ΤΑ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΝΑ ΕΙΣΑΙ SINGLE

Η ζωή ως single μπορεί να έχει σημαντικά οφέλη για τη συνολική ευημερία, αρκεί κανείς να την επιλέγει και να μην εξαναγκάζεται σε αυτήν.

Με τον αριθμό των γάμων να καταγράφει σταθερή πτώση τα τελευταία χρόνια, ειδικά στον δυτικό κόσμο και ακόμα περισσότερο στη χώρα μας σε σύγκριση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, ήταν επιτέλους καιρός να ασχοληθούν οι επιστήμονες και με τα οφέλη που μπορεί να έχει η απόφαση να παραμείνει κανείς single.

Γιατί μπορεί να έχουμε μια ατελείωτη λίστα από έρευνες που λένε ότι ο γάμος –πρόσεξε: ο καλός γάμος– μπορεί να έχει οφέλη για την υγεία, όμως αυτά συνοψίζονται επί της ουσίας σε μία λέξη: φροντίδα. Είναι η φροντίδα του ενός για τον άλλον που συμβάλλει στο να προλαμβάνονται διάφορες σωματικές και ψυχικές ασθένειες. Και αυτό... όχι πάντα.

Το να είναι κανείς single, όμως, μπορεί να έχει τα δικά του οφέλη, τα οποία παρουσιάζονται μέσα από τρεις πρόσφατες μελέτες: δύο έρευνες ημερολογίου και μία πειραματική μελέτη. Οι ερευνητές σε αυτές εξέτασαν αυτό που αποκαλούν «δυνατότητα αυτο-διεύρυνσης κατά την περίοδο της μοναχικότητας» (singlehood self-expansion potential). Πρόκειται για την πεποίθηση ότι το να είναι κανείς ελεύθερος (χωρίς σύντροφο) προσφέρει ευκαιρίες για τη διεύρυνση της αίσθησης του εαυτού μέσω της έκθεσης σε νέες εμπειρίες, προοπτικές και σχέσεις, με τρόπο που προηγουμένως είχε συνδεθεί αποκλειστικά με τη συμμετοχή σε μια ερωτική σχέση.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα οφέλη αυτής της προσωπικής ανάπτυξης μπορεί να είναι εξίσου σημαντικά με το να είναι κανείς παντρεμένος.

Τι κερδίζει ένας single από την αυτο-διεύρυνση;

«Η θεωρία της αυτο-διεύρυνσης υποστήριζε για χρόνια ότι αυτή συμβαίνει στο πλαίσιο των στενών σχέσεων», δήλωσε σε άρθρο η Yuthika Girme, αναπληρώτρια καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο Simon Fraser και συν-συγγραφέας της μελέτης που δημοσιεύτηκε τον Αύγουστο του 2026 στο περιοδικό Personality and Social Psychology Bulletin. «Αν και αυτό ισχύει, τα ευρήματά μας αναδεικνύουν επίσης τα πιθανά οφέλη της προσωπικής ανάπτυξης και διεύρυνσης κατά τη διάρκεια δραστηριοτήτων που πραγματοποιούνται ατομικά».

Μέσω αυτής της έρευνας, «ελπίζαμε να απομακρυνθούμε από το κυρίαρχο κοινωνικό αφήγημα ότι οι ερωτικές σχέσεις αποτελούν το κλειδί για μια ολοκληρωμένη ζωή και προσωπική ανάπτυξη, και να αναγνωρίσουμε τη συνθήκη του να είναι κανείς single ως μια ευκαιρία για αυτο-διεύρυνση», δήλωσε η Elina Moreno, κύρια συγγραφέας της μελέτης, η οποία διεξήγαγε την έρευνα ως προπτυχιακή φοιτήτρια στον τομέα της κοινωνικής ψυχολογίας και της ψυχολογίας της προσωπικότητας στο Πανεπιστήμιο Simon Fraser, και πλέον είναι μεταπτυχιακή φοιτήτρια στο Πανεπιστήμιο του Τορόντο.

