ΘΕΣ ΤΟ ΠΑΝΩ ΧΕΡΙ ΣΕ ΜΙΑ ΔΙΑΦΩΝΙΑ; ΞΕΚΙΝΑ ΜΕ ΑΥΤΗ ΤΗΝ ΕΡΩΤΗΣΗ

Αν θες να πάρεις το πάνω χέρι σε μια διαφωνία και να αλλάξεις τη γνώμη του συνομιλητή σου, τότε κάνε του αυτήν την ερώτηση.

Αριστεροί και δεξιοί. Δημοκρατικοί και Ρεπουμπλικάνοι. Νεοδημοκράτες και κομμουνιστές. Κρεατοφάγοι και χορτοφάγοι. Ολυμπιακοί και Παναθηναϊκοί. Η εποχή μας μοιάζει να μας σπρώχνει διαρκώς σε δίπολα που γεννούν διαφωνίες, τις οποίες φαίνεται να αδυνατούμε να διαχειριστούμε παραγωγικά, με αποτέλεσμα να οδηγούμαστε σε έντονες συγκρούσεις, μηνύσεις, κατηγορίες, εισβολές σε καπιτώλια.

Υπάρχει, άραγε, κάτι που μπορούμε να κάνουμε για να καταφέρουμε να έχουμε πραγματικά παραγωγικές συζητήσεις με όσους διαφωνούμε;

Ναι, λένε ειδικοί. Αν και οι περισσότερες συμβουλές τους δεν είναι πάντα εύκολο να εφαρμοστούν, ιδίως τη στιγμή της έντασης. Ωστόσο, το να κάνουμε μία απλή ερώτηση είναι αρκετά απλό και μπορεί να αποτελέσει το πρώτο βήμα προς λιγότερες φωνές και περισσότερο ουσιαστικό διάλογο.

Τα στοιχεία δεν κερδίζουν σε μια διαφωνία

Το πρώτο πράγμα που χρειάζεται να κάνουμε, ώστε να αρχίσουμε να ακούμε πραγματικά ο ένας τον άλλον και να βρούμε κοινό έδαφος για να ξεκινήσουμε μια συζήτηση, είναι το να ξεχάσουμε γεγονότα, στατιστικές και έρευνες.

Ακόμα κι όταν η πραγματικότητα είναι με το μέρος μας, η απαγγελία μιας λίστας από στοιχεία είναι εξαιρετικά απίθανο να αλλάξει τη γνώμη οποιουδήποτε. Σε βάθος χρόνου θα μας χρειαστούν, όμως καλό είναι στην αρχή να μην βομβαρδίσουμε τον συνομιλητή με νούμερα και συμπεράσματα ειδικών.

Συχνά η πρακτική αυτή έχει το αντίθετο αποτέλεσμα, κάνει την άλλη πλευρά να επιμένει ότι έχουν δίκιο. Κανείς ή σχεδόν κανείς δεν θέλει να νιώθει ότι βρίσκεται εκτός τόπου και χρόνου ή να φανεί ανόητος. Όταν τα γεγονότα οδηγούν σε τέτοια συμπεράσματα, οι άνθρωποι συχνά προτιμούν να τα αγνοούν.

ΕΙΝΑΙ ΠΙΟ ΧΡΗΣΙΜΟ ΝΑ ΡΩΤΗΣΟΥΜΕ ΕΝΑΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΜΠΕΙΡΙΕΣ ΠΟΥ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΑΝ ΤΗΝ ΟΠΤΙΚΗ ΤΟΥ, ΑΝΤΙ ΝΑ ΕΣΤΙΑΣΟΥΜΕ ΣΤΙΣ ΠΕΠΟΙΘΗΣΕΙΣ ΤΟΥ.

