ΠΩΣ ΜΠΟΡΕΙΣ ΝΑ ΜΕΤΑΤΡΕΨΕΙΣ ΤΙΣ ΑΝΑΠΟΔΙΕΣ ΣΕ ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ

Ωραίο να αντιμετωπίζεις τις αναποδιές με θετική σκέψη και να λες πως κάθε εμπόδιο είναι για καλό. Έχεις σκεφτεί, όμως, ότι χωρίς κάτι περισσότερο από την παθητική αποδοχή αυτού που συνέβη μπορεί να αφήνεις μια ευκαιρία να πάει χαμένη;

Πώς διαχειρίζεσαι τα αιφνίδια της ζωής, δυσκολίες και προβλήματα που προέκυψαν από το πουθενά και έχουν τη δύναμη να ανατρέψουν τη ζωή σου; Καμιά φορά, όποτε σκέφτομαι σε τι αδιέξοδα μπορεί να σε ρίξουν τα απρόοπτα, ζηλεύω τους ανθρώπους που βρίσκουν παρηγοριά στα θεία ή στο υπερφυσικό, στις γνωστές λαϊκές ρήσεις όπως «όλα γίνονται για κάποιο λόγο», «κάθε εμπόδιο για καλό» και, φυσικά, «ουδέν κακόν αμιγές καλού». Ωραία λόγια, διαλεγμένα προσεκτικά για να χρυσώνουν το χάπι, μα μήπως τόσος ντετερμινισμός και μοιρολατρία βλάπτουν;

Το τελευταίο ερώτημα έχει απασχολήσει την Parul Somani, απόφοιτη του MIT και του Harvard Business School, που μέσα από τη δική της δύσκολη εμπειρία –μια διάγνωση καρκίνου στα 31 της– αναθεώρησε την οπτική της για τον κόσμο και όσα μας συμβαίνουν. Για εκείνη, η παθητική αποδοχή ενός γεγονότος σε αποτρέπει από τη δυσκολότερη όσο και πιο ουσιαστική δουλειά που απαιτείται για να βγει κάτι καλό από αυτό, να μετατρέψεις το πρόβλημα σε ευκαιρία.

«Αυτό που συχνά δεν βλέπουμε εκείνη τη στιγμή», αναφέρει σε άρθρο της, «είναι ότι μια αναποδιά δεν είναι απλώς κάτι που μας συμβαίνει. Είναι και μια στιγμή για να πάρουμε αποφάσεις». (Και να πούμε, θα συμπληρώσω εγώ, «ουδέν κακόν αμιγές καλού» αλλά από το δικό μας χέρι).

Επιλέγοντας αυτό που θα μετανιώσεις λιγότερο

Σύμφωνα με τη Somani, όλα ξεκινούν από μια βασική ερώτηση: Δεδομένης μιας πραγματικότητας που δεν μπορείς να αλλάξεις, ποια αντίδραση είναι εκείνη που θα μετανιώσεις λιγότερο;

Η απάντηση, που η ίδια αποκαλεί δρόμο της επιλογής που θα μετανιώσεις λιγότερο (path of least regret), δεν είναι απαραιτήτως η πιο ασφαλής επιλογή ή εκείνη με τις περισσότερες πιθανότητες επιτυχίας.

Η παθητική αποδοχή ενός γεγονότος σε αποτρέπει από τη δυσκολότερη όσο και πιο ουσιαστική δουλειά που απαιτείται για να βγει κάτι καλό από αυτό, να μετατρέψεις το πρόβλημα σε ευκαιρία. iStock

Πάνω απ' όλα, είναι η επιλογή που σου επιτρέπει να προχωρήσεις με τη μεγαλύτερη δυνατή γαλήνη, ανεξάρτητα από το τελικό αποτέλεσμα. Και για να βρεις το μονοπάτι, πρέπει να αντισταθείς στον πειρασμό να βαφτίσεις τη δυσκολία «δώρο».

Να έχεις ελπίδες, αλλά ρεαλιστικές

Η Somani βασίζει μεγάλο μέρος της σκέψης της στην έννοια της «ρεαλιστικής ελπίδας» (grounded hope), που ανέπτυξαν ο ψυχολόγος David Feldman και ο δημοσιογράφος Lee Daniel Kravetz, έπειτα από χρόνια έρευνας πάνω στην ανθεκτικότητα ανθρώπων που βίωσαν σοβαρές δοκιμασίες (supersurvivors).