ΣΤΟΧΟΣ ΕΙΝΑΙ ΝΑ ΑΝΤΙΛΗΦΘΕΙ TO SINGLE ΑΤΟΜΟ ΤΗΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΑΥΤΗ ΩΣ ΜΙΑ ΕΥΚΑΙΡΙΑ ΓΙΑ ΑΥΤΟ-ΔΙΕΡEΥΝHΣΗ.

Σύμφωνα με την ψυχολογία, η «αυτο-διεύρυνση» –προσωπική ανάπτυξη, δηλαδή, νέων προοπτικών, ικανοτήτων και ταυτοτήτων καθ’όλη τη διάρκεια της ζωής– αποτελεί χαρακτηριστικό της ανθρώπινης φύσης. Μέχρι πρότινος το μεγαλύτερο μέρος της έρευνας εστίαζε στις ρομαντικές σχέσεις, καταλήγοντας στο ότι ένας σύντροφος μπορεί να μας φέρει σε επαφή με νέα άτομα, ενδιαφέρονται και ιδέες.

Οι βιωματικές εμπειρίες των εργένηδων, όμως, δεν είχαν μελετηθεί επαρκώς, παρά τον αυξανόμενο αριθμό των ανθρώπων που τα τελευταία χρόνια επιλέγουν μην παντρευτούν και να παραμείνουν μόνοι.

Αυτό επιχειρούν να αλλάξουν οι 3 νέες αυτές μελέτες που εξέτασαν τον βαθμό στον οποίο οι single συμμετέχοντες πίστευαν ότι έτσι πετυχαίνουν την αυτο-διεύρυνση και κατά πόσο η πεποίθηση αυτή επηρεάζει τις εμπειρίες τους και τη συναισθηματική τους ευημερία. Τι έδειξαν, λοιπόν, αυτές οι μελέτες;

Τα άτομα που πίστευαν περισσότερο στις δυνατότητες προσωπικής ανάπτυξης που προσφέρει η single ζωή, συμμετείχαν σε περισσότερες δραστηριότητες αυτο-διεύρυνσης: πεζοπορία, επίσκεψη σε νέα εστιατόρια, εκμάθηση νέων δεξιοτήτων, ενασχόληση με τον αθλητισμό. Οι πεποιθήσεις αυτές συνδέονταν επίσης με μεγαλύτερη ικανοποίηση από τη ζωή ως single, αλλά και από τη ζωή συνολικά, με λιγότερο φόβο για τη μοναχικότητα, καθώς και με ενισχυμένα αισθήματα αυτονομίας, ικανότητας και σύνδεσης με τους άλλους.

Ωστόσο, οι singles που ερωτήθηκαν δεν συμμετείχαν πάντα σε αυτές τις δραστηριότητες αυτο-επέκτασης μόνοι τους: Έως και το 82% αυτών βασίζονταν σε φίλους και συγγενείς για να τους συνοδεύσουν – χωρίς βέβαια να απαιτείται η ύπαρξη ρομαντικής σχέσης.

Αυτό που τόνισαν οι ερευνητές είναι ότι γενικά, ο τρόπος με τον οποίο αντιμετωπίζουμε μια κατάσταση μπορεί να επηρεάσει τον τρόπο που αντιδρούμε σε αυτήν. «Ένα μεγάλο μέρος αυτού που βιώνουμε και αντιλαμβανόμαστε στην καθημερινή ζωή επηρεάζεται από τη νοοτροπία μας», δήλωσε η Moreno. Ωστόσο, υπάρχουν ορισμένες λεπτές διαφοροποιήσεις σε αυτή την ιδέα, όσον αφορά τα ευρήματα της συγκεκριμένης μελέτης.