Όπως έχει προειδοποιήσει ο Gleb Tsipursky, επίκουρος καθηγητής Ιστορίας των συμπεριφορικών επιστημών στο Πανεπιστήμιο του Οχάιο, «έρευνα για ένα φαινόμενο που ονομάζεται backfire effect δείχνει ότι τείνουμε να πεισμώνουμε όταν μας παρουσιάζονται γεγονότα που μας κάνουν να νιώθουμε άσχημα για την ταυτότητά μας, την αυτοεκτίμησή μας, την κοσμοθεωρία μας».

Οι ιστορίες πείθουν περισσότερο

Το μοίρασμα προσωπικών εμπειριών και αφηγήσεων έχει πολύ περισσότερες πιθανότητες να βρει ανταπόκριση, λέει ο Kurt Gray, καθηγητής Κοινωνικής ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο του Οχάιο. «Η ανταλλαγή εμπειριών και η σύνδεση σε ανθρώπινο επίπεδο είναι πιο αποτελεσματική από την αντιπαράθεση», αναφέρει. Συχνά οι άνθρωποι πιστεύουν ότι το καλύτερο που έχουν να κάνουν είναι να επιχειρηματολογούν όσο πιο επιθετικά γίνεται. Στην πραγματικότητα αυτό δεν ισχύει.

Είναι εύκολο για κάποιον να αντικρούσει γεγονότα, αλλά πιο δύσκολο να αντικρούσει εμπειρίες. Γι’ αυτό μπορεί να είναι πιο χρήσιμο να ρωτήσουμε έναν άνθρωπο για τις εμπειρίες που διαμόρφωσαν την οπτική του, αντί να εστιάσουμε στις πεποιθήσεις του και, φυσικά, χωρίς να του κάνουμε επίθεση.

Ας πούμε ότι μιλάμε με κάποιον που δεν ψηφίζει, γιατί πιστεύει ότι οι πολιτικοί δεν ακούνε τους πολίτες. Στην περίπτωση αυτή, μπορούμε αρχικά να μοιραστούμε μια δική μας εμπειρία όπου νιώσαμε ότι δεν εισακουστήκαμε, ώστε να δείξουμε στον συνομιλητής μας ότι βρισκόμαστε στην ίδια πλευρά. Στη συνέχεια, μπορούμε να αναφέρουμε μια άλλη ιστορία που να δείχνει ότι τελικά, κάποιοι πολιτικοί ακούνε.

iStock

Οι φωνές δεν λειτουργούν

Πώς ξεπερνάμε αυτή τη φυσική, αν και προβληματική, ανθρώπινη τάση; Σίγουρα όχι επαναλαμβάνοντας τα ίδια στοιχεία πιο δυνατά ή ξανά και ξανά, ακόμα κι αν έχουμε δίκιο.

Όταν κάποιος φωνάζει σε άλλους για τις πεποιθήσεις τους, όχι μόνο δεν τους αλλάζει γνώμη, αλλά συχνά σκληραίνει ακόμη περισσότερο τις απόψεις τους. Ταυτόχρονα, κάνει και τους τρίτους που παρακολουθούν τη συζήτηση να γίνουν πιο συμπαθείς προς την αρχική θέση του ατόμου που δέχεται την επίθεση.

Η ερώτηση που δεν οδηγεί σε διαφωνία

Ο David Robson, συγγραφέας του βιβλίου The Laws of Connection: The Scientific Secrets of Building a Strong Social Network, προτείνει μια απλή αλλά ισχυρή στρατηγική, βασισμένη σε έρευνα του Πανεπιστημίου Στάνφορντ.

Στη μελέτη αυτή, ομάδα ερευνητών κάλεσε φοιτητές να συζητήσουν για τα πλεονεκτήματα ενός νέου συστήματος εξετάσεων που επρόκειτο να εισαγάγει το πανεπιστήμιο. Οι συμμετέχοντες πίστευαν ότι συζητούσαν διαδικτυακά με άλλους φοιτητές. Στην πραγματικότητα, όμως, συνομιλούσαν με ερευνητές που μελετούσαν πώς συγκεκριμένες διατυπώσεις επηρεάζουν την προθυμία των ανθρώπων να ακούσουν νέα στοιχεία.

