ΠΑΡΑΓΓΕΛΝΕΙΣ ΠΑΝΤΑ ΤΟ ΙΔΙΟ ΦΑΓΗΤΟ; ΤΙ ΛΕΝΕ ΟΙ ΕΡΕΥΝΕΣ ΓΙΑ ΣΕΝΑ

Γιατί κάποιοι άνθρωποι τρώνε συνέχεια το ίδιο φαγητό στο εστιατόριο, ενώ άλλοι θέλουν να δοκιμάζουν πάντα κάτι διαφορετικό; Τι λένε οι έρευνες.

30 διαφορετικά σούσι μπορεί να έχει ο κατάλογος του αγαπημένου μας ιαπωνικού εστιατορίου, ο άντρας μου κι εγώ θα παραγγείλουμε πάντα τρία συγκεκριμένα πιάτα. Το σουβλάκι μου θα είναι πάντα το ίδιο. Και από συγκεκριμένα ζαχαροπλαστεία θα πάρω συγκεκριμένα γλυκά – σπάνια θα ρισκάρω για να δοκιμάσω κάτι διαφορετικό. Ξέρω πως πολλοί άνθρωποι λειτουργούν έτσι: Επιλέγουν πάντα τα ίδια φαγητά, ακόμα κι όταν η ποικιλία είναι μεγάλη. Αυτό που δεν ήξερα είναι ότι η Ψυχολογία και οι Νευροεπιστήμες έχουν κάτι να πουν πάνω σ' αυτό, και έχει ενδιαφέρον.

Διάβαζα πρόσφατα σ' ένα άρθρο την άποψη της Dr. Tamar Avnet, καθηγήτριας Marketing στο Sy Syms School of Business του Πανεπιστημίου Yeshiva, η οποία στηριζόταν σε έρευνα που δείχνει ότι το να επιμένει κανείς στο οικείο (το ωραίο οικείο, βέβαια) αντί να προτιμά να δοκιμάζει νέα πράγματα (αναλαμβάνοντας την ίδια ώρα το ρίσκο να πάρει κάτι που δεν θα του/της αρέσει) έχει περισσότερο να κάνει με την ικανότητά του να απολαμβάνει θετικές εμπειρίες, αντί να αναζητά μέσα από το φαγητό την περιπέτεια. Ωστόσο, ψάχνοντας βρήκα και άλλες θέσεις πάνω στο ίδιο θέμα και μάλιστα με επιστημονική βάση.

Το να επιλέγεις το ίδιο φαγητό σε κάνει να τρως πιο ενσυνείδητα

Είναι κακό να απολαμβάνεις το φαγητό σου; Το αντίθετο: η ικανότητα των ανθρώπων να απολαμβάνουν αυτό που τρώνε παίζει σημαντικό ρόλο στην ποσότητα ικανοποίησης που παίρνουν τη στιγμή εκείνη. Πρόκειται, όπως λέει η Dr. Avnet, για άτομα που ζουν τη στιγμή: Δεν τους νοιάζει τι θα ακολουθήσει, π.χ. μετά το φαγητό. Βρέθηκαν στο εστιατόριο για να απολαύσουν το φαγητό τους.

Αντίθετα, τα άτομα που ρισκάρουν με νέες γεύσεις φαίνεται, σύμφωνα με την έρευνα, ότι την ώρα που τρώνε σκέφτονται ήδη την επόμενη δουλειά ή υποχρέωσή τους. Δεν απολαμβάνουν πλήρως τη στιγμή – και ένας τρόπος να το αντιπαρέλθουν αυτό είναι ρισκάροντας συχνά με νέες, πιο έντονες ή πικάντικες γεύσεις. Επιλέγουν τροφές που υπόσχονται να «ξυπνήσουν» τους γευστικούς τους κάλυκες, μήπως έτσι προσέξουν το φαγητό τους περισσότερο.

Εικονογράφηση: Χριστίνα Αβδίκου

Αυτό, όμως, μπορεί να έχει και μειονεκτήματα, όπως π.χ. ότι οι τροφές που επιλέγουν είναι συνήθως πιο ανθυγιεινές ή με περισσότερες θερμίδες. Έρευνα της ίδιας της Dr. Avnet έδειξε πως άτομα που προτιμούν σταθερά τα ίδια φαγητά, άρα άτομα που τρώνε πιο ενσυνείδητα, επιλέγουν κατά κανόνα και πιο υγιεινές τροφές (π.χ. φρούτα, λαχανικά, γιαούρτι, ενώ πίνουν αρκετό νερό). Αντίθετα, άτομα που θέλουν να δοκιμάζουν πάντα κάτι νέο καταναλώνουν πιο συχνά πίτσα, γλυκά και αναψυκτικά. Από την άλλη, τα πρώτα άτομα σταματούν να τρώνε όταν χορτάσουν, ενώ τα δεύτερα δήλωσαν στην έρευνα ότι τρώνε όταν έχουν στρες ή τσιμπολογάνε συχνά, για να πάρουν ευχαρίστηση από το φαγητό.