ΑΥΤΟ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΕΙ ΤΗΝ ΕΥΗΜΕΡΙΑ ΤΩΝ SINGLES ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΤΙ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΓΙΑ ΤΑ ΑΤΟΜΑ ΑΥΤΑ ΝΑ ΕΙΝΑΙ ΕΛΕΥΘΕΡΑ: ΑΠΟΤΕΛΕΙ ΕΥΚΑΙΡΙΑ ΓΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ 'Η ΤΟΥΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΕΙ ΑΓΧΟΣ;

Τα άτομα που είχαν ήδη υψηλότερη αυτοεκτίμηση και ένιωθαν πιο ευτυχισμένα όντας singles ήταν πιο πιθανό να δουν την κατάσταση αυτή ως ευκαιρία για προσωπική εξέλιξη και διεύρυνση των οριζόντων τους. Αντίθετα, όσοι είχαν περισσότερο άγχος για το ότι ήταν μόνοι ή θεωρούσαν ότι μια ερωτική σχέση ήταν απαραίτητη για την ευτυχία τους, ήταν λιγότερο πιθανό να διακρίνουν αυτή την προοπτική.

«Η σημαντική μεταβλητή ίσως δεν είναι απλώς το αν κάποιος είναι ελεύθερος, αλλά το τι σημαίνει για το συγκεκριμένο άτομο το να είναι ελεύθερο», δήλωσε σε άρθρο η ψυχολόγος Avigail Lev, διευθύντρια του Bay Area CBT Center.

Στην τρίτη μελέτη, οι ερευνητές ζήτησαν από τους συμμετέχοντες να φανταστούν συγκεκριμένα σενάρια, με στόχο να τους ενθαρρύνουν να δουν τη ζωή χωρίς σύντροφο ως ευκαιρία για προσωπική ανάπτυξη. Διαπίστωσαν, ωστόσο, ότι αυτό δεν άλλαξε ουσιαστικά τις προϋπάρχουσες αντιλήψεις τους.

Όπως είπε η Grime, «Αν και οι συμμετέχοντες ανέφεραν ότι στο single σενάριο ασχολούνταν περισσότερο με δραστηριότητες που προάγουν την προσωπική εξέλιξη, δεν αύξησαν τις βαθμολογίες τους αναφορικά με τη δυνατότητα προσωπικής εξέλιξης μέσα από την κατάσταση αυτή. Αυτό ήταν απρόσμενο και δείχνει ότι η αλλαγή της συνολικής νοοτροπίας των ανθρώπων σχετικά με τη single ζωή ίσως είναι πιο δύσκολη υπόθεση απ’ ό,τι αναμενόταν».

Εικονογράφηση: Ελένη Καστρινογιάννη

Άλλες έρευνες σχετικά με τη ζωή χωρίς σύντροφο συγκλίνουν προς την ίδια κατεύθυνση: Μελέτη σε άτομα που δεν είχαν ποτέ σχέση στη ζωή τους διαπίστωσε ότι όσοι επέλεξαν να είναι μόνοι έβλεπαν την κατάστασή τους ως πηγή αυτονομίας και προσωπικής ολοκλήρωσης, ενώ όσοι αναγκάστηκαν εξέφραζαν περισσότερες τύψεις ή λύπη.

Άλλη μελέτη σε νεαρούς ενήλικες έδειξε ότι όσοι απέδιδαν την απόφαση να είναι ελεύθεροι σε κίνητρα ενίσχυσης του εαυτού ή σε έλλειψη ενδιαφέροντος για σχέσεις, ανέφεραν υψηλότερα επίπεδα ευεξίας σε σύγκριση με εκείνους που ανέφεραν λόγους που λειτουργούσαν εις βάρος του εαυτού τους, π.χ. «Δεν είμαι ικανός να κάνω σχέσεις».

