κράτη-μέλη της ΕΕ κάνουν πιο απροσπέλαστα τα σύνορά τους και θέτουν ζήτημα απελάσεων (συμπεριλαμβανομένης, φυσικά, της Ελλάδας), η Ισπανία επέλεξε την ενσωμάτωση, δίνοντας νομικό καθεστώς σε περίπου 500.000 παράτυπους μετανάστες που ζουν στη χώρα.

Το think tank Funcas εκτιμά ότι αυτή τη στιγμή ζουν στην Ισπανία περίπου 840.000 παράτυποι μετανάστες. Οι περισσότεροι είναι Λατινοαμερικανοί. Ο πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ εξήγησε πως πρόκειται για «πράξη δικαιοσύνης» και «αναγκαιότητα» ώστε να συνεχιστεί η ανάπτυξη της χώρας.

Όπως είπε, «οι μετανάστες βοήθησαν στην οικοδόμηση της πλούσιας, ανοιχτής και ποικιλόμορφης Ισπανίας που είμαστε και επιδιώκουμε». Θύμισε ότι στο παρελθόν «δικοί μας υπήκοοι μετανάστευσαν για να αναζητήσουν καλύτερες ευκαιρίες».

Παρεμπιπτόντως, εκεί όντως υπάρχει ανάπτυξη – δεν είναι εικονική, όπως σε άλλες χώρες. Ενδεικτικά, το 2025 ήταν στο 2.8%, ποσοστό διπλάσιο από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης.

Το σχέδιο προσφέρει άδεια παραμονής ενός έτους, με δικαίωμα ανανέωσης, σε μετανάστες που δεν έχουν χαρτιά. Για να είναι επιλέξιμοι, οι αιτούντες πρέπει να αποδείξουν ότι είχαν ήδη ζήσει πέντε μήνες στην Ισπανία πριν τις 31 Δεκεμβρίου 2025, όπως και ότι έχουν καθαρό ποινικό μητρώο.

Μετανάστες από τη Σενεγάλη στη Μπαδαλόνα, κοντά στη Βαρκελώνη, 17 Δεκεμβρίου 2025. Emilio Morenatti/AP Photo

Η προθεσμία για τις αιτήσεις είναι από σήμερα, Πέμπτη 16 Απριλίου 2026, έως το τέλος Ιουνίου. Εν τω μεταξύ, η κυβέρνηση έχει στο πλευρό της και την Καθολική Εκκλησία, που υποστηρίζει τη νομοθεσία – συγκέντρωσε 700.000 υπογραφές.

Η εφημερίδα El País χαρακτήρισε την απόφαση ως ένα «τολμηρό κοινωνικό πείραμα» που έρχεται σε πλήρη αντίθεση με ό,τι συμβαίνει σε άλλες χώρες. «Η Ισπανία στοιχηματίζει ότι η ένταξη στην επίσημη οικονομία θα φέρει περισσότερα έσοδα από ασφαλιστικές εισφορές και θα μειώσει την εγκληματικότητα, την ώρα που η υπόλοιπη Ευρώπη επενδύει σε φράχτες και απελάσεις».

Αυτή είναι άλλη μια απόφαση συμπερίληψης και προστασίας των πολιτών από την κυβέρνηση Σάντσεθ.

Η Ισπανία μείωσε τον ΦΠΑ στα καύσιμα στο 10%

Η Ισπανία γενικά δεν φοβάται να προχωρά σε μειώσεις ΦΠΑ, αν απειλείται η επιβίωση των πολιτών της – όπως συμβαίνει σε άλλες χώρες οι οποίες επιμένουν να τον κρατούν στα ύψη, ό,τι κι αν συμβαίνει στον πλανήτη. Χαρακτηριστικά, είχε σχεδόν εξαφανίσει τον ΦΠΑ των βασικών προϊόντων την περίοδο του εγκλεισμού λόγω Covid-19.

