ΠΩΣ ΕΙΝΑΙ ΝΑ ΣΕ ΜΕΓΑΛΩΝΟΥΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΑ ΑΝΩΡΙΜΟΙ ΓΟΝΕΙΣ;

Πώς επηρεάζονται τα συναισθήματα, οι σχέσεις και η αυτοπεποίθηση των ανθρώπων που μεγάλωσαν με συναισθηματικά ανώριμους γονείς; Μια ειδικός απαντά.

Το να μεγαλώνεις με γονείς που είναι συναισθηματικά ανώριμοι μπορεί να αφήσει μακροχρόνιες επιπτώσεις στον τρόπο με τον οποίο διαχειρίζεσαι τα συναισθήματα και αλληλεπιδράς με τους άλλους.

«Η συναισθηματική ανωριμότητα στους γονείς μπορεί να οριστεί ως έλλειψη συναισθηματικής αυτογνωσίας και ενσυναίσθησης», λέει η Lea McMahon, Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας. «Αυτοί οι άνθρωποι δίνουν έμφαση στις δικές τους ανάγκες αντί για εκείνες του παιδιού τους, δεν ξέρουν πώς να επικοινωνούν αποτελεσματικά και συχνά εμφανίζουν απρόβλεπτη συμπεριφορά».

Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι είναι κακοί άνθρωποι.

Σε συνέντευξή της στο δίκτυο ABC, η κλινική ψυχολόγος Lindsay Gibson, που έχει αφιερώσει το έργο της στις σχέσεις γονέων-παιδιών, απαντά σε ερωτήσεις ανθρώπων που μεγάλωσαν με τέτοιους φροντιστές.

Άλλοι γονείς για κάθε παιδί

Πώς γίνεται τα παιδιά της ίδιας οικογένειας να καταλήγουν να έχουν διαφορετικού τύπου σχέσεις με τους ίδιους γονείς;

Μία από τις πιο ενδιαφέρουσες εξηγήσεις που έχει ακούσει η ειδικός αφορά τον τρόπο με τον οποίο ένας γονιός μπορεί, συχνά χωρίς να το αντιλαμβάνεται, να επιλέξει ένα παιδί για να αναλάβει έναν ρόλο που κανονικά ανήκει σε ενήλικα και δεν είναι άλλος από αυτόν του γονιού ή του φροντιστή. Έτσι, το μεγαλύτερο παιδί ή απλώς εκείνο που δείχνει μεγαλύτερη υπευθυνότητα, ευαισθησία ή ικανότητα να αντιλαμβάνεται τις ανάγκες των άλλων αναλαμβάνει ευθύνες που δεν αντιστοιχούν στην ηλικία του

Ωστόσο, όταν έρχεται η ώρα αυτό το παιδί να μιλήσει, ως ενήλικας πλέον, στον γονιό του για την εμπειρία του, μπορεί να ακούσει ότι τα αδέρφια του δεν έχουν κανένα πρόβλημα. Δυστυχώς, στην περίπτωση αυτή μένει να αναρωτιέται γιατί επιλέχθηκε να σηκώσει αυτό το βάρος.

ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΑ ΑΝΩΡΙΜΟΙ ΓΟΝΕΙΣ ΔΙΝΟΥΝ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΙΣ ΔΙΚΕΣ ΤΟΥΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΑΝΤΙ ΓΙΑ ΕΚΕΙΝΕΣ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΟΥΣ, ΔΕΝ ΞΕΡΟΥΝ ΠΩΣ ΝΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΟΥΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΣΥΧΝΑ ΕΜΦΑΝΙΖΟΥΝ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ.

Ο παθητικός γονιός

Τι συμβαίνει με τον συναισθηματικά ανώριμο γονέα που μπορεί να μην ήταν επιθετικός ή επικριτικός, αλλά επέτρεψε παθητικά να συνεχιστεί μια δύσκολη κατάσταση;

Για πολλά ενήλικα παιδιά, αυτή είναι μία από τις πιο επώδυνες συνειδητοποιήσεις, ότι δηλαδή ο γονιός κοντά στον οποίο ένιωθαν περισσότερη ασφάλεια τελικά δεν τα προστάτεψε. Όπως εξηγεί η Gibson, ένας από τους τύπους γονέων που παρουσιάζουν στοιχεία συναισθηματικής ανωριμότητας είναι ο λεγόμενος παθητικός γονιός. Συχνά είναι ο γονιός που το παιδί αγαπά περισσότερο, αυτός που δεν φωνάζει, δεν τιμωρεί, δεν επιτίθεται. Είναι αυτός που δεν φαίνεται να απορρίπτει το παιδί, όμως ταυτόχρονα δεν το προστατεύει.

Πολλές φορές μοιάζει περισσότερο με παιδί παρά με ενήλικα, καθώς μπορεί να είναι διασκεδαστικός, τρυφερός, κοντά στα παιδιά του, όμως δεν παρεμβαίνει, δεν βάζει όρια, δεν αναλαμβάνει την ευθύνη που του αναλογεί.

«Όταν κάποιος με ρωτά πώς μπορεί να διαχειριστεί τη θλίψη και τον θυμό που νιώθει απέναντι σε έναν παθητικό γονιό, συχνά σκέφτομαι ότι έχει ήδη διανύσει ένα μεγάλο μέρος της διαδρομής. Στην αρχή, πολλοί έρχονται στη θεραπεία έχοντας την εικόνα ενός γονιού που ήταν καλός. Στη συνέχεια, όμως, αναδύονται διαφορετικές ιστορίες», συνεχίζει η ειδικός. Το να μπορέσει κάποιος να αναγνωρίσει αυτή την αλήθεια είναι ένα τεράστιο βήμα.