Αυτή η διάκριση είναι σημαντική, λένε οι ειδικοί. Γιατί η ζωή χωρίς σύντροφο μπορεί να προσφέρει χώρο για εξερεύνηση ενδιαφερόντων και πτυχών της ταυτότητας του ατόμου, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι όλοι τη βιώνουν θετικά, ειδικά όταν δεν είναι αυτό που επιθυμούν.

Σε κάθε περίπτωση, απαιτείται περαιτέρω έρευνα για να διαπιστωθεί εάν τα ευρήματα ισχύουν για τα διάφορα στάδια της ζωής.

Επιπλέον, φάνηκε πως η ενίσχυση της ευεξίας (π.χ. η ικανοποίηση από τη ζωή) από ατομικές δραστηριότητες αυτο-διεύρυνσης του εαυτού ήταν βραχύβια. Τα οφέλη, δηλαδή, περιορίζονταν σε μεγάλο βαθμό σε συσχετίσεις εντός της ίδιας ημέρας, αντί να είναι μακροχρόνια.

Πώς επιτυγχάνεται η αυτο-διεύρυνση;

Σε κάθε περίπτωση, οι ειδικοί καταλήγουν στο ότι η αυτο-διεύρυνση δεν απαιτεί πολλά για να επιτευχθεί. Αυτό που μετρά είναι να δοκιμάζει κανείς καινούργια πράγματα και να ξεφεύγει από τη ρουτίνα. Προτείνουν, λοιπόν, πράγματα όπως:

• Δοκίμασε κάτι νέο: Ένα νέο μάθημα, ένα νέο χόμπι ή γνώση για ένα αντικείμενο που πάντα σε ενδιέφερε.
• Γνώρισε τον εαυτό σου καλύτερα: Το γράψιμο (journaling) μπορεί να σου δώσει τον χώρο που χρειάζεσαι για να σκεφτείς τι σε ενδιαφέρει και τι μαθαίνεις κατά καιρούς για τον εαυτό σου. Η ψυχοθεραπεία είναι, επίσης, εξαιρετική πηγή αυτογνωσίας και αξιολόγησης των πεποιθήσεών σου που οπωσδήποτε επηρεάζουν τις δυνατότητες εξέλιξής σου και διεύρυνσης του εαυτού σου όσο είσαι single.
• Αναζήτησε κοινότητες που σου ταιριάζουν: Ψάξε για ευκαιρίες να γνωρίζεις ανθρώπους με κοινά ενδιαφέροντα, είτε πρόκειται για μια ερασιτεχνική αθλητική ομάδα, μια λέσχη ανάγνωσης ή χορευτικό γκρουπ. Στις ομάδες αυτές εμφανίσου με συνέπεια και με ανοιχτή διάθεση.
• Ταξίδεψε μόνος/η: Τα ταξίδια χωρίς παρέα αποτελούν αποδεδειγμένα μια εξαιρετική ευκαιρία για προσωπική εξέλιξη και διεύρυνση του εαυτού, καθώς ενθαρρύνουν την πλήρη άσκηση της προσωπικής ελευθερίας, τη λήψη αποφάσεων, την αυτονομία και την κοινωνικοποίηση εκτός του συνηθισμένου περιβάλλοντος.

Όπως καταλήγουν οι ειδικοί, αντιμετώπισε το ότι είσαι single ως μια ευκαιρία να στρέφεις την ενέργεια και τον χρόνο σου προς εσένα. Ο στόχος σου δεν είναι να αποφασίσεις τι είναι καλύτερο: να είσαι μόνος/η ή σε σχέση. Είναι να σταματήσεις να αντιμετωπίζεις το ότι είσαι single ως μια κατάσταση από την οποία πρέπει να αποδράσεις. Όταν το βλέπεις ως ευκαιρία και όχι ως έλλειμμα, αποκτάς την ελευθερία να το αξιοποιείς για εξερεύνηση, σύνδεση και ανάπτυξη, καθώς και να διαμορφώνεις πιο συνειδητά το ποιος/α θέλεις να είσαι.