ΕΓΓΕΝΗΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ: ΕΤΣΙ «ΜΕΤΡΟΥΝ» ΤΩΡΑ ΟΙ ΕΙΔΙΚΟΙ ΤΗ ΜΑΚΡΟΖΩΙΑ

Έχει νόημα να γνωρίσεις μια νέα έννοια που χρησιμοποιούν πλέον οι ειδικοί για να υπολογίζουν την υγεία και την ευεξία των μεγαλύτερων σε ηλικία ατόμων.

Μέχρι πρότινος οι γιατροί συνήθιζαν να αξιολογούν το πόσο καλά γερνάει ένας άνθρωπος σύμφωνα με την κατάσταση της υγείας του. Την τελευταία δεκαετία, όμως, έχει εισαχθεί ένας νέος όρος, ένας ολιστικός δείκτης, που μετατοπίζει την εστίαση από τις ίδιες τις ασθένειες και τις θεραπείες τους στην παρακολούθηση της συνολικής λειτουργικής υγείας, της ζωτικότητας και της πνευματικής οξύτητας του ατόμου. Ονομάζεται: εγγενής ικανότητα.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας ορίζει την εγγενή ικανότητα ως «το σύνολο όλων των σωματικών και πνευματικών δυνατοτήτων που μπορεί να αξιοποιήσει ένα άτομο σε οποιαδήποτε χρονική στιγμή».

Ο Δρ. John Beard, καθηγητής στον τομέα της «παραγωγικής γήρανσης», ο οποίος συνέβαλε στη διαμόρφωση της εν λόγω έννοιας, δήλωσε στους New York Times ότι ο όρος «εγγενής» αναφέρεται σε όλα εκείνα τα χαρακτηριστικά που αφορούν το άτομο «από το δέρμα και μέσα», ενώ η «ικανότητα» εστιάζει στη λειτουργικότητά του.

iStock

Αν και η έννοια αυτή δεν είναι ακόμη δυνατόν να αξιολογηθεί κλινικά από τους γιατρούς, οι ειδικοί του χώρου ελπίζουν ότι η «εγγενής ικανότητα» θα χρησιμοποιηθεί κάποια στιγμή για να βοηθήσει τους ασθενείς –και δη τους ηλικιωμένους– να παρακολουθούν την υγεία και την ευεξία τους.

Οι 5 κατηγορίες που καθορίζουν την εγγενή ικανότητα

Η εγγενής ικανότητα ορίστηκε επίσημα το 2015 στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) για την υγιή γήρανση. Η πρωτοβουλία αυτή επιδιώκει να μετατοπίσει το ενδιαφέρον σχετικά με τη γήρανση από την εστίαση στη νόσο και την ευθραυστότητα, προς τη διατήρηση της λειτουργικότητας καθώς οι άνθρωποι γερνούν.

Σύμφωνα με τους ειδικούς, η αξιολόγηση της εγγενούς ικανότητας ενός ατόμου βασίζεται σε πέντε κατηγορίες:

1. τη γνωστική λειτουργία
2. την κινητικότητα (δύναμη και ικανότητα κίνησης)
3. τις αισθητηριακές ικανότητες (όραση και ακοή)
4. την ψυχολογική ευεξία
5. τη ζωτικότητα (συνολικά επίπεδα ενέργειας και ανθεκτικότητα σε στρεσογόνους παράγοντες).

Ορισμένες έρευνες έχουν δείξει ότι η εγγενής ικανότητα σχετίζεται με τον κίνδυνο αναπηρίας και θνησιμότητας στους ηλικιωμένους, αν και οι ειδικοί επισημαίνουν ότι αυτό που έχει πραγματική αξία είναι να παρακολουθείται η εγγενής ικανότητα του ατόμου με την πάροδο του χρόνου. Αν μπορέσει να επιτευχθεί αυτό, τότε οι γιατροί θα είναι σε θέση να αναγνωρίσουν σημάδια επιδείνωσης της υγείας προτού να είναι πολύ αργά.

iStock

Όπως λέει και ο Beard, «παρακολουθώντας την εγγενή ικανότητα ακόμα και υγειών ενηλικών, οι γιατροί θα είναι σε θέση σε βάθος χρόνου να εντοπίζουν τυχόν αλλαγές. Με τον τρόπο αυτό θα μπορούν να διακρίνουν από πού προκύπτουν αυτές οι αλλαγές και πώς μπορεί να παρέμβει κανείς έγκαιρα για να επιτρέψει τις επιπτώσεις τους».

Η έρευνα σχετικά με την εγγενή ικανότητα βρίσκεται ακόμα σε αρχικό στάδιο και διεξάγεται στο πλαίσιο κλινικών δοκιμών, μεταξύ άλλων στη Γαλλία, όπου οι ηλικιωμένοι συμπληρώνουν τακτικά ερωτηματολόγιο για την αξιολόγηση της εγγενούς ικανότητάς τους και λαμβάνουν ιατρικές συστάσεις βάσει της βαθμολογίας τους.

Εάν η βαθμολογία ενός ατόμου αρχίσει να μειώνεται, το άτομο παραπέμπεται σε γιατρό για περαιτέρω εξετάσεις και –αν κριθεί απαραίτητο– για θεραπεία.

Επιπλέον, οι ειδικοί εξετάζουν αν αυτή η έγκαιρη παρέμβαση –με βάση τη βαθμολογία της εγγενούς ικανότητας ενός ατόμου– θα μπορούσε να οδηγήσει σε μεγαλύτερο προσδόκιμο ζωής. Δεν είναι μάλιστα λίγοι αυτοί που ελπίζουν σε αυτό. Ένας από αυτούς και ο David Furman, καθηγητής στο Buck Institute for Research on Aging, ο οποίος είπε επίσης στους Times πως «αναμένουμε ότι θα συμβεί, αλλά δεν διαθέτουμε ακόμη τα σχετικά δεδομένα».