ΠΩΣ ΝΑ ΒΟΗΘΗΣΕΙΣ ΚΑΠΟΙΟΝ ΠΟΥ ΠΕΡΝΑΕΙ ΜΙΑ ΔΥΣΚΟΛΗ ΠΕΡΙΟΔΟ ΧΩΡΙΣ ΝΑ ΔΩΣΕΙΣ ΟΥΤΕ ΜΙΑ ΣΥΜΒΟΥΛΗ

Το χειρότερο πράγμα που μπορείς να ακούσεις όταν είσαι ταραγμένος είναι «ηρέμησε», όταν πενθείς «μην κλαις, σε παρακαλώ» και όταν φοβάσαι «μην αγχώνεσαι». Κι όμως, αν τώρα ξέρουμε πως όλες αυτές οι φράσεις έχουν το ακριβώς αντίθετο αποτέλεσμα και δείχνουν έλλειψη ενσυναίσθησης, πριν από μερικά χρόνια αποτελούσαν τον κανόνα της συναισθηματικής υποστήριξης. Οι άνθρωποι, με τέτοιου είδους προτροπές, θεωρούσαν ότι βοηθούσαν και εμψύχωναν όσους νοιάζονταν, και οι προθέσεις τους ήταν, φυσικά, οι καλύτερες.

Με τα χρόνια και την εξέλιξη της επιστήμης της Ψυχολογίας, έγινε αντιληπτό πως η βιασύνη μας να δώσουμε συμβουλές σε κάποιον που αγαπάμε, όχι μόνο δεν τον κάνει να νιώσει καλύτερα, αλλά μάλλον επιδεινώνει την όποια δυσμενή κατάσταση.

Οι ειδικοί μιλούν πλέον για την ενεργητική ακρόαση, την ικανότητα να ακούς προσεκτικά και ουσιαστικά τον συνομιλητή σου, προσπαθώντας να τον κατανοήσεις, παρά να βιαστείς να εκφέρεις άποψη, ενώ και οι έρευνες επιβεβαιώνουν ότι αυτή η στάση ενδυναμώνει τις ανθρώπινες σχέσεις.

Από την άλλη, πόσο εύκολο είναι όταν βλέπεις κάποιον που νοιάζεσαι πραγματικά να βασανίζεται, να μη μιλήσεις; Όσα κι αν έχεις διαβάσει, χρειάζεται εξάσκηση για να τα εφαρμόσεις, αφού μία από τις πιο εύκολες παγίδες στην οποία μπορείς να πέσεις είναι το να προσφέρεις βεβιασμένα συμβουλές χωρίς να σου ζητηθούν.

Μερικές από τις παρακάτω οδηγίες, μπορεί να σου φανούν χρήσιμες, όταν κάποιος δικός σου χρειάζεται στήριξη και θέλεις να κάνεις το καλύτερο γι' αυτόν.

Ρώτησε τον εαυτό σου ποιον προσπαθείς πραγματικά να ανακουφίσεις

Πριν πεις οτιδήποτε, κάνε μια γρήγορη σκέψη: «Αυτό που πρόκειται να πω θα βοηθήσει εμένα ή εκείνους;» Ίσως εκπλαγείς από την απάντησή σου. Το να δίνεις συμβουλές συνήθως ηρεμεί περισσότερο εσένα παρά βοηθάει εκείνους. Βλέποντας κάποιον που αγαπάς να δυσκολεύεται, δημιουργείται αβεβαιότητα και σε σένα, και αυτός ακριβώς είναι ο λόγος που η παρόρμηση να παρέμβεις και να φτιάξεις τα πράγματα μπορεί να είναι τόσο δύσκολο να καταπολεμηθεί.

