ΕΙΝΑΙ ΜΕΤΑΔΟΤΙΚΗ Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΤΟΥ ΣΥΝΤΡΟΦΟΥ ΣΟΥ;
Μεταδίδονται οι αρνητικές σκέψεις; Η θλίψη; Η ανηδονία; Αν και η έρευνα έχει μια ξεκάθαρη απάντηση, στην πραγματική ζωή τα πράγματα είναι πιο σύνθετα. Αν περπατάς χέρι χέρι με έναν άνθρωπο που πάσχει από κατάθλιψη, υπάρχουν ορισμένες πληροφορίες που θα σου χρειαστούν για να διατηρήσεις τη δική σου ψυχική υγεία, αλλά και για να μπορέσεις να του συμπαρασταθείς.
Το να αγαπάς έναν άνθρωπο που παλεύει με την κατάθλιψη είναι σαν να περπατάτε μαζί μέσα σε μια πυκνή, σιωπηλή ομίχλη. Βλέπεις τον σύντροφό σου, τον άνθρωπο που ξέρεις και αγαπάς, να χάνεται προσωρινά πίσω από ένα αόρατο τείχος θλίψης, απόστασης και συναισθηματικής εξάντλησης.
Η καταθλιπτική συμπεριφορά δεν είναι επιλογή του, ούτε αποτελεί δική σου αποτυχία. Είναι μια βαθιά εσωτερική μάχη που συχνά «κλέβει» το φως από το βλέμμα του και την ενέργεια από την κοινή σας καθημερινότητα.
Όταν σκέφτομαι την κατάθλιψη ενός αγαπημένου προσώπου, θυμάμαι πάντα τη Βασίλισσα του Χιονιού, ένα βαθύ ψυχολογικό παραμύθι που χρησιμοποιεί τον συμβολισμό του πάγου για να καταδείξει το συναισθηματικό πάγωμα που βιώνει ένας ασθενής. Το ταξίδι της Γκέρντα να βρει τον πρωταγωνιστή Κάι συμβολίζει τον επίπονο αγώνα που δίνουν οι σύντροφοι, οι φίλοι και οι συγγενείς για να προσεγγίσουν έναν άνθρωπο που έχει «βυθιστεί» στην ασθένεια. Τα δάκρυά της στο τέλος, που καταφέρνουν να λιώσουν τον πάγο στην καρδιά του, είναι η δύναμη της αγάπης, της υπομονής και της σύνδεσης.
Όμως, στην πραγματική ζωή, ο ρόλος σου δεν είναι να γίνεις ο σωτήρας που θα διώξει τα σύννεφα, αλλά ο σταθερός φάρος που θα θυμίζει στον σύντροφό σου πως, όση σκοτεινιά κι αν έχει η διαδρομή, δεν την περπατάει μόνος.
Πώς μπορεί να σε επηρεάσει η κατάθλιψη του συντρόφου σου;
Ως εδώ, τα πράγματα είναι σχετικά απλά. Όχι ρόδινα, αλλά κατανοητά. Το πρόβλημα αρχίζει να περιπλέκεται όταν το πέπλο της κατάθλιψης ακουμπήσει πάνω σου. Όταν τα συναισθήματα του ανθρώπου που αγαπάς περάσουν μέσα από την κοινή σας πορεία στη δική σου ψυχική διάθεση και την επηρεάσουν. Αλήθεια, μπορεί να συμβεί αυτό; Κι αν ναι, τι μπορείς να κάνεις; Σ' αυτό το κείμενο αναρωτιόμαστε αν η συντροφική κατάθλιψη είναι μεταδοτική.
Είναι γνωστό εδώ και σχεδόν μία δεκαετία ότι τόσο οι υγιείς όσο και οι ανθυγιεινές συμπεριφορές είναι μεταδοτικές – αν οι φίλοι σου κόψουν το κάπνισμα ή γίνουν παχύσαρκοι, είναι πιο πιθανό να κάνεις το ίδιο κι εσύ.