ΔΕΝ ΜΠΟΡΟΥΜΕ ΝΑ ΑΛΛΑΞΟΥΜΕ ΤΗ ΓΝΩΜΗ ΚΑΠΟΙΟΥ ΑΝ ΠΡΩΤΑ ΔΕΝ ΤΟΝ ΠΕΙΣΟΥΜΕ ΟΤΙ ΕΙΜΑΣΤΕ ΠΡΟΘΥΜΟΙ ΝΑ ΑΜΦΙΣΒΗΤΗΣΟΥΜΕ ΚΑΙ ΤΙΣ ΔΙΚΕΣ ΜΑΣ ΑΠΟΨΕΙΣ.

Το συμπέρασμα ήταν εντυπωσιακό, καθώς μία και μόνο ερώτηση έκανε τους συμμετέχοντες πολύ πιο πρόθυμους να σκεφτούν το ενδεχόμενο να αλλάξουν γνώμη. Ποια ήταν η ερώτηση; «Με ενδιαφέρει αυτό που λες. Μπορείς να μου πεις περισσότερα;» Η προσθήκη αυτής της φράσης άλλαξε τον τόνο της συζήτησης, κάνοντας πολύ πιο ανοιχτόμυαλους τους συμμετέχοντες.

Είναι μόνο η αρχή

Προφανώς μία ερώτηση δεν αρκεί τις περισσότερες φορές να αλλάξει κάποιος… στρατόπεδο. Όμως, οι περισσότεροι άνθρωποι δεν έχουν τόσο ακραίες απόψεις όσο συχνά νομίζουμε. Απλώς οι πιο ακραίοι είναι εκείνοι που φωνάζουν. Όπως λέει και μια παροιμία, ο άδειος τενεκές κάνει τον μεγαλύτερο θόρυβο.

Ωστόσο, δεν μπορούμε να αλλάξουμε τη γνώμη κάποιου αν πρώτα δεν τον πείσουμε ότι είμαστε πρόθυμοι να αμφισβητήσουμε και τις δικές μας απόψεις και ότι θα τον αντιμετωπίσουμε με σεβασμό.

iStock

5 βήματα προς μια εποικοδομητική διαφωνία

• Μένουμε ήρεμοι: Δύσκολο αλλά αξίζει τον κόπο. Προσπαθούμε να είμαστε ψύχραιμοι, συγκροτημένοι και ανοιχτοί στο να μάθουμε κάτι καινούργιο. Αν νιώθουμε ήδη εκνευρισμένοι, καλύτερα να αφήσουμε τη συζήτηση για μια άλλη στιγμή.
• Μιλάμε ανοιχτά: Αν είμαστε λίγο νευρικοί, μπορούμε να το πούμε στο συνομιλητή μας. Η ειλικρίνεια συχνά μαλακώνει τους ανθρώπους.
• Εξασκούμε την ενσυναίσθηση: Ό,τι κι αν μοιραστεί ο συνομιλητής μας, είναι σημαντικό να το ακούσουμε χωρίς κριτική. Αν του μεταδώσουμε ότι πρέπει να ντρέπεται ή ότι είναι αφελής ή ανόητος, το πιθανότερο είναι ότι θα αντιδράσει αμυντικά και κάθε πιθανότητα συζήτησης να χαθεί.
• Βρίσκουμε κοινό έδαφος: Αν θέλουμε να αλλάξουμε τη γνώμη κάποιου, η συζήτηση πρέπει να αφορά τη σύνδεση. Γι’ αυτό, ξεκινάμε με κάτι στο οποίο συμφωνούμε και οι δύο.
• Κάνουμε διάλειμμα: Ορισμένες συζητήσεις, αναπόφευκτα, θα εκτροχιαστούν. Αν ο συνομιλητής μας αρχίσει να μας προσβάλλει, μπορούμε να απομακρυνθούμε.