ΔΕΣ ΤΙ ΣΥΜΒΑΙΝΕΙ ΣΤΟ ΣΩΜΑ ΣΟΥ ΚΑΘΕ ΦΟΡΑ ΠΟΥ ΓΥΜΝΑΖΕΣΑΙ

Η άσκηση ωφελεί την υγεία με σύνθετους τρόπους. Έρευνες δείχνουν ότι κάθε μυϊκή σύσπαση ενεργοποιεί ένα πολύπλοκο δίκτυο χημικών σημάτων που επηρεάζουν τον εγκέφαλο, το ανοσοποιητικό, την καρδιά και τον μεταβολισμό.

Έχουμε συνηθίσει να σκεφτόμαστε τους μυς σαν τα όργανα που μας βοηθούν να κινούμαστε, να σηκώνουμε βάρη, να περπατάμε ή να μην πέφτουμε. Με λίγα λόγια, τους συνδέουμε αποκλειστικά με μηχανικές λειτουργίες που εξασθενούν με τα χρόνια και θεωρούμε ότι ο σίγουρος τρόπος να επιβραδύνουμε τη φθορά τους είναι η άσκηση. Καλά και σωστά ως εδώ, όμως η σύγχρονη επιστήμη ανακάλυψε σχετικά πρόσφατα ότι ο ρόλος του μυϊκού συστήματος και της σωματικής δραστηριότητας είναι πιο σύνθετος.

Κάθε φορά που οι μύες συσπώνται, απελευθερώνουν ουσίες που «επικοινωνούν» με σχεδόν κάθε σύστημα του σώματος, από τον εγκέφαλο και την καρδιά μέχρι το ανοσοποιητικό και τον μεταβολισμό. Όπως εξηγούν σε άρθρο τους ερευνητές από το Universidad San Jorge, οι μύες λειτουργούν σαν ενδοκρινικό όργανο που εκκρίνει εκατοντάδες βιοδραστικά μόρια κατά την κίνηση, τις μυοκίνες.

Οι μυοκίνες ταξιδεύουν μέσω του αίματος και επηρεάζουν τη λειτουργία διαφορετικών οργάνων. Μελέτες δείχνουν ότι:

Προφυλάσσουν τον εγκέφαλο

Σύγχρονες μελέτες δείχνουν ότι το μυϊκό σύστημα συνδέεται με τον εγκέφαλο μέσω του άξονα μυών-εγκεφάλου (muscle-brain axis), γεγονός που εξηγεί πώς η σωματική δραστηριότητα επηρεάζει άμεσα τη γνωστική λειτουργία και την ψυχική υγεία. Ανάμεσα στα ευρήματα που ξεχωρίζουν είναι ότι:

• Κατά την άσκηση αυξάνεται η παραγωγή ουσιών όπως ο νευροτροφικός παράγοντας εγκεφαλικής προέλευσης (brain-derived neurotrophic factor/BDNF), που σχετίζεται με τη νευροπλαστικότητα, την ικανότητα του εγκεφάλου να δημιουργεί νέες συνδέσεις και να προσαρμόζεται.
• Απελευθερώνονται και άλλες μυοκίνες, όπως η ιριζίνη και η καθεψίνη Β, που φαίνεται ότι συμβάλλουν στη δημιουργία νέων νευρώνων, στη βελτίωση της μνήμης και της μάθησης και στην προστασία έναντι της επαγόμενης από νευροεκφύλιση γνωστικής έκπτωσης.

Τα παραπάνω εξηγούν εν μέρει και γιατί οι σωματικά δραστήριοι άνθρωποι εμφανίζουν μικρότερο κίνδυνο άνοιας και καλύτερους δείκτες ψυχικής υγείας.

Οι σωματικά δραστήριοι άνθρωποι εμφανίζουν μικρότερο κίνδυνο άνοιας και καλύτερους δείκτες ψυχικής υγείας. iStock

Ρυθμίζουν το ανοσοποιητικό

Η κίνηση επηρεάζει σημαντικά και το ανοσοποιητικό σύστημα, με σχετικές έρευνες να έχουν φέρει στο φως τουλάχιστον 9 μυοκίνες που σχετίζονται με τη εύρυθμη λειτουργία του. Ανάμεσα σε αυτές είναι η ιριζίνη, η δεκορίνη και οι ιντερλευκίνες IL-6, IL-7 και IL-15, που συμβάλλουν στην ενεργοποίηση και διαφοροποίηση των ανοσοκυττάρων, ενισχύοντας την ικανότητα του οργανισμού να εντοπίζει τις απειλές.

