ΤΙ ΓΙΝΕΤΑΙ ΟΤΑΝ Ο ΣΥΝΤΡΟΦΟΣ ΣΟΥ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΠΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΖΩΗ;

Πότε πήγαμε από το «εραστές» στο «σύντροφοι» και από εκεί στο «κολλητοί», και τι μπορεί να σημαίνει αυτό για τη σχέση μας;

«Του έκλεισα εισιτήρια για τους Metallica!» μου λέει. «Θα πάω, βέβαια, κι εγώ μαζί του». «Ακούς εσύ Metallica;» τη ρωτάω όλο απορία, γνωρίζοντας βέβαια την απάντηση. Θα πάει μαζί του για να μην πάει μόνος του. Γιατί αν δεν πάει μαζί του, εκείνος δεν θα πάει καθόλου. Και είναι κρίμα ο σύντροφός της να χάσει τη συναυλία του αγαπημένου του συγκροτήματος, επειδή δεν έχει στενούς φίλους για να πάνε παρέα.

Αναρωτιέμαι αν ο συγκεκριμένος ήταν έτσι πάντα. Ξέρω πως είναι ένας άνθρωπος που δουλεύει κυριολεκτικά από το πρωί μέχρι το βράδυ, γιατί η γυναίκα του έχει αναλάβει τη φροντίδα των παιδιών. Έχω παρατηρήσει πως γενικά είναι κάπως «κλειστός» – ευγενικός αλλά όχι πολύ κοινωνικός, σε αντίθεση με εκείνη που είναι «έξω καρδιά». Είναι από τους τύπους που κάθονται ήσυχοι, όχι όμως κακόκεφοι, σε μια γωνιά, περισσότερο σαν κάποιος να τους τοποθέτησε εκεί παρά επειδή συνειδητά το επέλεξαν.

Και είναι πολλοί αυτοί οι τύποι. Συνηθέστερα άντρες. Τους πρόσεξα πρώτη φορά στα παιδικά πάρτι των παιδιών μου: καθόντουσαν πίσω-πίσω, άκρη-άκρη, σχεδόν κρύβονταν πίσω από μια οθόνη, μέχρι να τους ανακαλύψει η σύντροφός τους και να τους πάρει από το χέρι για να τους γνωρίσει στους άλλους μπαμπάδες με τους οποίους αντάλλαζαν δύο κουβέντες και έπειτα κοιτούσαν μαζί το υπερπέραν αμήχανα. Με τα χρόνια, όμως, τους παρατηρούσα και στον πιο στενό μας κύκλο. Φίλοι μας που ξέρω (θυμάμαι, δηλαδή) πως κάποτε είχαν παρέες και κοινωνική ζωή, να περνούν πλέον όλα τους τα βράδια στο σπίτι, μαγειρεύοντας ή βλέποντας σειρές – ράθυμα αλλά όχι απελπισμένα. Απόλυτα συμβιβασμένα.

ΕΙΔΙΚΑ ΟΙ ΑΝΤΡΕΣ, ΠΑΝΤΡΕΜΕΝΟΙ ΚΑΙ ΜΗ, ΣΥΧΝΑ ΔΕΝ ΕΠΕΞΕΡΓΑΖΟΝΤΑΙ ΚΑΝ ΤΟ ΓΕΓΟΝΟΣ ΟΤΙ ΕΧΟΥΝ ΑΝΑΓΚΗ ΓΙΑ ΣΥΝΔΕΣΗ.

Και αυτό καθόλου πρόβλημα δεν θα ήταν αν η φίλη μου δεν απαντούσε «και να τον αφήσω μόνο του;» όταν της πρότεινα να έρθει με τις υπόλοιπες της παρέας στο ταξίδι που έχουμε προγραμματίσει για τον επόμενο μήνα στην Ιταλία. Είναι η ίδια που μια άλλη φορά μου έλεγε πως είχε βγει για ψώνια και όταν επέστρεψε, μερικές ώρες αργότερα, βρήκε τον άντρα της στην ίδια θέση του καναπέ, αποχαυνωμένο στο κινητό του.