Η ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΑΠΟΣΤΑΣΗ, Η ΕΛΛΕΙΨΗ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ, Ο ΕΚΝΕΥΡΙΣΜΟΣ Ή Η ΑΠΟΥΣΙΑ ΕΡΩΤΙΚΗΣ ΔΙΑΘΕΣΗΣ ΕΙΝΑΙ ΚΛΙΝΙΚΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ, ΟΧΙ ΑΠΟΔΕΙΞΗ ΟΤΙ ΔΕΝ ΣΕ ΑΓΑΠΑΕΙ.
Η κατάθλιψη εμφανίζεται μαζί με μια σειρά από ανθυγιεινές στάσεις και συμπεριφορές, όπως η απαισιοδοξία, η επικριτικότητα, η κοινωνική απόσυρση και η γενική ευερεθιστότητα. Και φαίνεται ότι αυτές οι συμπεριφορές – και οι αρνητικές πεποιθήσεις που τις καθοδηγούν– μπορούν να μεταδοθούν από άτομο σε άτομο.
Όπως όμως συμβαίνει με τις περισσότερες καταστάσεις, η συσχέτιση δεν είναι πάντα δεδομένη, αλλά αρκετά περίπλοκη. Η ευπάθεια ή η ανοσία σου εξαρτάται από διάφορους παράγοντες, από τα γονίδιά σου μέχρι το ιστορικό και τα επίπεδα του άγχους σου. Και προτού φτάσουμε εκεί, αξίζει να δούμε τι λένε οι επιστημονικές έρευνες για τη μεταδοτικότητα της κατάθλιψης.
Είναι μεταδοτική η κατάθλιψη; Τι έχουν δείξει οι μελέτες
Σε μια μελέτη του 2014, οι ερευνητές έβαλαν στο μικροσκόπιο περισσότερα από 100 ζευγάρια πρωτοετών φοιτητών που είχαν μόλις μετακόμισει μαζί. Τα επανεξέτασαν τρεις και έξι μήνες αργότερα. Μεταξύ άλλων, έβαλαν στο επίκεντρο τα συμπτώματα κατάθλιψης των φοιτητών και την τάση τους να υπεραναλύουν, την τάση τους δηλαδή να εγκλωβίζονται στα συναισθήματά τους και να παθαίνουν εμμονή με τις αιτίες και τις συνέπειες του να μην νιώθουν καλά.
Πράγματι, οι φοιτητές που έμεναν με έναν συγκάτοικο που έκανε υπερανάλυση, ανέπτυξαν επίσης αυτή την τάση, η οποία αύξησε σημαντικά τον δικό τους κίνδυνο για κατάθλιψη. Για να είμαστε ξεκάθαροι, τα ίδια τα καταθλιπτικά συμπτώματα δεν ήταν κολλητικά, αλλά ο τρόπος σκέψης ήταν. Μετά από έξι μήνες, οι πρωτοετείς που κόλλησαν τον υπεραναλυτικό τρόπο σκέψης από τους συγκατοίκους τους είχαν διπλάσια συμπτώματα κατάθλιψης από εκείνους που δεν υιοθέτησαν αυτόν τον τρόπο σκέψης.
Η ΚΑΤΑΘΛΙΠΤΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΕΠΙΛΟΓΗ ΤΟΥ ΣΥΝΤΡΟΦΟΥ ΣΟΥ, ΟΥΤΕ ΑΠΟΤΕΛΕΙ ΔΙΚΗ ΣΟΥ ΑΠΟΤΥΧΙΑ.
Μια άλλη μελέτη του 2015, έδειξε ότι η κατάθλιψη μπορεί να γίνει μεταδοτική σε εργαστηριακές συνθήκες, τουλάχιστον στους αρουραίους. Οι ερευνητές προκάλεσαν κατάθλιψη σε αρουραίους εκθέτοντάς τους σε απρόβλεπτους, ανεξέλεγκτους στρεσογόνους παράγοντες για αρκετές εβδομάδες – μια προσομοίωση του χρόνιου στρες στους ανθρώπους.
