ΠΩΣ Η ΑΠΩΛΕΙΑ ΑΚΟΗΣ ΕΠΗΡΕΑΖΕΙ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΜΑΣ

Η απώλεια ακοής είναι ένα συχνό αλλά παραμελημένο πρόβλημα, που επηρεάζει την υγεία μας με περισσότερους τρόπους από ό,τι νομίζουμε.

Φοράμε ακουστικά στο μετρό, στη δουλειά, στον δρόμο. Πηγαίνουμε σε συναυλίες, ζούμε σε πόλεις γεμάτες θόρυβο, περνάμε δίπλα από έργα και κομπρεσέρ και, φυσικά, μεγαλώνουμε. Παρ’ όλα αυτά, πόσοι από εμάς αφιερώνουμε έστω και λίγα λεπτά για να σκεφτούμε την υγεία της ακοής μας;

Σήμερα, πάνω από 1,5 δισ. άνθρωποι ζουν με κάποια μορφή απώλειας ακοής, ενώ περίπου οι μισοί ενήλικες άνω των 65 ετών αντιμετωπίζουν κάποια δυσκολία, σύμφωνα με σχετική Έκθεση για την Ακοή του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας. Μάλιστα, η συχνότητα διπλασιάζεται σχεδόν με κάθε δεκαετία ζωής και, μέχρι την ηλικία των 70 ετών, περίπου τα δύο τρίτα των ανθρώπων δεν ακούν τόσο καλά όσο παλαιότερα.

Οι προβλέψεις για το μέλλον είναι ακόμη πιο ανησυχητικές. Εκτιμάται ότι μέχρι το τέλος αυτής της δεκαετίας οι άνθρωποι με προβλήματα ακοής θα φτάσουν τα 1,9 δισ., ενώ έως το 2050 θα αγγίξουν τα 2,5 δισ. Τουλάχιστον 700 εκατ. από αυτούς θα χρειάζονται ακουστικά βαρηκοΐας, εμφυτεύματα ή άλλες μορφές υποστήριξης (π.χ. εκμάθηση νοηματικής γλώσσας).

Πρόκειται για μία από τις συχνότερες χρόνιες παθήσεις παγκοσμίως και αποτελεί μείζον ζήτημα δημόσιας υγείας, σύμφωνα με τον ωτορινολαρυγγολόγο Justin Golub από το Πανεπιστήμιο Κολούμπια. Ωστόσο, η ακοή παραμένει μία από τις πιο παραμελημένες αισθήσεις και η απώλειά της δεν επηρεάζει μόνο την ικανότητά μας να ακούμε τι συμβαίνει γύρω μας.

Η κοινωνική απομόνωση

Μία από τις πιο άμεσες και συχνά υποτιμημένες συνέπειες της απώλειας ακοής είναι η κοινωνική απομόνωση. Σύμφωνα με τη Julie Beadle του Πανεπιστημίου Simon Fraser, ακόμη και η ήπια απώλεια μπορεί να οδηγήσει ένα άτομο σε κοινωνική απομάκρυνση.

Ανασκόπηση στο περιοδικό Research on Aging (Μάιος 2023) κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η «μη διορθωμένη απώλεια ακοής συχνά οδηγεί σε σημαντική αποχή από κοινωνικές δραστηριότητες». Παράλληλα, δυσκολεύει την εργασία και τη μάθηση, μειώνει την αυτοεκτίμηση και προκαλεί έντονη ψυχική και σωματική κόπωση.

iStock

Πώς η απώλεια ακοής συνδέεται με την καρδιά

Ομάδα ερευνητών με επικεφαλής την Iris Otero-Luis από το Πανεπιστήμιο Castilla-La Mancha ανέλυσε το σύνολο της σχετικής βιβλιογραφίας και διαπίστωσε ότι πολλοί από τους γνωστούς παράγοντες κινδύνου για καρδιαγγειακά νοσήματα (π.χ. η παχυσαρκία, ο σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2, η αρτηριακή υπέρταση κ.ά.) αποτελούν ταυτόχρονα και παράγοντες κινδύνου για απώλεια ακοής (Applied Sciences, Φεβρουάριος 2026).

Σύμφωνα με μελέτη από τη Σιγκαπούρη, τα άτομα με απώλεια ακοής έχουν κατά 38% υψηλότερο κίνδυνο εμφάνισης καρδιαγγειακής νόσου. Μάλιστα, όσο πιο σοβαρή είναι η βαρηκοΐα, τόσο μεγαλύτερος φαίνεται να είναι ο σχετικός κίνδυνος.

Αυτό, βέβαια, δεν σημαίνει απαραίτητα ότι η απώλεια ακοής προκαλεί καρδιαγγειακή νόσο. Η πιθανότερη εξήγηση είναι ότι και οι δύο καταστάσεις αποτελούν εκδηλώσεις του ίδιου υποκείμενου προβλήματος: της βλάβης στα μικρά αιμοφόρα αγγεία.