Με την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία, επιβλήθηκε η οριζόντια επιδότηση 20 λεπτών το λίτρο, απευθείας από την αντλία, για όλους τους καταναλωτές.

O Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι ποζάρει μαζί με τον πρωθυπουργό της Ισπανίας, Πέδρο Σάντσεθ, μπροστά από τη «Γκερνίκα» του Πάμπλο Πικάσο, στη Μαδρίτη, 18 Νοεμβρίου 2025. Gobierno de España vía AP Photo

Μετά την πρώτη επίθεση των ΗΠΑ και του Ισραήλ εναντίον του Ιράν, ο φόρος των καυσίμων πήγε από 21% σε 10%. Στην Ελλάδα, οι δικαιούχοι (αναλόγως εισοδήματος) έλαβαν vouchers των 50 ευρώ για Απρίλιο και Μάιο – και 60 ευρώ σε νησιά.

Στη χώρα μας, οι πολιτικοί ηγέτες συνηθίζουν να λένε ότι δεν μπορούν να μειώσουν τον ΦΠΑ, γιατί δεν το επιτρέπουν οι οδηγίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Όντως, η ΕΕ απαγορεύει τους μειωμένους συντελεστές ΦΠΑ στα ορυκτά καύσιμα, προκειμένου να προωθήσει την πράσινη μετάβαση, και υπενθύμισε στον Σάντσεθ τις συμβατικές του υποχρεώσεις. Ωστόσο, εκείνος συνέχισε να προτάσσει την προστασία των πολιτών.

Η ΙΣΠΑΝΙΑ ΑΥΞΗΣΕ ΤΗ ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΠΛΟΥΣΙΩΝ ΓΙΑ ΝΑ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙ ΤΑ ΕΣΟΔΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΦΟΡΟ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΣΕ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ.

Δικό του έργο είναι και η αποσύνδεση της τιμής του ρεύματος από την τιμή του φυσικού αερίου στην Ισπανία και την Πορτογαλία. Έσπασε έναν ακόμα κανόνα της ΕΕ, για να δώσει στους πολίτες του τις χαμηλότερες τιμές ρεύματος στην Ευρώπη, ενώ όλα τα άλλα κράτη-μέλη υποφέρουν από τεράστιες αυξήσεις και το περίφημο χρηματιστήριο ενέργειας. Τα κατάφερε γιατί αρνήθηκε να αποχωρήσει από τις διαπραγματεύσεις μέχρι να δικαιωθεί.

Η Ισπανία έβαλε όριο σε ενοίκια και Airbnb

Υπό τον Σάντσεθ, η Ισπανία έγινε από τις πρώτες χώρες της ΕΕ που θέσπισαν αυστηρούς περιορισμούς για τα ακίνητα. Για αρχή, επιβλήθηκε όριο στις αυξήσεις των ενοικίων σε κατοικίες που βρίσκονται σε «πιεσμένες» περιοχές, όπως είναι η Μαδρίτη και η Βαρκελώνη. Παράλληλα, αποφασίστηκε η ενοικίαση του όποιου διαμερίσματος για Airbnb να περνάει από συνέλευση ιδιοκτητών.

O Πέδρο Σάντσεθ προσέρχεται στη Σύνοδο Κορυφής της ΕΕ στις Βρυξέλλες, 23 Οκτωβρίου 2025. Francois Walschaerts/AP Photo

Η Ισπανία αύξησε τη φορολογία των πλουσίων

Οι περισσότερες χώρες χαϊδεύουν τα αυτιά των πλουσίων, για να μην εγκαταλείψουν τα εδάφη τους. Η Ισπανία τράβηξε τον αντίθετο δρόμο: επέβαλε τον φόρο αλληλεγγύης σε άτομα με καθαρή περιουσία άνω των 3.000.000 ευρώ. Τα χρήματα από αυτόν επενδύονται σε κοινωνικά προγράμματα.