Την ίδια ώρα, μια νέα μελέτη έρχεται να προσθέσει και το εξής: Αν επιλέγεις πάντα το ίδιο φαγητό μπορεί να συμβαίνει επειδή αυτό σου έχει αφήσει την πιο έντονη ανάμνηση – χωρίς απαραίτητα να είναι κάτι υγιεινό ή κάτι τρομερά νόστιμο. Η μελέτη αυτή που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Neuron υποστηρίζει ότι οι άνθρωποι πολλές φορές επιλέγουμε μία συγκεκριμένη τροφή από ένα συγκεκριμένο μέρος επειδή με κάποιον τρόπο αυτή έχει «γράψει» στη μνήμη μας – π.χ. οι πατάτες από ένα συγκεκριμένο φαστφουντάδικο που έτρωγες συχνά στην εφηβεία ή το τσουρέκι από ένα συγκεκριμένο ζαχαροπλαστείο που έπαιρνε τσουρέκι η μαμά σου – επιστρέφεις ξανά και ξανά εκεί επειδή αυτό σου έρχεται πρώτο στο μυαλό όταν σκέφτεσαι «τσουρέκι».

Το να είσαι περιπετειώδης με το φαγητό σου έχει να κάνει και με το πώς μεγάλωσες

Γεγονός είναι, βέβαια, για να μην αδικήσουμε και αυτούς που προτιμούν να ρισκάρουν με το φαγητό, ότι υπάρχουν και εκείνοι που πραγματικά λατρεύουν να δοκιμάζουν νέες γεύσεις, ίσως επειδή έτσι μεγάλωσαν. Την άποψη αυτή υποστηρίζει μιλώντας στη Huffington Post ο σεφ Andrew Zimmern, ο οποίος είναι και παρουσιαστής της δημοφιλούς τηλεοπτικής εκπομπής «Bizarre Foods America» του Travel Channel.

Ο ίδιος, έχοντας παρατηρήσει πώς τρώνε οι άνθρωποι από τη μία άκρη της Αμερικής μέχρι την άλλη, πιστεύει βαθιά πως τον μεγαλύτερο ρόλο στις επιλογές μας παίζει ο τρόπος που έχουμε μεγαλώσει και το πώς μάθαμε να τρώμε από παιδιά. «Ένα παιδί θα φάει όταν πεινάει. Εμείς, οι γονείς, τους ενσταλάζουμε την ιδέα της "παραξενιάς" ή της "επιλεκτικότητας" στο φαγητό, μέσω αυτών που εμείς τρώμε», λέει ο ίδιος.

ΤΑ ΑΤΟΜΑ ΠΟΥ ΠΡΟΤΙΜΟΥΝ ΣΤΑΘΕΡΑ ΤΑ ΙΔΙΑ ΦΑΓΗΤΑ ΕΙΝΑΙ ΑΤΟΜΑ ΠΟΥ ΤΡΩΝΕ ΠΙΟ ΕΝΣΥΝΕΙΔΗΤΑ ΚΑΙ ΕΠΙΛΕΓΟΥΝ ΚΑΤΑ ΚΑΝΟΝΑ ΠΙΟ ΥΓΙΕΙΝΕΣ ΤΡΟΦΕΣ.

Ενθυμούμενος τα δικά του παιδικά χρόνια περιγράφει πως «Εγώ έτρωγα ό,τι έτρωγαν οι γονείς μου. Ακολουθούσαμε το μοντέλο "when in Rome", δηλαδή στα νησιά τρώγαμε ψάρι και στα βουνά αγριογούρουνο. Ο άνθρωπος δεν είναι φτιαγμένος για να μην του αρέσει το φαγητό».

Στο ίδιο άρθρο, πάντως, μιλά και η ψυχολόγος Dr. Marcia Pelchat η οποία λέει πως «τελευταία έχουμε κάποια στοιχεία που λένε πως η προθυμία μας να δοκιμάζουμε νέα φαγητά και να παίρνουμε έτσι ρίσκα, έχει και κάποια γενετική βάση».

Αναφέρεται, μεταξύ άλλων, και σε μελέτη του 2007 που λέει πως η «τροφική νεοφοβία», δηλαδή ο φόβος να δοκιμάσει κανείς νέα φαγητά, είναι στα 2/3 των περιπτώσεων γενετικά καθορισμένη. Η ίδια μελέτη έδειξε, επίσης, πως όσο νωρίτερα ένα παιδί έρχεται σε επαφή με ποικιλία γεύσεων τόσο αυξάνεται η προθυμία του να τις επιλέγει και στο μέλλον.

Εξάλλου, υπάρχουν και μελέτες που δείχνουν ότι η γενετική παίζει ρόλο και στον βαθμό στον οποίο οι άνθρωποι απολαμβάνουν τις πικάντικες, ξινές και γλυκές γεύσεις ή αντιπαθούν ορισμένα συστατικά, όπως π.χ. ο κόλιανδρος. Όσοι έχουν έντονη αποστροφή σε κάποιες γεύσεις μπορεί να βρουν δυσάρεστη την κατανάλωση φαγητού που δεν έχουν ξαναδοκιμάσει.

Στο δια ταύτα, όπως καταλήγει και η Dr. Pelchat, όπως τα περισσότερα πράγματα που καθορίζουν το ποιοι είμαστε, «τα πάντα αποτελούν μια αλληλεπίδραση μεταξύ γονιδίων και περιβάλλοντος. Και όλα εξαρτώνται από τις σχετικές αναλογίες».