«Η ΟΠΤΙΚΗ ΤΗΣ ΜΥΓΑΣ ΣΤΟΝ ΤΟΙΧΟ»: Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΟΥ ΣΕ ΒΟΗΘΑ ΝΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΕΙΣ ΤΙΣ ΑΡΝΗΤΙΚΕΣ ΕΜΠΕΙΡΙΕΣ

Μάθε τον τρόπο που η τεχνική με το όνομα «Η οπτική της μύγας στον τοίχο» (Fly on the Wall Effect) μπορεί να σε βοηθήσει να διαχειριστείς δύσκολα συναισθήματα και να βρεις νόημα στις αναποδιές της ζωής.

Οι αρνητικές εμπειρίες, οι απογοητεύσεις και οι αναποδιές είναι ένα «νόμισμα με δύο όψεις». Ξέρω, μπορεί αυτή η φράση να σου ακούγεται περίεργη, αλλά δώσε μου λίγο χρόνο και θα σου εξηγήσω τι εννοώ.

Από τη μία, οι δυσκολίες προκαλούν δυσάρεστα συναισθήματα, όπως πόνο, άγχος, θυμό. Από την άλλη, μπορούν να μας οδηγήσουν σε μια πιο ουσιαστική και ανθεκτική εκδοχή του εαυτού μας, εφόσον υπάρξει η κατάλληλη ψυχολογική επεξεργασία και υποστήριξη.

Με άλλα λόγια, οι δυσκολίες «χτίζουν χαρακτήρα», όπως λέμε. Απλώς, είναι αρκετά δύσκολο να τις εκτιμήσουμε τη στιγμή που δεχόμαστε τα απανωτά χαστούκια της ζωής. Βέβαια, στοιχεία και ειδικοί υποστηρίζουν πως όταν μας συμβαίνουν άσχημα πράγματα, είναι καλό να εξετάζουμε τα αρνητικά συναισθήματα που μας προκαλούν, προκειμένου να μειώσουμε την έντασή τους.

Οι δύο πλευρές του αναστοχασμού

Ο αναστοχασμός, η προσπάθεια να κατανοήσουμε γιατί νιώθουμε άσχημα φαίνεται να βοηθά κυρίως την ψυχική υγεία, επειδή μειώνει την ένταση των αρνητικών συναισθημάτων και ενισχύει το αίσθημα νοήματος και συνοχής, αναφέρουν έρευνες. Ωστόσο, υπάρχει και η άλλη πλευρά, αυτή που υποστηρίζει ότι ο μηρυκασμός μπορεί να οδηγήσει στην ανακύκλωση αρνητικών σκέψεων και συναισθημάτων.

Η «οπτική της μύγας στον τοίχο»

Γιατί, λοιπόν, κάποιοι άνθρωποι καταφέρνουν να μάθουν από τις κακές εμπειρίες τους, ενώ άλλοι εγκλωβίζονται σε αυτές; Απάντηση στο ερώτημα θέλησαν να δώσουν οι Ozlem Ayduk από το Πανεπιστήμιο του Berkeley και Ethan Kross από το Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν.

Οι δυο τους υποψιάστηκαν ότι δεν υπάρχει ένας τρόπος να εξετάζουμε τις απογοητεύσεις της ζωής. Συγκεκριμένα, διαπίστωσαν ότι όσοι μπορούν να παρατηρήσουν τον εαυτό τους και τις εμπειρίες τους από μια κάποια απόσταση, σαν να ήταν δηλαδή... μια μύγα στον τοίχο, φαίνεται να επανεξετάζουν όσα τους συμβαίνουν με τρόπο λιγότερο επώδυνο.

Εικονογράφηση: Ελένη Καστρινογιάννη

Σε μια σειρά πειραμάτων, οι ερευνητές ζήτησαν από εθελοντές να θυμηθούν μια έντονα δυσάρεστη εμπειρία που τους είχε προκαλέσει μεγάλη θλίψη ή θυμό.

Στη συνέχεια, οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν σε δύο ομάδες στις οποίες δόθηκαν διαφορετικές οδηγίες. Οι πρώτοι κλήθηκαν να ξαναζήσουν την εμπειρία μέσα από τα δικά τους μάτια, βυθιζόμενοι στη θλίψη ή τον θυμό για να κατανοήσουν τα συναισθήματά τους. Οι υπόλοιποι, αντίθετα, υιοθέτησαν την οπτική της «μύγας στον τοίχο», προσπαθώντας να αναλύσουν τα συναισθήματά τους από μια αποστασιοποιημένη οπτική.