Επιπροσθέτως, καθιέρωσε με νόμο ειδική βίζα με χαμηλή φορολογία για ξένους εργαζομένους που μετακομίζουν στη χώρα. Φορολογούνται ως «μη κάτοικοι» για 6 έτη, με το σταθερό 24%, αντί της προοδευτικής κλίμακας που έφτανε έως το 47%. Έτσι, η Ισπανία έγινε ο Νο 1 προορισμός για τους «ψηφιακούς νομάδες». Τουτέστιν, προσέλκυσε και ταλέντα από τον κλάδο της τεχνολογίας.

Η Ισπανία αρνήθηκε τη χρήση βάσεων στον Τραμπ

Με τις συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή να συνεχίζονται, ο Πρόεδρος των ΗΠΑ –που άρχισε αυτόν τον πόλεμο μαζί με τους Ισραηλινούς– είχε ως δεδομένο πως οι σύμμαχοι στο ΝΑΤΟ θα του έδιναν ό,τι χρειάζεται. Ο Σάντσεθ έγινε και πάλι η εξαίρεση, αρνούμενος τη χρήση στρατιωτικών βάσεων στη Ρότα και το Μορόν για επιχειρήσεις σχετικές με την επίθεση εναντίον του Ιράν, τις οποίες χαρακτήρισε παράνομες. Προφανώς, ο Τραμπ τον απείλησε με διακοπή κάθε εμπορικής σχέσης μεταξύ των χωρών και την έξωση της Ισπανίας από το ΝΑΤΟ. Η απάντηση του Σάντσεθ ήταν ότι η Ισπανία δεν είναι υποτελής κανενός.

Η Ισπανία αναγνώρισε το Παλαιστινιακό Κράτος

Τον Μάιο του 2024, η Ισπανία, μαζί με την Ιρλανδία και τη Νορβηγία αναγνώρισαν επίσημα το κράτος της Παλαιστίνης, κάτι που δεν έκαναν οι Γάλλοι ή οι Γερμανοί, οι οποίοι συνέχισαν να υποστηρίζουν το αφήγημα πως αυτό μπορεί να συμβεί μόνο μέσω διαπραγματεύσεων. Η κυβέρνηση Σάντσεθ υποστήριξε ότι η αναγνώριση ήταν θέμα δικαιοσύνης και ο μόνος δρόμος για την ειρήνη.

Αντιπολεμική διαδήλωση στη Μαδρίτη, 21 Μαρτίου 2026. Manu Fernandez/AP Photo

Το Ισραήλ ανακάλεσε τον πρεσβευτή του από τη Μαδρίτη, με τον Σάντσεθ να συνεχίζει να το επικρίνει έως σήμερα. Μάλιστα, πριν λίγες εβδομάδες αποφασίστηκε ο τερματισμός της θητείας της πρέσβειρας της στο Ισραήλ και διατάχθηκε η άμεση απομάκρυνση των Ισπανών εκπροσώπων από το Κέντρο Συντονισμού (CMCC) στο Κιριάτ Γκατ, το οποίο επιβλέπει την εκεχειρία στη Γάζα.

Ο Νετανιάχου τον κατηγόρησε για διπλωματικό πόλεμο. Η Ισπανία επέβαλε πλήρες εμπάργκο στην πώληση και την αγορά στρατιωτικού υλικού από το Ισραήλ και ψήφισε νόμο που απαγορεύει σε πλοία και αεροπλάνα τα οποία μεταφέρουν όπλα προς το Ισραήλ να χρησιμοποιούν ισπανικά λιμάνια και αεροδρόμια.

ΕΝΩ Ο ΣΑΝΤΣΕΘ ΤΑ ΒΑΖΕΙ ΜΕ ΤΟΥΣ ΙΣΧΥΡΟΥΣ ΤΟΥ ΠΛΑΝΗΤΗ, ΕΧΕΙ ΜΙΑ ΑΠΙΣΤΕΥΤΗ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΝΑ ΒΓΑΙΝΕΙ ΖΩΝΤΑΝΟΣ ΑΠΟ ΚΡΙΣΕΙΣ ΠΟΥ ΘΑ ΕΙΧΑΝ «ΛΥΓΙΣΕΙ» ΠΟΛΛΟΥΣ ΑΛΛΟΥΣ.

