ΤΙ ΣΥΜΒΑΙΝΕΙ ΣΤΟΝ ΕΓΚΕΦΑΛΟ ΤΩΝ ΑΝΤΡΩΝ ΟΤΑΝ «ΚΛΕΙΝΟΥΝ» ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΑ

Η σιωπή ενός άντρα στις δύσκολες συζητήσεις δεν σημαίνει πάντα αδιαφορία. Δες τι δείχνουν οι έρευνες για τη λειτουργία του ανδρικού εγκεφάλου υπό πίεση.

Το φαινόμενο που θέλει τους άντρες να «κλείνονται» όταν βρίσκονται εν μέσω έντονης συζήτησης που αφορά συναισθήματα έχει όνομα. Για την ακρίβεια, δύο: το stonewalling, όταν κάποιος «χτίζει τοίχο» στην επικοινωνία, και το emotional shutdown, όταν κλείνεται συναισθηματικά.

Είναι σαν να κλείνουν τον διακόπτη των συναισθημάτων τους. Σιωπούν, αποσύρονται και γίνονται απρόσιτοι, προκειμένου να προστατευτούν από την ένταση. Δεν αγνοούν συνειδητά τους άλλους. Προσπαθούν να προστατευτούν από την ένταση.

Εν τω μεταξύ, αυτή η αντίδραση θεωρείται βιολογικά προγραμματισμένη. Μελέτες έχουν δείξει πως το οξύ στρες επηρεάζει την ικανότητα του ανδρικού εγκεφάλου να επεξεργάζεται τα συναισθήματα, είτε πρόκειται για τα δικά τους είτε για των άλλων.

Στο πλαίσιο μιας έρευνας, προκλήθηκε στρες στους συμμετέχοντες μέσω ενός τεστ ψυχρής πίεσης: βύθισαν τα χέρια τους σε παγωμένο νερό, ώστε να προκληθεί οξεία αντίδραση στρες και να αυξηθούν τα επίπεδα κορτιζόλης. Στη συνέχεια, τους έδειξαν εικόνες θυμωμένων προσώπων.

Τα αποτελέσματα, που δημοσιεύτηκαν το 2010, έδειξαν ότι οι άντρες που βρίσκονταν υπό στρες είχαν σημαντικά μειωμένη δραστηριότητα σε περιοχές του εγκεφάλου (π.χ. μέρη του προμετωπιαίου φλοιού) που είναι υπεύθυνες για την ενσυναίσθηση, την κοινωνική νόηση και την ερμηνεία των εκφράσεων του προσώπου.

iStock

Όπως αναφέρθηκε στη δημοσίευση, υπό συνθήκες συναισθηματικής υπερφόρτωσης οι άντρες αποσυνδέονται ή αποσύρονται επειδή ο εγκέφαλός τους «δεν είναι επαρκώς εξοπλισμένος για να χειριστεί τα συναισθήματα των άλλων υπό πίεση».

Οι συμμετέχοντες αναγνώριζαν μεν τα πρόσωπα που έβλεπαν, ωστόσο παρουσίασαν εξασθενισμένη επεξεργασία ενσυναίσθησης, εξ ου και τα «κενά» βλέμματα, οι σύντομες απαντήσεις και η πλήρης σιωπή στις έντονες συζητήσεις.

ΥΠΟ ΣΤΡΕΣ, ΟΙ ΑΝΤΡΕΣ ΤΕΙΝΟΥΝ ΝΑ ΑΠΟΣΥΡΟΝΤΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ, ΕΝΩ ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΑΝΑΖΗΤΟΥΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ.

Στην ίδια μελέτη, οι στρεσαρισμένες γυναίκες έδειξαν αυξημένη δραστηριότητα στις περιοχές που ήταν «αδύναμες» στην απεικόνιση των αντρών. Έτσι, επιβεβαιώθηκε ότι είναι πιο πιθανό να αναζητήσουν συναισθηματική υποστήριξη.

Οι ερευνητές διευκρίνισαν ότι δεν πρόκειται για έλλειψη φροντίδας, αλλά για μια βιολογικά προγραμματισμένη αντίδραση στο στρες, κατά την οποία ο ανδρικός οργανισμός δίνει προτεραιότητα στην αυτοσυντήρηση. Σημείωσαν επίσης πως οι συγκεκριμένες διαφορές στην «καλωδίωση» του εγκεφάλου επηρεάζονται από τη βιολογία (π.χ. εξελικτικές προσαρμογές) όπως και από το περιβάλλον (βλ. κοινωνικοποίηση).

Τι συμβαίνει στον εγκέφαλο των αντρών στις εντάσεις

Σε αυτό το σημείο, θα ήθελα να θυμηθούμε πως οι άντρες «εκπαιδεύονται» από παιδιά να να καταπιέζουν τα συναισθήματά τους, ώστε «να είναι άντρες» και ότι «οι άντρες δεν κλαίνε». Όπως ότι «δεν έχουν αδυναμίες», καθώς αυτό θα σήμαινε πως είναι ευάλωτοι. Ως εκ τούτου, μαθαίνουν να κλείνονται στον εαυτό τους, όταν τους κατακλύζει ένα συναίσθημα, ως τακτική επιβίωσης.

Στο είδος μας (και σε άλλα, που δεν είναι το θέμα μας σήμερα), κάθε φορά που αντιλαμβανόμαστε κάτι ως απειλή, ενεργοποιείται ο μηχανισμός επιβίωσης, που είναι γνωστός ως αντίδραση πάλης ή φυγής. Υπάρχει και ένα ενδιάμεσο στάδιο: το πάγωμα.

ΤΟ ΠΑΓΩΜΑ ΟΦΕΙΛΕΤΑΙ ΣΕ ΕΝΑΝ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΤΙΚΟ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟ ΤΟΥ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΠΟΥ ΑΝΑΣΤΕΛΛΕΙ ΠΡΟΣΩΡΙΝΑ ΤΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗ.

Όταν οι άντρες βιώνουν συναισθηματική φόρτιση, ενεργοποιείται το συμπαθητικό νευρικό σύστημα, αυξάνεται απότομα ο καρδιακός ρυθμός, «σφίγγουν» οι μύες και εκρήγνυται αδρεναλίνη.

Υπό έντονο στρες, ο προμετωπιαίος φλοιός –η περιοχή του εγκεφάλου που είναι υπεύθυνη για τη λογική, τη γλώσσα, τη λήψη αποφάσεων και τη συναισθηματική ρύθμιση– λειτουργεί λιγότερο αποτελεσματικά. Έτσι, οι άντρες νιώθουν ένα μούδιασμα, μια σύγχυση και μια αδυναμία να κάνουν λέξεις τις σκέψεις τους. Το πάγωμά τους οφείλεται σε έναν προστατευτικό μηχανισμό του νευρικού συστήματος που αναστέλλει προσωρινά τη φυσιολογική ανταπόκριση.

Αντί δηλαδή να δώσουν τη μάχη ή να φύγουν, παγώνουν. Η υπερφόρτωση του νευρικού συστήματος οδηγεί σε προσωρινή διακοπή ορισμένων ανώτερων γνωστικών λειτουργιών, έτσι μένουν σαν στήλη άλατος.