Εικονογράφηση: Ελένη Καστρινογιάννη

Ο Ματθαίος Γιωσαφάτ υπογράμμιζε συχνά την τάση μας να μην ακούμε ουσιαστικά, αλλά να αναπαράγουμε τις δικές μας νευρώσεις. Η φράση «Εγώ στη θέση σου θα έκανα αυτό...» ακυρώνει τη μοναδικότητα του βιώματος του άλλου, αγνοώντας ότι οι αντοχές, ο χαρακτήρας και τα βιώματά του είναι εντελώς διαφορετικά από τα δικά μας. Στην πραγματικότητα μάλλον δεν μπορείς να λύσεις αυτό που αντιμετωπίζει. Αντί να προσπαθείς να διαγράψεις αυτή την αβεβαιότητα, βοήθησέ τον να την ανεχτεί. 

«ΤΟ ΝΑ ΚΑΘΕΣΙΑ ΔΙΠΛΑ ΣΕ ΚΑΠΟΙΟΝ ΣΙΩΠΗΛΑ, ΑΡΝΟΥΜΕΝΟΣ ΝΑ ΚΑΤΑΦΥΓΕΙΣ ΣΕ ΚΛΙΣΕ ΟΠΩΣ ΤΟ "ΟΛΑ ΘΑ ΠΑΝΕ ΚΑΛΑ" Ή ΤΟ "ΔΕΝ ΕΓΙΝΕ ΚΑΙ ΚΑΤΙ", ΑΠΑΙΤΕΙ ΒΑΘΥ ΨΥΧΙΚΟ ΣΘΕΝΟΣ».

Βοήθησέ τον να νιώσει λιγότερο μόνος

Πριν «πιάσει τόπο» μια συμβουλή, οι άνθρωποι πρέπει να νιώσουν ότι πραγματικά τους καταλαβαίνεις. Οι πιο βοηθητικές απαντήσεις είναι συχνά σύντομες και δεν ξεκινούν με το «Εγώ»: «Ακούγεται πολύ δύσκολο». «Είναι πολύ εξουθενωτικό αυτό που περνάς». «Καταλαβαίνω πόσο ζορίζεσαι». Όταν τέτοιες κουβέντες λέγονται με ειλικρίνεια, αφήνουν τον άλλον να καταλάβει ότι δεν χρειάζεται να κουβαλήσει μόνος του αυτό που νιώθει.

Δεν χρειάζεται να λύσεις το πρόβλημά τους, απλά πρέπει να μείνεις μαζί τους αρκετή ώρα, ώστε να νιώσουν ότι τους καταλαβαίνεις. «Το να κάθεσαι δίπλα σε κάποιον σιωπηλά, αρνούμενος να καταφύγεις σε κλισέ όπως το όλα θα πάνε καλά ή το δεν έγινε και κάτι, απαιτεί βαθύ ψυχικό σθένος και δημιουργεί πραγματική αίσθηση ασφάλειας», αναφέρει σχετικά η ψυχολόγος και καθηγήτρια Ψυχολογίας Φωτεινή Τσαλίκογλου.

Άφησέ τον να παραμείνει εκείνος που ξέρει καλύτερα τη ζωή του

Ο πιο γρήγορος τρόπος για να κάνεις κάποιον να νιώσει ότι δεν τον καταλαβαίνουν είναι να συμπεριφέρεσαι σαν να ξέρεις την κατάστασή του καλύτερα από τον ίδιο. Ο στόχος δεν είναι να ξέρεις περισσότερα από το άτομο που έχεις απέναντί σου, είναι να κάνεις σαφές ότι το νιώθεις. Λέγεται ενσυναίσθηση, αλλά αν δεν είσαι σίγουρος πώς να την εκφράσεις, δοκίμασε φράσεις όπως: «Είναι λογικό να νιώθεις έτσι» ή «Μπορώ να καταλάβω γιατί νιώθεις έτσι». Στη συνέχεια, δείξε περιέργεια και άφησέ τον να σου εξηγήσει.

«Η αυτόκλητη συμβουλή, όσο καλοπροαίρετη κι αν είναι από τη μεριά μας, εισπράττεται από τον απέναντι ως κριτική. Είναι σαν να του λες έμμεσα: "Δεν ξέρεις εσύ, θα σου πω εγώ πώς να το κάνεις"», αναφέρει ο κλινικός ψυχολόγος Γιώργος Πιντέρης.