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι όσοι ξαναβυθίστηκαν στην αρνητική εμπειρία βίωσαν ξανά κάτι δυσάρεστο. Αντίθετα, όσοι πήραν συνειδητά απόσταση, είχαν λιγότερες πιθανότητες να ξαναζήσουν την εμπειρία με την ίδια ένταση. Η διαδικασία φαινόταν να τους βοηθά να βρουν νόημα σε αυτό που είχαν περάσει, να αποκτήσουν μια αίσθηση κατανόησης και ολοκλήρωσης και, τελικά, να νιώσουν λιγότερη ψυχική δυσφορία.

Σε μια άλλη σειρά μελετών, οι ερευνητές ζήτησαν από τους συμμετέχοντες να αναστοχαστούν μια αρνητική εμπειρία, χωρίς να τους υποδείξουν τον τρόπο με τον οποίο θα έπρεπε να το κάνουν.

Όσοι αντιμετώπισαν την εμπειρία με μεγαλύτερη ψυχική απόσταση, ένιωσαν λιγότερη δυσφορία τόσο αμέσως μετά, όσο και αρκετές εβδομάδες αργότερα. Παρουσίασαν, επίσης, χαμηλότερα επίπεδα εχθρότητας. Αντίθετα, όσοι είχαν την τάση να ανακυκλώνουν αρνητικές σκέψεις, εμφάνιζαν συχνότερα έντονες σωματικές αντιδράσεις.

ΟΣΟΙ ΠΑΙΡΝΟΥΝ ΣΥΝΕΙΔΗΤΑ ΑΠΟΣΤΑΣΗ ΑΠΟ ΜΙΑ ΑΡΝΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΠΡΟΣΠΑΘΩΝΤΑΣ ΝΑ ΑΝΑΛΥΣΟΥΝ ΤΑ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΑ ΤΟΥΣ, ΦΑΙΝΕΤΑΙ ΝΑ ΝΙΩΘΟΥΝ ΛΙΓΟΤΕΡΗ ΔΥΣΦΟΡΙΑ.

Τι συμβαίνει στην περίπτωση κατάθλιψης;

Επειδή η ανακύκλωση αρνητικών σκέψεων αποτελεί συχνό σύμπτωμα της κατάθλιψης, οι ερευνητές διερεύνησαν αν μια αποστασιοποιημένη οπτική θα μπορούσε να βοηθήσει άτομα με διαταραχές της διάθεσης. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι όσοι αντιμετώπιζαν πιο σοβαρή κατάθλιψη, επωφελήθηκαν περισσότερο.

Παρόμοια θεραπευτικά οφέλη παρατηρήθηκαν και σε άτομα με διπολική διαταραχή, τα οποία συχνά δυσκολεύονται να διαχειριστούν την ένταση των θετικών συναισθημάτων όταν αναпоλούν ευχάριστα γεγονότα.

Η απόσταση αλλάζει και τον τρόπο που βλέπουμε το μέλλον

Η τεχνική της αυτο-αποστασιοποίησης, δηλαδή η ανάκληση στη μνήμη μας μιας εμπειρίας σαν να την παρατηρούμε από έξω αντί να τη βιώνουμε ξανά ως ενεργοί συμμετέχοντες, έχει συνδεθεί με την καλύτερη διαχείριση δυσάρεστων συναισθημάτων που σχετίζονται με το παρελθόν. Υπάρχουν, όμως, ενδείξεις ότι μπορεί να επηρεάσει και τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζουμε το μέλλον.

Όσο πιο μακριά χρονικά βρίσκεται κάτι, τόσο πιο αφηρημένα τείνουμε να το φανταζόμαστε. Η αυτο-αποστασιοποίηση μπορεί να μειώνει το άγχος για όσα πρόκειται να συμβούν, προσθέτοντας ένα ακόμη επίπεδο απόστασης ανάμεσα σε εμάς και σε αυτές τις ήδη ασαφείς εικόνες του μέλλοντος. Επιπλέον, η παρατήρηση μιας μελλοντικής κατάστασης από την οπτική του τρίτου προσώπου μπορεί να μας βοηθήσει να δούμε πλευρές της που ίσως παραβλέπαμε.

Την επόμενη φορά, λοιπόν, που θα νιώσουμε εγκλωβισμένοι σε μια δυσάρεστη σκέψη ή θα μας καταβάλει το άγχος για το μέλλον, ας κάνουμε ένα μικρό βήμα πίσω κι ας φανταστούμε τον εαυτό μας ως έναν ήρεμο παρατηρητή που κοιτάζει την κατάσταση από απόσταση. Μπορεί η πράξη αυτή να μην εξαφανίσει τον πόνο αμέσως, αλλά θα μας δώσει χώρο για να βρούμε τον τρόπο να επεξεργαστούμε τη δυσκολία που μας ταλαιπωρεί.

Βρείτε εδώ τα audio articles που είναι διαθέσιμα αυτή τη στιγμή.

Για να ακούτε τα άρθρα του OW που είναι διαθέσιμα σε ηχητική μορφή, μπορείτε να μας ακολουθήσετε σε Spotify και σε Apple Podcasts.