«Είναι ο άνθρωπός μου», μου λέει η ίδια όταν της γκρινιάζω. Και τη θαυμάζω που νιώθει έτσι – εμπνευσμένα τα λόγια της από την Penelope Cruz που έλεγε προ ημερών για τον Javier Bardem πόσο τυχερή είναι που έχει παντρευτεί τον «καλύτερό της φίλο». Κάτι τέτοιες δηλώσεις, όμως, κάπως μου θυμίζουν και αυτό το μήνυμα τoυ gentle parenting: να είστε φίλοι με τα παιδιά σας! Και αφού γίναμε τόσο φίλοι με τα παιδιά μας ώστε ξεπεράστηκε κάθε όριο και έννοια σεβασμού, είδαμε το gentle parenting να κατακρεμνίζεται μπροστά στα μάτια μας, να αποτυγχάνει παταγωδώς.

Πρέπει να είμαστε εμείς οι φίλοι των συντρόφων μας;

«Δεν προλαβαίνω να βρεθούμε ρε φίλε», λέει στον άντρα μου ένας από τους κολλητούς των παιδικών χρόνων του. «Γυρίζω στις 7, βοηθάω τη γυναίκα μου με τις δραστηριότητες των παιδιών, μετά κάνω εγώ μπάνιο τον μικρό και τον κοιμίζω… Πώς να φύγω;» – δεν υπερβάλει. Αυτά ακριβώς κάνει και ακόμα περισσότερα. Ο άνθρωπος αυτός που στα 25 του είχε μια προπόνηση ποδόσφαιρο και μία μπάσκετ στο ίδιο 24ωρο και που για χρόνια αποτελούσε την ψυχή της παρέας, έχει να βγει για μια μπύρα με φίλους αρκετούς μήνες. Ίσως και πάνω από χρόνο. Την ίδια ώρα έχει εμφανίσει και μια σειρά από αυτοάνοσα λόγω στρες.

Η γυναίκα του, από την άλλη, που εξίσου ζορίζεται με τις οικογενειακές υποχρεώσεις, θα προσπαθήσει να «χωρέσει» στο πρόγραμμα και έναν καφέ με τις φίλες της, κι ας την περιμένει μετά ένα βουνό από ασιδέρωτα στο σπίτι.

iStock

«Κάνε κάτι και για τον εαυτό σου», ακούω τον άντρα μου να του λέει – αν και κατά βάθος θα ήθελε να του πει πόσο του έχει λείψει η παρέα τους. Και κάπου εκεί, σε αυτό το άδηλο και άφατο συναίσθημα, ίσως να κρύβεται όλη η εξήγηση για τους ανθρώπους που αποτραβιούνται σταδιακά από την κοινωνική ζωή, ειδικά μετά τον γάμο: «Ειδικά οι άντρες, παντρεμένοι και μη, συχνά δεν επεξεργάζονται καν το γεγονός ότι έχουν ανάγκη για σύνδεση. Είναι τόσο αποσυνδεδεμένοι από τις συναισθηματικές τους ανάγκες που δεν συνειδητοποιούν πως νιώθουν μοναξιά», γράφει σε ένα άρθρο η σύμβουλος γάμου Julie Menanno.

«Αυτή η ασυνείδητη μοναξιά μπορεί να εκδηλώνεται ως επιθετικότητα, νεύρα ή κατάθλιψη. Και είναι πιο εύκολο για έναν άντρα να την αντισταθμίσει με το να ασχολείται διαρκώς είτε με τη δουλειά του είτε με την οικογένειά του, παρά με το να τηλεφωνήσει σε δύο φίλους του και να τους πει ότι του λείπουν ή να τους ανοίξει την καρδιά του».

ΤΟ ΖΗΤΗΜΑ ΑΡΧΙΖΕΙ ΟΤΑΝ Ο ΑΛΛΟΣ ΣΥΤΡΟΦΟΣ ΜΠΑΙΝΕΙ, ΧΩΡΙΣ ΝΑ ΤΟ ΚΑΤΑΛΑΒΑΙΝΕΙ, ΣΕ ΕΝΑΝ ΡΟΛΟ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗ Η' ΕΜΨΥΧΩΤΗ.