Όταν οι αρουραίοι παρουσίασαν συμπτώματα κατάθλιψης, οι ερευνητές προχώρησαν στο επόμενο βήμα. Πρόσθεσαν κάποιους νέους συγκατοίκους, έτσι ώστε δύο καταθλιπτικοί αρουραίοι και ένας νέος, μη καταθλιπτικός, να στεγάζονται μαζί. Όπως ανακάλυψαν, το να ζεις με ένα άλλο καταθλιπτικό πλάσμα είναι, στην πραγματικότητα, καταθλιπτικό, ακόμη και για τους αρουραίους. Μέσα σε λίγες εβδομάδες, οι νέοι αρουραίοι εμφάνισαν τα ίδια συμπτώματα με τους καταθλιπτικούς συντρόφους τους.
Οι αρνητικές σκέψεις είναι μεταδοτικές
Φυσικά είναι και το άγχος μεταδοτικό και αυτό γίνεται εύκολα αντιληπτό μέσα στους χώρους εργασίας. Το άγχος μεταδίδεται τόσο μέσα από βιολογικούς μηχανισμούς (τις φερομόνες) όσο και μέσα από κοινωνικούς, όπως οι εκφράσεις του προσώπου, η γλώσσα του σώματος και η έκφραση των συναισθημάτων.
Σε πρόσφατη έρευνα που διενεργήθηκε από το Centre for the Advanced Study of Collective Behaviour στο Πανεπιστήμιο της Κόνσταντς στην Γερμανία, οι ερευνητές διαπίστωσαν πως πράγματι τα άτομα που παρακολουθούσαν άλλους να βρίσκονται σε κατάσταση στρες εμφάνιζαν αυξημένα επίπεδα κορτιζόλης στο αίμα τους.
Είναι, λοιπόν, φανερό: Με τον καιρό, μια αρνητική οπτική μπορεί να γίνει πειστική. Αν ο καταθλιπτικός σου σύντροφος είναι επικριτικός, απόμακρος, απαθής και απαισιόδοξος, μπορεί να παρασυρθείς κι εσύ στην αρνητικότητα. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να περνάς λιγότερο χρόνο μαζί του;
Μόνο εσύ μπορείς να απαντήσεις, αλλά καθώς δεν θες να χωρίσεις, αφιέρωσε χρόνο για να του δείξεις ότι τον αγαπάς, ότι είναι σημαντικός για σένα, αξίζει την αγάπη σου και, φυσικά, αξίζει να νιώσει καλύτερα. Μπορείς πάντα να τον/την ενθαρρύνεις να ζητήσει επαγγελματική βοήθεια, αλλά να θυμάσαι ότι μπορεί να χρειαστεί απίστευτο θάρρος από την πλευρά του/της και υπομονή από τη δική σου, μέχρι να γίνει αυτό το βήμα.
Πώς να θωρακίσεις την ψυχολογία σου
Μέχρι τότε, εμείς μπορούμε να σου κάνουμε μερικές προτάσεις για να θωρακίσεις τη δική σου ψυχολογία. Τις δανειστήκαμε από τη Dr Ellen Hendriksen, κλινική ψυχολόγο, μέλος του διδακτικού προσωπικού στο Κέντρο για το Άγχος και τις Σχετικές Διαταραχές του Πανεπιστημίου της Βοστώνης και συγγραφέα πολλών best sellers. Απαραίτητη προϋπόθεση είναι να διαχωρίσεις την αγάπη σου από την ίδια την ασθένεια.
