3 ΛΑΘΗ ΠΟΥ ΚΑΝΟΥΜΕ ΟΤΑΝ ΠΡΟΣΠΑΘΟΥΜΕ ΝΑ ΒΑΛΟΥΜΕ ΟΡΙΑ

Τα προσωπικά όρια είναι ένας τρόπος να προστατεύσουμε τον εαυτό μας, την ψυχική μας υγεία, τις σχέσεις μας. Δεν έχουν στόχο τον έλεγχο των άλλων. Παρ' όλα αυτά, οι περισσότεροι τα παρερμηνεύουμε.

Πόσες φορές έχουμε πει «αυτή τη φορά θα πω όχι» και τελικά υποχωρούμε; Πόσες φορές έχουμε νιώσει ενοχές επειδή προστατεύσαμε την ψυχική μας ηρεμία; Αχ, αυτά τα προσωπικά όρια. Η θέσπιση και, κυρίως, η διατήρησή τους είναι από τα θέματα που φέρνουμε αρκετά συχνά στο γραφείο ενός ψυχολόγου. Θέλουμε να καλλιεργήσουμε την ικανότητα αυτή, αλλά η πράξη απέχει από τη θεωρία.

Συχνά, τα όρια παρουσιάζονται σχεδόν ως πανάκεια για κάθε διαπροσωπική δυσκολία. Στην πραγματικότητα, αποτελούν ένα θεμελιώδες εργαλείο για κάθε είδους σχέση. Η θέσπισής τους μας βοηθά να επικοινωνούμε τις ανάγκες μας, να προστατευόμαστε από την εκμετάλλευση και να αποτρέπουμε τη συσσώρευση δυσαρέσκειας στις σχέσεις μας.

Ωστόσο, υπάρχουν ορισμένες παρανοήσεις που μας εμποδίζουν να τα εφαρμόσουμε με τρόπο πραγματικά αποτελεσματικό.

Η διαφορά ανάμεσα στο αίτημα και το προσωπικό όριο

Το πιο συνηθισμένο λάθος είναι ότι αντιμετωπίζουμε τα όρια ως έναν τρόπο να αλλάξουμε τη συμπεριφορά των άλλων. Για παράδειγμα, ζητάμε από έναν συνάδελφο να μην μας στέλνει μηνύματα για τη δουλειά τα Σαββατοκύριακα. Αυτό, όσο λογικό κι αν είναι, είναι ένα αίτημα και όχι ένα όριο.

Ποια είναι η διαφορά; Αίτημα είναι όταν ζητάμε από κάποιον να κάνει ή να σταματήσει να κάνει κάτι. Από την άλλη, όριο είναι αυτό που θα κάνουμε εμείς σε περίπτωση που το αίτημά μας δεν γίνει σεβαστό. Στο παραπάνω παράδειγμα, όριο μπορεί να σημαίνει ότι δεν θα απαντήσουμε στα επαγγελματικά μηνύματα πριν από τη Δευτέρα.

Εδώ βρίσκεται η παρεξήγηση: Πολλοί πιστεύουν ότι αρκεί να διατυπώσουν το αίτημά τους. Όταν αυτό δεν εισακουστεί, απογοητεύονται. Όμως, οι άνθρωποι σπάνια αλλάζουν τις παγιωμένες συμπεριφορές τους χωρίς να έχουν υποστεί κάποια συνέπεια.

Εικονογράφηση: Ελένη Καστρινογιάννη

Υπάρχει κάποιο πρόβλημα στη σχέση;

Μια δεύτερη παρανόηση είναι ότι τα όρια σημαίνουν πως κάτι δεν πάει καλά σε μια σχέση ή ότι κάποιος έχει κάνει λάθος. Στην πραγματικότητα, συμβαίνει το αντίθετο. Τα υγιή προσωπικά όρια βοηθούν τους ανθρώπους να διαχειρίζονται τις διαφορές τους, να μειώνουν τη συσσωρευμένη ένταση και τελικά να χτίζουν πιο ουσιαστικές σχέσεις.

Είναι επομένως σημαντικό να μάθουμε να εκφράζουμε με άνεση τις ανάγκες και τις προτιμήσεις μας, αντί να θεωρούμε ότι οι άλλοι πρέπει να τις γνωρίζουν από μόνοι τους.

Τα όρια αφορούν εμάς, όχι τους άλλους

Ένα αποτελεσματικό όριο εστιάζει σε όσα μπορούμε να ελέγξουμε, όπως π.χ. το πόση πρόσβαση θα έχουν οι άλλοι στη ζωή μας, τι θα μοιραστούμε μαζί τους, μέχρι ποιο σημείο είμαστε διατεθειμένοι να ανεχτούμε μια συμπεριφορά. Αυτό που δεν μπορούμε να ελέγξουμε είναι οι γύρω μας.

Ορισμένες φορές, μάλιστα, τα όρια δεν χρειάζεται καν να δηλωθούν. Μπορεί απλώς να αποφασίσουμε ότι μετά τις 9 το βράδυ δεν απαντάμε σε κλήσεις ή μηνύματα. Τις περισσότερες φορές, βέβαια, η καθαρή επικοινωνία είναι πιο αποτελεσματική. Στις υγιείς σχέσεις, τα όρια δεν λειτουργούν ως τελεσίγραφα αλλά ως αφετηρία διαλόγου.

ΤΑ ΥΓΙΗ ΟΡΙΑ ΒΟΗΘΟΥΝ ΤΟΥΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥΣ ΝΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΖΟΝΤΑΙ ΤΙΣ ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΤΟΥΣ, ΝΑ ΜΕΙΩΝΟΥΝ ΤΗ ΣΥΣΣΩΡΕΥΜΕΝΗ ΕΝΤΑΣΗ ΚΑΙ ΤΕΛΙΚΑ ΝΑ ΧΤΙΖΟΥΝ ΠΙΟ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ.

Πώς θα μάθουμε να βάζουμε προσωπικά όρια

• Επαναλαμβάνουμε όταν χρειάζεται. Αν ο άλλος δεν προσαρμοστεί αμέσως, δεν σημαίνει απαραίτητα ότι μας αγνοεί εσκεμμένα. Οι νέοι κανόνες χρειάζονται χρόνο για να γίνουν κατανοητοί.
• Αποδεχόμαστε τη δυσφορία. Το να θέτουμε όρια είναι συχνά άβολο. Μπορούμε, λοιπόν, πριν από μια δύσκολη συζήτηση, να πάρουμε λίγο χρόνο για να ηρεμήσουμε, κάνοντας π.χ. έναν σύντομο περίπατο.
• Ξεκινάμε με μικρά βήματα. Για να χτίσουμε σταδιακά την αυτοπεποίθησή μας, ώστε να διαχειριστούμε πιο δύσκολες σχέσεις, μπορούμε να ξεκινήσουμε με μικρές κινήσεις, όπως το να αρνηθούμε ευγενικά μια πρόταση που δεν μας ενδιαφέρει.
• Είμαστε συνεπείς. Αν λέμε ότι δεν απαντάμε σε επαγγελματικές κλήσεις την Κυριακή, αλλά τελικά σηκώνουμε πάντα το τηλέφωνο, το όριό μας χάνει τη δύναμή του. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν μπορούμε να είμαστε ευέλικτοι. Σημαίνει ότι η εξαίρεση πρέπει να είναι συνειδητή και να συνοδεύεται από σαφή επικοινωνία.