Όταν θέλεις πραγματικά να ωθήσεις κάποιον προς μια απόφαση, ρώτησε αντί να δώσεις οδηγίες: «Τι σου έρχεται στο μυαλό όταν σκέφτεσαι να το κάνεις αυτό;» Αυτό έχει δύναμη επειδή, όπως το θέτει ο κ. Πιντέρης, «ακούνε τη δική τους φωνή μέσα στην απάντηση». Κάπως έτσι, άλλωστε, δεν λειτουργεί και η ψυχοθεραπεία;

«ΒΛΕΠΟΝΤΑΣ ΚΑΠΟΙΟΝ ΠΟΥ ΑΓΑΠΑΣ ΝΑ ΔΥΣΚΟΛΕΥΕΤΑΙ, ΔΗΜΙΟΥΡΓΕΙΤΑΙ ΑΒΕΒΑΙΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΕ ΣΕΝΑ. ΑΥΤΟΣ ΕΙΝΑΙ Ο ΛΟΓΟΣ ΠΟΥ Η ΠΑΡΟΡΜΗΣΗ ΝΑ ΠΑΡΕΜΒΕΙΣ ΕΙΝΑΙ ΔΥΣΚΟΛΟ ΝΑ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΘΕΙ».

Μη μαντεύεις τι χρειάζεται

Δεν θέλουν όλοι το ίδιο είδος υποστήριξης. Αντί να υποθέτεις ότι ξέρεις τι θα βοηθούσε, ρώτησε. «Χρειάζεσαι συμβουλές ή προτιμάς απλά να καθίσω και να σε ακούσω;» Παίρνει μόνο μερικά δευτερόλεπτα για να ρωτήσεις και μπορεί να σε γλιτώσει από ένα από τα πιο συνηθισμένα λάθη: να λύνεις ένα πρόβλημα που το άλλο άτομο δεν σου ζήτησε ποτέ να λύσεις.

«Στις σχέσεις μας, τις περισσότερες φορές που κάποιος μας μιλάει για το πρόβλημά του, δεν ψάχνει για πληροφορίες ή λύσεις. Ψάχνει για συναισθηματική σύνδεση, ανακούφιση και την επιβεβαίωση ότι αυτό που νιώθει έχει το δικαίωμα να το νιώθει», αναφέρει ο ψυχίατρος-ψυχαναλυτής Ιάκωβος Μαρτίδης.

Αντί να δώσεις λύσεις, γίνε περίεργος

Αν παρ' όλα αυτά μπαίνεις στον πειρασμό να πεις σε κάποιον τι πιστεύεις ότι πρέπει να κάνει, κάνε του καλύτερα μια ερώτηση. «Ακούγεται σαν ένα μέρος του εαυτού σου να ξέρει ήδη τι θα έκανε. Τι σε σταματάει;» Αντί να δώσεις σε κάποιον μια έτοιμη απάντηση, τον προσκαλείς να σκεφτεί τι πραγματικά τον κρατάει πίσω.

Αυτή η κουβέντα ξεμπλοκάρει τους ανθρώπους, επειδή, συνήθως όταν ξεσπάμε, είμαστε εγκλωβισμένοι στις σκέψεις μας. Μια καλή ερώτηση μπορεί λοιπόν να βοηθήσει έναν άνθρωπο να προχωρήσει, χωρίς να χρειαστεί κάποιος άλλος να λύσει το πρόβλημα του. Η καλύτερη συμβουλή είναι αυτή που βοηθάς τον άλλον να ανακαλύψει μόνος του.

