Η ΠΙΟ ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ ΑΠΟΦΑΣΗ ΠΟΥ ΕΧΕΙΣ ΝΑ ΠΑΡΕΙΣ ΣΤΗ ΖΩΗ ΣΟΥ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟΝ CARL JUNG

Μερικές φορές η ζωή μας καλεί να πάρουμε μια πολύ σημαντική απόφαση που κάνει τη λογική και τη συνείδησή μας να έρχονται σε σύγκρουση. Τι κάνουμε τότε; Ο Carl Jung δίνει τη λύση.

Έρχονται στιγμές στη ζωή μας που καλούμαστε να πάρουμε αποφάσεις πιο περίπλοκες από το ακέραιο δίπολο του σωστού και του λάθους. Στιγμές, δηλαδή, που μπροστά σε ένα ηθικό δίλημμα η συνείδησή μας δεν περιορίζεται στον εγκέφαλό μας, παρά επεκτείνεται χαμηλότερα, στο στομάχι και στο έντερο – γίνεται συναίσθημα που μας ωθεί προς μια κατεύθυνση, τη στιγμή που η πυξίδα της λογικής μπορεί να δείχνει κάτι άλλο.

Κάποιες φορές μπορεί να πρόκειται για συναισθήματα που μας προειδοποιούν να μην κάνουμε κάτι, ενώ η λογική λέει το αντίθετο, ενώ άλλες μπορεί να μας ενθαρρύνουν.

Όταν η συνείδηση, το διάχυτο αυτό αίσθημα, ευθυγραμμίζεται με τους ηθικούς κώδικες της κοινωνίας ή τις προσδοκίες των κοντινών μας ανθρώπων, η απόφαση είναι κάπως πιο εύκολη. Τι γίνεται, όμως, όταν έρχεται σε σύγκρουση; Υπακούμε τη συνείδηση ή συμμορφωνόμαστε με τους κώδικες και τις προσδοκίες;

Τι θα σου απαντούσε Carl Jung

Ο Ελβετός ψυχίατρος και ψυχοθεραπευτής που αφιέρωσε μεγάλο μέρος του έργου του στη συνείδηση την όρισε όχι ως μια ξεκάθαρη ηθική πυξίδα, αλλά ως μια σύνθετη ψυχική λειτουργία που χωρίζεται σε δύο διακριτά επίπεδα:

• την παραδοσιακή ηθική συνείδηση,
• μια βαθύτερη, αυτόνομη ηθική συνείδηση.

Στο δοκίμιό του «Μια Ψυχολογική Άποψη της Συνείδησης», διέκρινε μεταξύ των απλών κανόνων της κοινωνίας και της βαθιάς, μεταμορφωτικής φωνής του ασυνείδητου. Όπως γράφει χαρακτηριστικά:

«Η συνείδηση ​​–ανεξάρτητα σε τι βασίζεται– προστάζει το άτομο να υπακούει στην εσωτερική του φωνή, ακόμη και με κίνδυνο να παραστρατήσει. Κανείς μπορεί, βέβαια, να αρνηθεί να υπακούσει σε αυτήν την εντολή επικαλούμενος τον ηθικό κώδικα και τις ηθικές απόψεις στις οποίες βασίζεται. Όμως αυτό μπορεί και να προκαλέσει ένα άβολο συναίσθημα, ότι έχει υπάρξει ασυνεπής με τον εαυτό του».

Πράγματι, πολλοί άνθρωποι έχουν έναν έμφυτο φόβο να αποκλίνουν από το κοινωνικό ρεύμα, οπότε όταν αντιμετωπίζουν ένα δύσκολο δίλημμα, επιλέγουν το μονοπάτι της συμμόρφωσης – μοιάζει πιο εύκολο απλά να κάνουν το κοινώς αποδεκτά σωστό. Μερικές φορές όταν το κάνουν αυτό, όμως, απομένουν με ένα επίμονο αίσθημα ότι ζουν ένα ψέμα. «Μια σιγανή φωνούλα μέσα τους ψιθυρίζει πως κάτι είναι λάθος», λέει ο ίδιος. Αν η φωνούλα αυτή δυναμώσει και συνεχίσει να ψιθυρίζει για καιρό ή για χρόνια, μπορεί ακόμα και να φτάσει κανείς να… «σιχαθεί τον εαυτό του», όπως έχει γράψει ο συγγραφέας Joseph Frank στο έργο του «Dostoevsky: The Seeds of Revolt».

