ΤΑ ΕΤΕΡΩΝΥΜΑ ΕΛΚΟΝΤΑΙ ΤΕΛΙΚΑ; ΤΙ ΛΕΕΙ Η ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΓΙΑ ΤΙΣ ΣΧΕΣΕΙΣ

Τελικά, τα ετερώνυμα έλκονται ή οι ομοιότητες κάνουν μια σχέση να αντέχει στον χρόνο; Όπως λένε οι ειδικοί, αυτό που δίνει την απάντηση είναι η σημασία που αποδίδουμε στη λέξη «ετερώνυμα».

Έχεις ακούσει τη φράση χιλιάδες φορές κι ακόμη δεν μπορείς να καταλάβεις αν είναι κλισέ ή αν έχει κάποιο βαθύτερο νόημα, το οποίο δεν μπορείς να συλλάβεις. Μπορεί να έχεις βρεθεί  σε σχέσεις με ανθρώπους διαφορετικούς από σένα και να έχεις διαπιστώσει ακριβώς το αντίθετο: ότι τελικά τα ετερώνυμα δεν κάνουν... χωριό. Υπάρχει άραγε κάποια επιστημονική βάση πίσω από την κουβέντα αυτή; Τι λένε οι ειδικοί;

Η ρήση «τα ετερώνυμα έλκονται» είναι ίσως ο πιο διαδεδομένος μύθος στην ψυχολογία των σχέσεων. Αν και γράφει τέλεια στον κινηματογράφο και τη λογοτεχνία, η επιστημονική πραγματικότητα λέει ακριβώς το αντίθετο: τα όμοια έλκονται ή, καλύτερα, αντέχουν στον χρόνο μαζί. Στη συντριπτική πλειοψηφία των περιπτώσεων, οι άνθρωποι καταλήγουν με συντρόφους που τους μοιάζουν. Έχει όμως σημασία το πού μοιάζει και πού διαφέρει ένα ζευγάρι.

Σύμφωνα με σημαντικούς μελετητές των ανθρώπινων σχέσεων, όπως ο κορυφαίος Dr John Gottman, τα ζευγάρια που μένουν μαζί και δηλώνουν ικανοποιημένα τείνουν να μοιράζονται κοινά χαρακτηριστικά σε θεμελιώδη ζητήματα:

• Βασικές αξίες και πεποιθήσεις. Η στάση απέναντι στην οικογένεια, οι πολιτικές απόψεις, η θρησκεία και ο κώδικας ηθικής είναι συνήθως ευθυγραμμισμένα.
• Κοινωνικό υπόβαθρο. Οι περισσότεροι επιλέγουν συντρόφους με παρόμοιο εκπαιδευτικό και κοινωνικοοικονομικό επίπεδο.
• Στόχοι ζωής. Το πώς οραματίζονται το μέλλον (π.χ. η επιθυμία για παιδιά, ο τρόπος διαχείρισης των οικονομικών, η ισορροπία καριέρας-προσωπικής ζωής).
• Εξωτερική εμφάνιση. Το λεγόμενο matching hypothesis δείχνει ότι, παρά τα όσα πιστεύουμε, οι περισσότεροι άνθρωποι επιλέγουν μακροχρόνιους συντρόφους με παρόμοιο επίπεδο φυσικής ελκυστικότητας με το δικό τους.

Όταν οι άνθρωποι έχουν κοινές βάσεις, η καθημερινή επικοινωνία είναι ευκολότερη, οι συγκρούσεις είναι λιγότερες (και λύνονται πιο ομαλά) και η σχέση αποπνέει μεγαλύτερη σταθερότητα.

Γιατί πιστεύουμε τον μύθο;

Αν η ομοιότητα είναι ο κανόνας, γιατί η ιδέα των ετερώνυμων είναι τόσο επίμονη; Επειδή συχνά μπερδεύουμε τις επιφανειακές διαφορές με τις αντίθετες αξίες. Μπορεί ο ένας να είναι εσωστρεφής και ο άλλος εξωστρεφής. Μπορεί ο ένας να αναλαμβάνει το μαγείρεμα και ο άλλος να είναι οργανωτικός με τους λογαριασμούς. Αυτές οι διαφορές είναι απλώς πρακτικές και βοηθούν ένα ζευγάρι να λειτουργεί συμπληρωματικά στην καθημερινότητα. Όμως, κάτω από αυτές τις διαφορές ρόλων ή ταμπεραμέντου, οι δυο τους μοιράζονται συνήθως τον ίδιο πυρήνα αξιών.