Σύμφωνα με τη θεωρία τους, έχουμε ρεαλιστικές ελπίδες όταν προσπαθούμε να αντιμετωπίζουμε την πραγματικότητα χωρίς ωραιοποιήσεις και, παράλληλα, διατηρούμε την πεποίθηση ότι μπορούμε να επηρεάσουμε επηρεάσουμε τον ρου της δικής μας ιστορίας. Βάσει αυτών, η ανθεκτικότητα δεν χτίζεται όταν προσποιούμαστε ότι όλα θα πάνε καλά, αλλά όταν:

• αποδεχόμαστε ότι η πραγματικότητα μπορεί να έχει αλλάξει,
• έχουμε ανθρώπους στους οποίους μπορούμε να στηριχτούμε,
• επαναπροσδιορίζουμε τι έχει πραγματικά σημασία,
• σχεδιάζουμε τα επόμενα βήματα αντί να μένουμε σε μια κούφια αισιοδοξία,
• αφήνουμε πίσω ό,τι μας κρατά εγκλωβισμένους στο παρελθόν.

Έχουμε ρεαλιστικές ελπίδες όταν προσπαθούμε να αντιμετωπίζουμε την πραγματικότητα χωρίς ωραιοποιήσεις και, παράλληλα, διατηρούμε την πεποίθηση ότι μπορούμε να επηρεάσουμε τον ρου της δικής μας ιστορίας. iStock

Τέσσερις ερωτήσεις για τον εαυτό σου

Αν αντιμετωπίζεις μια δύσκολη κατάσταση, θέσε στον εαυτό σου τα τέσσερα βασικά ερωτήματα που προτείνει η Somani:

1. Τι έχει πραγματικά αλλάξει και δεν μπορώ να ανατρέψω;
2. Με βάση τη νέα πραγματικότητα, τι εξακολουθεί να έχει μεγαλύτερη σημασία για μένα; Ποιες αξίες, προτεραιότητες ή σχέσεις θέλω να προστατεύσω;
3. Ποια αντίδραση θα με έκανε να νιώθω περήφανος ή θα μου έφερνε τη μεγαλύτερη γαλήνη όταν κοιτάξω πίσω;
4. Ποιο επόμενο μικρό αλλά ουσιαστικό βήμα θα μου επιτρέψει να κάνω την αναποδιά γνώση ή κάτι όπου μπορώ να χτίσω και να επενδύσω;

Σύμφωνα με την ίδια, η τελευταία ερώτηση είναι που δημιουργεί πραγματικά την ευκαιρία. Όπως λέει, «είναι η διαφορά ανάμεσα στο να περιμένεις να εμφανιστεί η θετική πλευρά μιας δύσκολης κατάστασης και στο να τη δημιουργείς εσύ ο ίδιος».

Οι ευκαιρίες έρχεται όταν τις ψάχνεις

Κατά τη διάρκεια της θεραπείας της για τον καρκίνο, ο εργοδότης του συζύγου της προσέφερε στην οικογένεια πρόσβαση σε υπηρεσία ιατρικών συμβούλων. Αν και η παροχή δεν χρησίμευε κάπως στην ίδια, η Somani δεν την άφησε ανεκμετάλλευτη. Ζήτησε ραντεβού με ωτορινολαρυγγολόγο, για να επανεξετάσει τον πατέρα της που ζούσε σχεδόν 30 χρόνια με προοδευτική απώλεια ακοής.

Δεν χρειάζεται να βρεις τις απαντήσεις αμέσως, αρκεί να κάνεις τις σωστές ερωτήσεις. iStock

Ο ειδικός διαπίστωσε ότι, εδώ και δεκαετίες, ο πατέρας της ζούσε την ταλαιπωρία μιας λανθασμένης διάγνωσης, ενώ η πραγματική πάθησή του μπορούσε να διορθωθεί με μια επέμβαση που θα διαρκούσε μόλις μία ώρα. «Ο μπαμπάς μου έκανε την επέμβαση, αποκαταστάθηκε η ακοή του και τον άκουσα να γελά ξανά, πρώτη φορά μετά από τόσα χρόνια», θυμάται. Όπως επισημαίνει η ίδια, ό,τι συνέβη δεν ήταν ένα δώρο της τύχης αλλά μια ευκαιρία που η ίδια μπόρεσε να διακρίνει και να αρπάξει, ακριβώς επειδή την αναζητούσε.

Η συμβουλή της, λοιπόν, προς όποιον βιώνει μια αναποδιά, είναι να αναγνωρίσει τι είναι αυτό που τον έχει πονέσει και, στη συνέχεια, να αναρωτηθεί:

• Ποια πραγματικότητα χρειάζεται να αποδεχτεί;
• Τι εξακολουθεί να έχει μεγαλύτερη σημασία για τον ίδιο;
• Ποια νέα δυνατότητα μπορεί να δημιουργεί η αλλαγή;
• Ποια αντίδραση θα μπορεί, χρόνια αργότερα, να κοιτάξει πίσω και να πει ότι ήταν συνειδητή;

«Δεν χρειάζεται να βρεις τις απαντήσεις αμέσως, αρκεί να κάνεις τις σωστές ερωτήσεις», σημειώνει. «Έτσι οι αναποδιές παύουν να είναι απλώς γεγονότα που σου συνέβησαν και αρχίζουν να γίνονται μέρος της προσωπικής σου εξέλιξης».