Η θεωρία ότι η απώλεια ακοής και η καρδιαγγειακή νόσος αποτελούν δύο όψεις του ίδιου νομίσματος ίσως εξηγεί και γιατί η ασύμμετρη απώλεια ακοής αυξάνει τον κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου. Η κατάσταση αυτή μπορεί να αντανακλά εντοπισμένες βλάβες στα αιμοφόρα αγγεία της μίας πλευράς του εγκεφάλου και του εσωτερικού αυτιού.

Σύμφωνα με τον Shaojie Li, από το Πανεπιστήμιο του Πεκίνου, η ασύμμετρη απώλεια ακοής θα μπορούσε να λειτουργεί ως πρώιμο προειδοποιητικό σημάδι επικείμενων καρδιαγγειακών προβλημάτων, επιτρέποντας έγκαιρη διάγνωση και παρέμβαση.

iStock

Η επίδραση στην ψυχική υγεία

Η βαρηκοΐα δεν επηρεάζει μόνο την επικοινωνία. Έχει συνδεθεί και με αυξημένο κίνδυνο προβλημάτων ψυχικής υγείας, μεταξύ των οποίων η κατάθλιψη, το άγχος και η μειωμένη ποιότητα ζωής. Η δυσκολία συμμετοχής σε συζητήσεις, η αίσθηση αποκλεισμού και η σταδιακή απομάκρυνση από κοινωνικές δραστηριότητες μπορεί να επιβαρύνουν σημαντικά την ψυχική ευεξία.

Τι σχέση έχει η απώλεια ακοής με την άνοια;

Το 2024, η Επιτροπή του περιοδικού The Lancet για την άνοια δημοσίευσε έκθεση σχετικά με την πρόληψη, την παρέμβαση και τη φροντίδα της νόσου. Η έκθεση αναγνώρισε 14 τροποποιήσιμους παράγοντες κινδύνου, ένας από τους οποίους είναι η απώλεια ακοής. 

Ωστόσο, δεν συμφωνούν όλοι οι επιστήμονες με αυτή την εκτίμηση. Ερευνητική ομάδα ανέλυσε δεδομένα για να εξετάσει αν η απώλεια ακοής γύρω στην ηλικία των 50 ετών αποτελεί ακόμη σημαντικότερο παράγοντα κινδύνου. Τα αποτελέσματα δεν επιβεβαίωσαν την υπόθεση. Εντόπισαν συσχέτιση, αλλά δεν είναι τόσο ισχυρή. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι τα υψηλά ποσοστά που ανέφερε η Επιτροπή του Lancet ενδέχεται να οφείλονται στο γεγονός ότι πολλές από τις μελέτες αφορούσαν άτομα άνω των 70 ετών.

Πώς να προστατεύσουμε την ακοή μας

Μέχρι να γίνουν διαθέσιμες νέες θεραπείες, υπάρχουν ήδη πρακτικά μέτρα που μπορούν να συμβάλουν στην προστασία της.

Μελέτες έχουν δείξει ότι τροφές πλούσιες σε αντιοξειδωτικά, βιταμίνη Β9 (φυλλικό οξύ), ωμέγα-3 λιπαρά οξέα και μαγνήσιο φαίνεται να προστατεύουν το εσωτερικό αυτί. Ερευνητές του Πανεπιστημίου Rush στο Σικάγο ανέφεραν ότι όσοι ακολουθούν μια υγιεινή διατροφή παρουσιάζουν μικρότερο κίνδυνο απώλειας ακοής και βραδύτερη γνωστική έκπτωση.

iStock

Προστατεύουν τα ακουστικά βαρηκοΐας τον εγκέφαλο;

Πριν από δέκα χρόνια, ερευνητές της Σχολής Δημόσιας Υγείας Johns Hopkins Bloomberg ξεκίνησαν την πρώτη κλινική δοκιμή που διερεύνησε κατά πόσο τα ακουστικά βαρηκοΐας μπορούν να επιβραδύνουν ή να αποτρέψουν τη γνωστική έκπτωση και την άνοια σε ηλικιωμένους με προβλήματα ακοής. Τα αποτελέσματα, που δημοσιεύθηκαν το 2023, έδειξαν ότι αυτό συμβαίνει σε ορισμένες περιπτώσεις.

Στο σύνολο των συμμετεχόντων η επίδραση δεν ήταν στατιστικά σημαντική. Ωστόσο, σε μια υποομάδα ατόμων με αυξημένο κίνδυνο άνοιας, τα ακουστικά επιβράδυναν σημαντικά τη γνωστική έκπτωση.

Παρά τις διαφορετικές επιστημονικές απόψεις, οι ειδικοί συμφωνούν ότι τα ακουστικά βοηθούν τους ανθρώπους να παραμένουν συνδεδεμένοι με τους φίλους, την οικογένεια και την καθημερινότητά τους, ενώ το ίδιο ισχύει και για τα εμφυτεύματα σε περιπτώσεις σοβαρής απώλειας ακοής.

Πάνω απ’ όλα, όμως, τονίζουν ότι δεν πρέπει να αγνοούμε τα πρώτα σημάδια απώλειας ακοής.