Εικονογράφηση: Ελένη Καστρινογιάννη

Συμβαίνει όμως και κάτι άλλο που μπορεί να μας μπερδεύει: Οι έντονες διαφορές τραβούν την προσοχή μας. Όταν βλέπουμε ένα ζευγάρι όπου ο ένας είναι υπερβολικά τακτικός και ο άλλος εξαιρετικά ακατάστατος, το παρατηρούμε αμέσως και λέμε: Να, τα ετερώνυμα έλκονται!

Πότε τα ετερώνυμα συναντιούνται πραγματικά

Αν η ομοιότητα στις βασικές αξίες αποτελεί θεμέλιο μιας σχέσης, τότε οι διαφορετικές προσεγγίσεις στην καθημερινότητα μπορεί να κάνουν τη ζωή πιο ενδιαφέρουσα και τη σχέση πιο εξελίξιμη. Στην ψυχολογία, αυτό συχνά περιγράφεται ως συμπληρωματικότητα. Όταν δύο άνθρωποι έχουν κοινό προορισμό αλλά διαφορετικό τρόπο να ταξιδεύουν, τα οφέλη για τη σχέση τους είναι τεράστια, όπως έχουν αποδείξει σχετικές έρευνες. Πώς λειτουργούν αυτές οι διαφορές υπέρ του ζευγαριού;

Συναισθηματική εξισορρόπηση

Οι διαφορές στην ιδιοσυγκρασία λειτουργούν συχνά ως ρυθμιστές άγχους και ενέργειας. Αν ο ένας είναι φύσει αγχώδης και προνοητικός, μπορεί να τον γειώσει και να τον καθησυχάσει ένας σύντροφος που είναι πιο χαλαρός και ψύχραιμος. Αντίστοιχα, ένας άνθρωπος που τείνει προς τη μελαγχολία ή τη στασιμότητα μπορεί να πάρει ώθηση από την αισιοδοξία και την ενέργεια του άλλου. Αυτή η ισορροπία αποτρέπει το ζευγάρι από το να βυθιστεί στα άκρα (π.χ. δύο πολύ αγχώδεις άνθρωποι μαζί θα δημιουργούσαν ένα εκρηκτικό κλίμα πανικού).

ΟΙ ΕΝΤΟΝΕΣ ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΤΡΑΒΟΥΝ ΤΗΝ ΠΡΟΣΟΧΗ. ΟΤΑΝ ΣΕ ΕΝΑ ΖΕΥΓΑΡΙ Ο ΕΝΑΣ ΕΙΝΑΙ ΤΑΚΤΙΚΟΣ ΚΑΙ Ο ΑΛΛΟΣ ΑΚΑΤΑΣΤΑΤΟΣ, ΤΟ ΠΑΡΑΤΗΡΟΥΜΕ ΑΜΕΣΩΣ ΚΑΙ ΛΕΜΕ: ΝΑ, ΤΑ ΕΤΕΡΩΝΥΜΑ ΕΛΚΟΝΤΑΙ!

Η εξέλιξη του εαυτού

Σύμφωνα με τον ψυχολόγο Arthur Aron και τη θεωρία του Self Expansion (σε πιστή μετάφραση αυτο-επέκταση), οι άνθρωποι έχουμε μια έμφυτη ανάγκη να διευρύνουμε τους ορίζοντές μας, τις ικανότητες και την ταυτότητά μας. Μέσα από έναν σύντροφο με διαφορετικά ενδιαφέροντα ή χόμπι, αναγκαζόμαστε να ζήσουμε νέες εμπειρίες. Μπορεί να μην είχες καμία σχέση με την πεζοπορία, την τέχνη ή τη μαγειρική, αλλά μέσα από την οπτική του συντρόφου σου ανακαλύπτεις νέες πτυχές του εαυτού σου. Αυτό κρατάει τον εγκέφαλο σε εγρήγορση και τη σχέση ζωντανή.

Ομαδικότητα και συνέργεια

Η ζωή είναι γεμάτη προκλήσεις και κανείς μας δεν είναι καλός σε όλα. Όταν προσεγγίζετε τη ζωή διαφορετικά, γίνεστε μια πολύ πιο ικανή ομάδα: Ο ένας βλέπει τη μεγάλη εικόνα (βάζει τους μακροπρόθεσμους στόχους), ο άλλος είναι εξαιρετικός στη λεπτομέρεια (οργανώνει το πώς ακριβώς θα φτάσετε εκεί).