«Η ΑΥΤΟΚΛΗΤΗ ΣΥΜΒΟΥΛΗ, ΟΣΟ ΚΑΛΟΠΡΟΑΙΡΕΤΗ ΚΙ ΑΝ ΕΙΝΑΙ, ΣΥΧΝΑ ΕΙΣΠΡΑΤΤΕΤΑΙ ΩΣ ΚΡΙΤΙΚΗ. ΜΟΙΑΖΕΙ ΝΑ ΛΕΣ: ''ΔΕΝ ΞΕΡΕΙΣ ΕΣΥ, ΘΑ ΣΟΥ ΠΩ ΕΓΩ ΠΩΣ ΝΑ ΤΟ ΚΑΝΕΙΣ''».

Δείξε την υποστήριξή σου με πράξεις, όχι με λόγια

Η υποστήριξη δεν είναι μόνο κάτι που λες, μπορεί να είναι και κάτι που κάνεις. Αν κάποιος δικός σου περνάει δύσκολα, η πρακτική βοήθεια μπορεί να είναι ό,τι καλύτερο. Να του μαγειρέψεις κάτι, να κρατήσεις τα παιδιά του, να του στείλεις μια δωροκάρτα, να βγάλεις τον σκύλο του βόλτα ή να κάνεις κάποιες εξωτερικές δουλειές. Οι μικρές, πρακτικές χειρονομίες μπορούν να αφαιρέσουν ένα βάρος από τους ώμους του άλλου, σε μια στιγμή που ακόμα και οι καθημερινές δουλειές μοιάζουν βουνό. Μην περιμένεις καν να σου το ζητήσει. Οι περισσότεροι από εμάς δεν θέλουμε να ζητάμε κάτι τέτοιο.

«ΤΙΣ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΦΟΡΕΣ ΠΟΥ ΚΑΠΟΙΟΣ ΜΑΣ ΜΙΛΑΕΙ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΟΥ, ΔΕΝ ΨΑΧΝΕΙ ΓΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ Ή ΛΥΣΕΙΣ. ΨΑΧΝΕΙ ΓΙΑ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΣΥΝΔΕΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΚΟΥΦΙΣΗ».

Και αν πραγματικά δεν είσαι σίγουρος/η τι θα βοηθούσε, μην αφήσεις αυτό να σε σταματήσει από το να επικοινωνήσεις. «Προτιμώ να κάνω λάθος, αλλά θέλω να κάνω κάτι» μπορείς να πεις. Στο κάτω κάτω, ο στόχος δεν είναι να πεις το τέλειο πράγμα ή να απαντάς τέλεια κάθε φορά. Δεν έχει να κάνει με το να τα κάνεις όλα σωστά. Έχει να κάνει με το να δείξεις ότι νοιάζεσαι.

Τι να θυμάσαι

Όταν κάποιος πονάει, είναι φυσικό να προσπαθείς να τον καθησυχάσεις. Αλλά αν το κάνεις πολύ νωρίς, μπορεί να φανεί υποτιμητικό αντί για παρήγορο. Όταν δίνουμε διαρκώς έτοιμες οδηγίες, περνάμε έμμεσα το μήνυμα: Δεν πιστεύω ότι είσαι ικανός να τα καταφέρεις.

Αναγνώρισε πρώτα τον πόνο του άλλου και μετά πες κάτι καθησυχαστικό. Οι άνθρωποι είναι πολύ πιο πιθανό να πιστέψουν την ενθάρρυνσή σου αφού νιώσουν ότι έχεις καταλάβει τι περνούν. Οι ειδικοί λένε ότι ο καλύτερος τρόπος να είσαι παρών/παρούσα είναι να βοηθήσεις τον άλλον να νιώσει πρώτα ότι εισακούγεται, και να προσφέρεις καθοδήγηση αργότερα, εφόσον το επιθυμεί.

Βρείτε εδώ τα audio articles που είναι διαθέσιμα αυτή τη στιγμή.

Για να ακούτε τα άρθρα του OW που είναι διαθέσιμα σε ηχητική μορφή, μπορείτε να μας ακολουθήσετε σε Spotify και σε Apple Podcasts.