Παράλληλα, η άσκηση βοηθά στη μείωση της χρόνιας χαμηλού βαθμού φλεγμονής, που είναι βασικός παράγοντας κινδύνου για σειρά από μεταβολικές διαταραχές και καρδιαγγειακές παθήσεις. Ειδικά η IL-6, παρότι συνδέεται με φλεγμονώδεις διεργασίες, φαίνεται πως, κατά τη σωματική δραστηριότητα, λειτουργεί ως αντιφλεγμονώδες σήμα που ρυθμίζει τη δράση κυττάρων του ανοσοποιητικού.

Βελτιώνουν μεταβολικές διεργασίες

Η άσκηση εμπλέκεται και στους τρόπους που το σώμα διαχειρίζεται την ενέργεια, τη γλυκόζη και το λίπος. Η IL-6 που εκκρίνεται κατά τη σωματική δραστηριότητα βοηθά στην απελευθέρωση λιπαρών οξέων από τον λιπώδη ιστό, ιδιαίτερα από το επικίνδυνο σπλαχνικό (ή κοιλιακό) λίπος, ενισχύοντας την καύση του. Ταυτόχρονα, βελτιώνεται η ευαισθησία στην ινσουλίνη, επιτρέποντας στους μυς να απορροφούν αποτελεσματικότερα τη γλυκόζη από το αίμα.

Σύμφωνα με τους συγγραφείς του άρθρου, οι μύες λειτουργούν σαν «μεταβολικός θερμοστάτης», που ρυθμίζει πότε το σώμα αποθηκεύει, καίει ή χρησιμοποιεί ενέργεια, και οι παραπάνω μηχανισμοί εξηγούν γιατί η τακτική άσκηση συνδέεται με μικρότερο κίνδυνο παχυσαρκίας και διαβήτη τύπου 2.

Οι άνθρωποι που ασκούνται συστηματικά διατρέχουν χαμηλότερο κίνδυνο υπέρτασης, στεφανιαίας νόσου και καρδιακής ανεπάρκειας. iStock

Υποστηρίζουν καρδιαγγειακό και οστά

Η φυσική δραστηριότητα διεγείρει την απελευθέρωση exerkines, βιοδραστικών μορίων όπως αυξητικοί παράγοντες, κυτοκίνες, και ορμόνες, που βελτιώνουν τη λειτουργία των αγγείων, ενισχύουν την αγγειοδιαστολή και μειώνουν την αρτηριακή δυσκαμψία. Έτσι, οι άνθρωποι που ασκούνται συστηματικά διατρέχουν χαμηλότερο κίνδυνο υπέρτασης, στεφανιαίας νόσου και καρδιακής ανεπάρκειας.

Παράλληλα, οι μύες αλληλεπιδρούν και με τα οστά. Έχει αποδειχθεί ότι κάποιες μυοκίνες διεγείρουν τη δραστηριότητα των οστεοβλαστών, των κυττάρων που σχηματίζουν νέο οστό, βοηθώντας στη διατήρηση της οστικής πυκνότητας και στη μείωση του κινδύνου οστεοπόρωσης.

Γίνονται ασπίδα κατά του καρκίνου

Πλήθος ερευνητικών δεδομένων αποδίδουν στη σωματική άσκηση προστατευτικές ιδιότητες έναντι χρόνιων ασθενειών και πρόωρου θανάτου, σε αντίθεση με την καθιστική ζωή που αναδεικνύεται μείζων παράγοντας κινδύνου. Χαρακτηριστική είναι μεγάλη ανασκόπηση που συνέδεσε την ακινησία με αυξημένες πιθανότητες για περισσότερες από 10 μορφές καρκίνου. Η άσκηση φαίνεται ότι βοηθά τόσο στον περιορισμό της εξάπλωσης καρκινικών κυττάρων όσο και στην ενεργοποίηση ανοσοκυττάρων ικανών να αναγνωρίσουν και να καταστρέψουν όγκους στα πρώιμα στάδια ανάπτυξής τους.