Ο ένας είναι ο διπλωμάτης που λύνει ειρηνικά τις παρεξηγήσεις με τους γείτονες, ο άλλος είναι ο δυναμικός που θα διεκδικήσει τα δικαιώματά σας σε μια άδικη χρέωση. Μοιράζοντας τους ρόλους με βάση τα φυσικά σας ταλέντα, εξοικονομείτε ενέργεια και μειώνετε τον εκνευρισμό.

Το τέλος της πλήξης

Φαντάσου να ζεις με έναν κλώνο σου. Αρχικά θα ήταν βολικό, αλλά γρήγορα θα γινόταν αφόρητα βαρετό. Οι διαφορετικές προσεγγίσεις εξασφαλίζουν ότι πάντα θα υπάρχει μια νέα οπτική γωνία σε μια συζήτηση, μια απρόσμενη λύση σε ένα πρόβλημα ή μια μικρή διαφωνία που οδηγεί σε δημιουργικό διάλογο. Οι υγιείς, μικρές προστριβές διώχνουν τη ρουτίνα.

ΟΤΑΝ ΠΡΟΣΕΓΓΙΖΕΤΕ ΤΗ ΖΩΗ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΑ, ΓΙΝΕΣΤΕ ΜΙΑ ΠΟΛΥ ΙΚΑΝΗ ΟΜΑΔΑ: Ο ΕΝΑΣ ΒΑΖΕΙ ΤΟΥΣ ΜΑΚΡΟΠΡΟΘΕΣΜΟΥΣ ΣΤΟΧΟΥΣ, Ο ΑΛΛΟΣ ΟΡΓΑΝΩΝΕΙ ΤΟ ΠΩΣ ΑΚΡΙΒΩΣ ΘΑ ΦΤΑΣΕΤΕ ΕΚΕΙ.

Πώς πετυχαίνουν οι σχέσεις με ετερώνυμους συντρόφους;

Φαίνεται πως η επιστήμη καταλήγει σε ένα όμορφο παράδοξο: Χρειαζόμαστε την ομοιότητα για να νιώσουμε ασφάλεια και να χτίσουμε θεμέλια, αλλά χρειαζόμαστε τις διαφορές για να εξελιχθούμε και να κρατήσουμε το ενδιαφέρον ζωντανό. Για να λειτουργήσουν θετικά αυτές οι διαφορετικές προσεγγίσεις, απαιτείται αμοιβαίος σεβασμός. Αντί να βλέπεις τον τρόπο του άλλου ως λάθος ή εκνευριστικό, τον αναγνωρίζεις ως ένα διαφορετικό εργαλείο που δεν διαθέτεις εσύ.

Πρόσφατη έρευνα, μάλιστα, κατά την οποία ερευνητές παρακολούθησαν 227 συμμετέχοντες, καταγράφοντας τις αλληλεπιδράσεις τους (6 φορές την ημέρα, για 21 ημέρες) για να δουν πώς η συμπληρωματική συμπεριφορά του ενός προς τον άλλον επηρεάζει το συναίσθημά τους, έδειξε τα εξής:

• Όταν οι άνθρωποι βιώνουν συμπληρωματικότητα στις αλληλεπιδράσεις τους (δηλαδή όταν οι ρόλοι δράσης/υποχώρησης κουμπώνουν σωστά και όταν η συντροφικότητα ανταποδίδεται), αναφέρουν πολύ πιο θετικά συναισθήματα και υψηλότερη ικανοποίηση.
• Αντίθετα, όταν διαταράσσεται αυτή η συμπληρωματική ισορροπία (π.χ. όταν προσπαθούν και οι δύο να επιβληθούν ταυτόχρονα ή όταν κανείς από τους δύο δεν παίρνει πρωτοβουλία), προκαλείται άγχος και αρνητικό συναίσθημα.

Αυτό επιβεβαιώνει επιστημονικά ότι η συμπληρωματικότητα (το να μοιράζονται οι ρόλοι με βάση το ποιος έχει το τιμόνι σε κάθε περίσταση) λειτουργεί ρυθμιστικά και προάγει την αρμονία στο ζευγάρι. Με αυτή την έννοια, τα ετερώνυμα όχι μόνο έλκονται, αλλά μένουν μαζί ίσως και για πάντα.