Εικονογράφηση: Ελένη Καστρινογιάννη

Από την άλλη, υπάρχουν εκείνοι που τολμούν να επιτρέψουν στη συνείδησή τους να τους οδηγήσει. Όμως και αυτούς ο Jung τους προειδοποιεί: Με το να είμαστε αληθινοί προς τη συνείδησή μας, μπορεί να διακρίνουμε πως υπάρχει και μια «ψευδής συνείδηση» που διαστρεβλώνει τον τρόπο που βλέπουμε τα πράγματα, μετατρέποντας π.χ. το κακό σε καλό – οι συνέπειες τότε μπορεί να είναι ίδιες με αυτές που εμφανίζονται σε όσους ακολουθούν τον δρόμο της συμμόρφωσης. Νιώθεις πως κάνεις αυτό που κρίνεις σωστό για εσένα, όμως και πάλι μια φωνούλα μέσα σου λέει πως δεν είναι σωστό.

Τι κάνουμε, λοιπόν, κύριε Jung;

Για να αποφύγουμε να παρασυρθούμε από μία ψευδή συνείδηση –όποια κι αν είναι αυτή– όταν αντιμετωπίζουμε ένα σοβαρό ηθικό δίλημμα ή όταν καλούμαστε να πάρουμε μια σημαντική απόφαση, ο Jung μας καλεί να επιβραδύνουμε και να μην δράσουμε παρορμητικά. Όταν δρούμε παρορμητικά και βιαστικά, αυτό αποτελεί σημάδι ότι καθοδηγούμαστε από την ψευδή μας συνείδηση, λέει ο ίδιος, γράφοντας χαρακτηριστικά: «Κάθε βιασύνη προέρχεται από τον Διάβολο».

ΔΩΣΕ ΧΡΟΝΟ ΣΤΟ ΑΣΥΝΕΙΔΗΤΟ ΣΟΥ ΝΑ ΑΣΧΟΛΗΘΕΙ ΜΕ ΤΟ ΗΘΙΚΟ ΔΙΛΗΜΜΑ ΠΟΥ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΕΙ ΓΙΑ ΝΑ ΣΥΝΔΕΘΕΙΣ ΜΕ ΤΑ ΣΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΑΛΗΘΙΝΗΣ ΣΟΥ ΣΥΝΕΙΔΗΣΗΣ.

Ο Carl Jung παρατηρεί πως αν κανείς δώσει μέσα του χώρο και χρόνο και στην «αγωνία» μιας τέτοιας εσωτερικής σύγκρουσης, κάποια στιγμή θα εμφανιστεί μια εσωτερική απάντηση, αυτό που οι αγγλόφωνοι αποκαλούν silver lining, που σταδιακά θα γίνεται όλο και πιο σαφής. Αυτή η πορεία θα δημιουργήσει στο άτομο αρκετή βεβαιότητα για να συνεχίσει τον δρόμο του, ακόμα και με τον κίνδυνο να έχει πάρει τελικά τη λάθος απόφαση.

Δώσε χρόνο στο ασυνείδητό σου

Επιβραδύνοντας, λοιπόν, αποφεύγοντας να δράσουμε παρορμητικά και δίνοντας στο ασυνείδητό μας χρόνο για να ασχοληθεί με ένα ηθικό δίλημμα, έχουμε καλύτερες πιθανότητες να συνδεθούμε με τα σήματα της αληθινής μας συνείδησης. Βέβαια, όταν κάνουμε μια επιλογή ως προς το πώς να ασχοληθούμε με ένα δύσκολο ηθικό δίλημμα, δεν μπορούμε ποτέ να είμαστε απόλυτα σίγουροι εκ των προτέρων ότι κάνουμε το σωστό. Για να προχωρήσουμε στη ζωή, όμως, χρειάζεται να τολμάμε, με την ελπίδα ότι είναι η αληθινή μας συνείδηση που μας καθοδηγεί.