Μη συνδέεις τη συμπεριφορά του με τη σχέση σας
Η συναισθηματική απόσταση, η έλλειψη ενδιαφέροντος, ο εκνευρισμός ή η απουσία ερωτικής διάθεσης είναι κλινικά συμπτώματα, όχι απόδειξη ότι δεν σε αγαπάει ή ότι κάνεις κάτι λάθος. Όταν το υπενθυμίζεις αυτό στον εαυτό σου, παύεις να παίρνεις προσωπικά την ψυχρότητα. Είναι το πιο δύσκολο σε μια σχέση, αλλά τόσο απαραίτητο.
Μην εγκλωβιστείς στον ρόλο του σωτήρα
Αποδέξου οριστικά ότι δεν μπορείς να τον θεραπεύσεις με την αγάπη σου. Η δουλειά σου είναι να στέκεσαι δίπλα του ως σύντροφος, όχι να αναλάβεις την ευθύνη για την ευτυχία του. Αν προσπαθείς καθημερινά να του φτιάξεις τη διάθεση, θα εξαντληθείς.
ΜΠΟΡΕΙΣ ΝΑ ΠΕΙΣΕΙΣ ΤΟΝ ΣΥΝΤΡΟΦΟ ΣΟΥ ΝΑ ΖΗΤΗΣΕΙ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΒΟΗΘΕΙΑ, ΑΛΛΑ ΙΣΩΣ ΧΡΕΙΑΣΤΕΙ ΑΠΙΣΤΕΥΤΟ ΘΑΡΡΟΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΛΕΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΙ ΥΠΟΜΟΝΗ ΑΠΟ ΤΗ ΔΙΚΗ ΣΟΥ, ΜΕΧΡΙ ΝΑ ΓΙΝΕΙ ΑΥΤΟ ΤΟ ΒΗΜΑ.
Βάλε όρια στην ενσυναίσθηση
Το να κατανοείς τον πόνο του δεν σημαίνει ότι πρέπει να βυθίζεσαι σε αυτόν. Όταν ξεκινάει ένας ατέρμονος κύκλος αρνητικών σκέψεων και παραπόνων, μπορείς να τον σταματήσεις με ηρεμία, λέγοντας για παράδειγμα: Καταλαβαίνω πόσο σκοτεινά τα βλέπεις όλα τώρα, αλλά αν το αναλύσουμε κι άλλο, θα νιώσουμε χειρότερα και οι δύο.
Διατήρησε τις δικές σου στιγμές χαράς, χωρίς ενοχές
Η κατάθλιψη τρέφεται από την αδράνεια. Συνέχισε να βγαίνεις με φίλους και να ασχολείσαι με τα χόμπι σου. Η δική σου ευεξία δεν είναι προδοσία ούτε έλλειψη σεβασμού στον πόνο του. Αντίθετα, είναι το μοναδικό απόθεμα ενέργειας που θα κρατήσει τη σχέση σας.
Φρόντισε να παίρνεις και φυσικές αποστάσεις (για αποσυμπίεση)
Μην μένεις 24 ώρες το 24ωρο σε ένα βαρύ περιβάλλον. Είναι απολύτως υγιές να πας σε ένα άλλο δωμάτιο να διαβάσεις, να πας μια μεγάλη βόλτα. Αυτά τα μικρά διαλείμματα καθαρίζουν το μυαλό από την αρνητική ενέργεια.
Μίλησε σε κάποιον για σένα
Ο σύντροφός σου δεν μπορεί αυτή την περίοδο να είναι το στήριγμά σου. Χρειάζεσαι έναν δικό σου άνθρωπο –τον ψυχοθεραπευτή σου ή έναν στενό φίλο– στον οποίο θα μπορείς να πεις ελεύθερα «κουράστηκα».
Βρείτε εδώ τα audio articles που είναι διαθέσιμα αυτή τη στιγμή.
Για να ακούτε τα άρθρα του OW που είναι διαθέσιμα σε ηχητική μορφή, μπορείτε να μας ακολουθήσετε σε Spotify και σε Apple Podcasts.