Οι ανδρικές φιλίες είναι δύσκολη υπόθεση, το έχουμε ξαναπεί. Όμως, η σύντροφος τι φταίει; Που καλείται να καλύψει και αυτή την ανάγκη, συχνά μάλιστα γεμίζοντας ικανοποίηση που, σαν την Penelope, αποτελεί κι αυτή την καλύτερη φίλη του άντρα της. Μιλάμε για την ίδια αυτή σύντροφο βέβαια που, όταν κάτι τη ζορίζει –όπως τα πρώτα σημάδια περιεμμηνόπαυσης ή και ο ίδιος της ο άντρας – έχει ένα ολόκληρο υποστηρικτικό σύστημα από κολλητές για να στραφεί και να μιλήσει.

«Δεν μπορεί ο/η σύντροφος να γίνει ολόκληρος ο κοινωνικός μας κόσμος»

Μια άποψη για όλα τα παραπάνω ζήτησα από την Κατερίνα Κοτσιφάκου, κλινική ψυχολόγο και ψυχοθεραπεύτρια ζεύγους, η οποία εξήγησε γιατί η σχέση –κάθε σχέση– χρειάζεται και όρια:

Ο/η σύντροφος μπορεί να είναι ένας βαθιά σημαντικός άνθρωπος στη ζωή μας: πρόσωπο οικειότητας, εμπιστοσύνης και συναισθηματικής αναφοράς. Δεν μπορεί όμως να γίνει ολόκληρος ο κοινωνικός μας κόσμος. Όταν ένας άνθρωπος αποσύρεται από τις φιλίες, τις παρέες και τους προσωπικούς του δεσμούς, και αρχίζει να ακουμπά αποκλειστικά πάνω στη συντροφική σχέση, τότε το ζευγάρι επιβαρύνεται με κάτι που δεν του αναλογεί εξ ολοκλήρου.

iStock

Το ερώτημα δεν είναι αν πρέπει να είμαστε φίλοι με τους συντρόφους μας. Η φιλία, με την έννοια της εμπιστοσύνης, της τρυφερότητας, της συντροφικότητας και της δυνατότητας να μοιραζόμαστε τον εαυτό μας, είναι πολύτιμη μέσα σε μια σχέση. Το ζήτημα αρχίζει όταν ο/η σύντροφος γίνεται ο μοναδικός αποδέκτης όλων των αναγκών: για παρέα, εκτόνωση, επιβεβαίωση, νόημα, κοινωνικότητα και ψυχική στήριξη. Τότε ο άλλος σύντροφος συχνά μπαίνει, χωρίς να το καταλάβει, σε έναν ρόλο φροντιστή ή εμψυχωτή. Προσπαθεί να παρασύρει, να οργανώσει, να κινητοποιήσει, να καλύψει το κενό. Αυτό, όσο καλοπροαίρετο κι αν είναι, μπορεί σταδιακά να δημιουργήσει κόπωση, θυμό και αίσθημα ασφυξίας. Η σχέση χρειάζεται εγγύτητα, αλλά χρειάζεται και όρια.

Ο άνθρωπος που ζει δίπλα σε έναν κοινωνικά αποσυρμένο σύντροφο μπορεί να το ονομάσει με ευθύτητα και χωρίς επίθεση: «νιώθω ότι έχω γίνει ο βασικός ή ο μοναδικός χώρος της κοινωνικής και συναισθηματικής σου ζωής, και αυτό με βαραίνει». Μπορεί να ενθαρρύνει μικρά βήματα επανασύνδεσης, αλλά δεν μπορεί να τα αναλάβει αντί για τον άλλον. Η ευθύνη για τη δημιουργία ή την αποκατάσταση δεσμών ανήκει τελικά στο ίδιο το άτομο που έχει αποσυρθεί. Και ο άλλος σύντροφος χρειάζεται να προστατεύσει τη δική του κοινωνική ζωή χωρίς ενοχή. Μια ζωντανή συντροφική σχέση δεν βασίζεται στο να γίνονται οι δύο άνθρωποι τα πάντα ο ένας για τον άλλον. Βασίζεται στη δυνατότητα να συναντιούνται ουσιαστικά, διατηρώντας παράλληλα και δικούς τους χώρους, σχέσεις, ενδιαφέροντα και πηγές ζωής.