Εικονογράφηση: Χριστίνα Αβδίκου

Οι ανώριμοι γονείς δεν ζουν σε γκρίζες ζώνες

Φτάνει πάντα κάποιος στο σημείο όπου πρέπει να επιλέξει ανάμεσα στη διατήρηση μιας σχέσης με έναν γονιό και στην πλήρη απομάκρυνση από αυτόν;

Ίσως υπάρχει μια ψευδής διχοτόμηση ανάμεσα σε αυτές τις δύο επιλογές, τονίζει η Gibson. Στις περισσότερες ανθρώπινες σχέσεις δεν αποφασίζουμε μόνο αν θα μείνουμε ή αν θα φύγουμε. Συχνά διαμορφώνουμε την απόσταση που μας επιτρέπει να παραμένουμε σε μια σχέση χωρίς να χάνουμε τον εαυτό μας.

Οι συναισθηματικά ανώριμοι άνθρωποι, όμως, πολλές φορές δυσκολεύονται να λειτουργήσουν μέσα σε αυτές τις αποχρώσεις. Βλέπουν τα πράγματα άσπρα ή μαύρα και δεν αντέχουν εύκολα την αβεβαιότητα, τις αντιφάσεις ή τις γκρίζες ζώνες. Το ενήλικο παιδί μπορεί εύκολα να παγιδευτεί σε αυτή τη λογική και να αρχίσει να νιώθει ενοχή.

Μπορεί εναλλακτικά να αναγνωρίσει ότι και το ίδιο είναι ένας ενήλικας μέσα σε αυτή τη σχέση, ότι ο γονιός δεν είναι αυτόματα το πιο σημαντικό πρόσωπο και ότι έχει δικαίωμα να αποφασίσει πόσο χρόνο και υπό ποιες συνθήκες μπορεί να διατηρήσει τη σχέση τους. Μάλιστα, η παραπάνω επιλογή μπορεί να κάνει τη σχέση πιο ουσιαστική, γιατί ο χρόνος που περνάμε με έναν άνθρωπο έχει μεγαλύτερη αξία όταν δεν προκύπτει από φόβο, ενοχή ή υποχρέωση.

ΑΝ ΕΝΑΣ ΓΟΝΙΟΣ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙ ΝΑ ΔΙΑΤΗΡΗΣΕΙ ΤΟΝ ΠΑΛΙΟ ΡΟΛΟ ΕΞΟΥΣΙΑΣ ΚΑΙ ΕΛΕΓΧΟΥ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΟ ΕΝΗΛΙΚΟ ΠΑΙΔΙ ΤΟΥ, ΤΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΣΥΧΝΑ ΕΙΝΑΙ Η ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ.

Η αλλαγή των ρόλων

Τι αλλάζει με την ενηλικίωση και πώς φροντίζεις έναν ηλικιωμένο ανώριμο γονιό που σε πλήγωσε;

Συχνά ξεχνάμε ότι οι γονείς είναι επίσης ενήλικες. Όταν ένα παιδί μεγαλώνει, η σχέση ανάμεσα στον γονιό και το ίδιο χρειάζεται να αλλάξει. Δεν μπορεί να παραμένει για πάντα μια σχέση εξάρτησης, όπου ο ένας έχει εξουσία και ο άλλος υποχρέωση. Η υγιής σχέση ανάμεσα σε έναν γονιό και ένα ενήλικο παιδί είναι μια σχέση ανάμεσα σε δύο ανθρώπους.

Αν ένας γονιός προσπαθεί να διατηρήσει τον παλιό ρόλο εξουσίας και ελέγχου απέναντι στο ενήλικο παιδί του, το αποτέλεσμα συχνά είναι η απομάκρυνση.

Μία από τις πιο δύσκολες καταστάσεις είναι όταν ένα ενήλικο παιδί καλείται να φροντίσει έναν ηλικιωμένο γονιό που στο παρελθόν το γελοιοποιούσε, το υποτιμούσε ή ήταν συναισθηματικά απών.

Υπάρχει συχνά η αντίληψη ότι ένας «καλός άνθρωπος» πρέπει να αποδέχεται τα πάντα από έναν ηλικιωμένο γονιό. Όμως αυτή η στάση δεν είναι βιώσιμη. Η ηλικία μπορεί να εξηγεί κάποιες συμπεριφορές, όμως δεν σημαίνει ότι το ενήλικο παιδί πρέπει να εγκαταλείψει τα όριά του.

Όταν ένας ηλικιωμένος (και ανώριμος) γονέας μένει με το παιδί του ή εξαρτάται από εκείνο, οι ρόλοι αλλάζουν. Το παιδί πλέον είναι εκείνο που φροντίζει. Είναι στο δικό του σπίτι και έχει το δικαίωμα να ζητά σεβασμό, να βάζει όρια, να σταματά μια συζήτηση, να αποχωρεί. Μπορεί, φυσικά, να συναντήσει άρνηση ή αντίσταση, όμως η αλλαγή βρίσκεται στο γεγονός ότι το ενήλικο παιδί αντιλαμβάνεται πως δεν είναι πλέον υποχρεωμένο να ανέχεται συμπεριφορές που το πληγώνουν.