Στο πρόσφατο ταξίδι του στην Κίνα, ο Σάντσεθ είπε ενώ ήταν δίπλα στον Σι Τζινπίνγκ ότι «το διεθνές δίκαιο παραβιάζεται σήμερα κατάφωρα από μία χώρα», αναφερόμενος ξεκάθαρα στο Ισραήλ.

Οι δικαστικές περιπέτειες του Σάντσεθ

Παρεμπιπτόντως, ο Σάντσεθ έλαβε το χρίσμα το 2018, ως νικητής της πρώτης επιτυχημένης πρότασης μομφής στη σύγχρονη ιστορία της χώρας (ανέτρεψε τον συντηρητικό Μαριάνο Ραχόι, λόγω σκανδάλων διαφθοράς στο λαϊκό κόμμα). Έγινε και ο πρώτος πρωθυπουργός της Ισπανίας που ορκίστηκε χωρίς θρησκευτικά σύμβολα.

Δεδομένου του πόσο έχει ενοχλήσει το σύστημα, δεν είναι περίεργο ότι το όνομά του έχει εμπλακεί και σε διάφορες… αμφισβητούμενες ιστορίες.

O Σάντσεθ και η σύζυγός του, Μπεγκόνα Γκόμεζ στο Πεκίνο, 13 Απριλίου 2026. Andres Martinez Casares/AP Photo

Σε ό,τι αφορά τα σκάνδαλα που έχουν συνδεθεί μαζί του, ένα είναι η δικαστική περιπέτεια της συζύγου του, Μπεγκόνα Γκόμεζ, η οποία παραπέμφθηκε σε δίκη με κατηγορίες για διαφθορά, κατάχρηση επιρροής και υπεξαίρεση δημοσίου χρήματος προκειμένου να εξασφαλίσει χορηγίες και συμβόλαια για μεταπτυχιακά προγράμματα στο Πανεπιστήμιο Complutense της Μαδρίτης. Ο Σάντσεθ έχει καταγγείλει «δικαστικό πόλεμο» από συντηρητικούς δικαστές.

Μια άλλη δικαστική απόφαση που τον αφορά και είναι αυτή τη στιγμή στο Ανώτατο Δικαστήριο είναι οι κατηγορίες που απευθύνθηκαν σε στενούς του συνεργάτες για μίζες εκατομμυρίων από την αγορά μασκών κατά τη διάρκεια της πανδημίας.

Επιπροσθέτως, ο πρωθυπουργός έχει αμφισβητηθεί για το Νόμο περί Αμνηστίας του 2023, όταν για να παραμείνει στο θώκο του έδωσε αμνηστία στους Καταλανούς αυτονομιστές που είχαν κάνει το παράνομο δημοψήφισμα το 2017. Οι επικριτές του κάνουν λόγο για «προδοσία» του Συντάγματος.

Η πιο περίεργη αντιπαράθεση έχει στο επίκεντρο τον Χούλιο Ιγκλέσιας. Ο Σάντσεθ έδωσε το όνομα του θρυλικού καλλιτέχνη σε τουριστική βίζα για εργασιακά δικαιώματα. Η αντιπολίτευση ισχυρίζεται πως έτσι έδειξε πως ευνοεί την ελίτ και όχι όσους έχουν ανάγκη, όπως υποστηρίζει ο ίδιος.

Ενώ ο Σάντσεθ τα βάζει με τους ισχυρούς του πλανήτη, έχει μια απίστευτη ικανότητα να βγαίνει ζωντανός από κρίσεις που θα είχαν «λυγίσει» πολλούς άλλους.