ΝΕΑ ΑΝΑΚΑΛΥΨΗ ΑΛΛΑΖΕΙ ΟΣΑ ΞΕΡΑΜΕ ΓΙΑ ΤΟ ΛΙΠΟΣ ΣΤΟ ΣΩΜΑ

Μια νέα ανακάλυψη αναθεωρεί όσα γνωρίζαμε για την παχυσαρκία και τη λιποδυστροφία, ανοίγοντας τον δρόμο για πιο στοχευμένες θεραπείες στον διαβήτη και τα καρδιαγγειακά νοσήματα.

Η επιστήμη είναι η συστηματική προσπάθεια κατανόησης του κόσμου. Βασίζεται στη συνεχή παρατήρηση, τα πειράματα και τις αυστηρές επιστημονικές μεθόδους, έως ότου προκύψουν δεδομένα από την επαναλαμβανόμενη εξαγωγή των ίδιων –τεκμηριωμένων– λογικών συμπερασμάτων.

Όπως περνούν τα χρόνια και αλλάζουν τα πάντα γύρω μας, από την ατμόσφαιρα έως τον τρόπο ζωής, αλλά και τα εργαλεία με τα οποία γίνονται οι έρευνες, συχνά προκύπτουν απαντήσεις σε διαχρονικά ερωτήματα και νέα δεδομένα για πράγματα που οι επιστήμονες πίστευαν πως εν πολλοίς έχουν αποκωδικοποιήσει. Για παράδειγμα, το πώς λειτουργούν τα λιποκύτταρα στην παχυσαρκία.

Για έξι δεκαετίες, η επιστήμη πίστευε πως έχει καταλάβει πώς το σώμα χειρίζεται το λίπος. Πώς δηλαδή λειτουργεί η πρωτεΐνη HSL (Hormone-Sensitive Lipase, τουτέστιν ορμονοευαίσθητη λιπάση).

Η HSL ήταν γνωστή ως ένζυμο που κινητοποιεί το λίπος και αποτελεί ένα από τα βασικά ένζυμα για τη λιπόλυση. Πιστεύεται ότι συμβάλλει στην κινητοποίηση αποθηκευμένου λίπους όταν αυξάνονται οι ενεργειακές ανάγκες.

Ερευνητές στο Ινστιτούτο Καρδιαγγειακών και Μεταβολικών Νοσημάτων (I2MC) στο Université de Toulouse έλυσαν αυτό το μυστήριο, αναθεωρώντας όσα γνωρίζουμε για τη λειτουργία των λιποκυττάρων και την παχυσαρκία.

Φωτορεαλιστική απεικόνιση λιποκυττάρων, των κυττάρων του οργανισμού που αποθηκεύουν λίπος. iStock

Διαπίστωσαν πως η ορμονοευαίσθητη λιπάση δεν έχει μία δουλειά αλλά δύο, με την άγνωστη έως τώρα «εργασία» της να μπορεί να ανοίξει τους ορίζοντες για την καλύτερη κατανόηση του διαβήτη, των καρδιακών παθήσεων και των υπολοίπων μεταβολικών διαταραχών.

Ο άγνωστος ρόλος της ορμονοευαίσθητης λιπάσης

Τα λιποκύτταρα δεν είναι μόνο «παθητικά» δοχεία αποθήκευσης των υπερβολικών θερμίδων για ώρα ανάγκης, βάσει της μελέτης που δημοσιεύτηκε στο Cell Metabolism. Η HSL δεν λειτουργεί μόνο στην επιφάνεια των σταγονιδίων λιπιδίων, τα οποία είναι δομές στα λιποκύτταρα όπου αποθηκεύεται το λίπος. Λειτουργεί επίσης βαθιά μέσα στον πυρήνα των συγκεκριμένων κυττάρων, όπου αποθηκεύεται το DNA και ελέγχεται η σημαντική γενετική δραστηριότητα.

iStock

Αυτό που συμβαίνει είναι ότι η ορμονοευαίσθητη λιπάση «συμπεριφέρεται» διαφορετικά ανάλογα με το πού βρίσκεται μέσα στα λιποκύτταρα:

• Στα σταγονίδια λιπιδίων δρα ως ένζυμο που βοηθά στην απελευθέρωση του αποθηκευμένου λίπους, όταν το σώμα χρειάζεται καύσιμα μεταξύ των γευμάτων ή κατά τη διάρκεια της νηστείας. Ορμόνες όπως η αδρεναλίνη ενεργοποιούν την απελευθέρωση αυτής της αποθηκευμένης ενέργειας.
• Στον πυρήνα, φαίνεται να δρα και ως ρυθμιστής της λειτουργίας των λιποκυττάρων, που βοηθά στη διατήρηση υγιούς λιπώδους ιστού. Ο πυρήνας λειτουργεί ως κέντρο ελέγχου του κυττάρου κι εκεί «η HSL είναι σε θέση να συνδεθεί με πολλές άλλες πρωτεΐνες και να συμμετάσχει σε ένα πρόγραμμα που διατηρεί μια βέλτιστη ποσότητα λιπώδους ιστού διατηρώντας τα λιποκύτταρα “υγιή”», δήλωσε ο Jérémy Dufau, συν-συγγραφέας της μελέτης.

Οι επιστήμονες ανακάλυψαν και ότι η ποσότητα της HSL μέσα στον πυρήνα αλλάζει ανάλογα με τη μεταβολική κατάσταση του σώματος. Δηλαδή, κατά τη διάρκεια της νηστείας, η αδρεναλίνη ενεργοποιεί την HSL και την ωθεί έξω από τον πυρήνα, ώστε να μπορεί να βοηθήσει στην κινητοποίηση των αποθεμάτων λίπους.

Απαντήθηκε ένα διαχρονικό ερώτημα για την παχυσαρκία

Οι επιστήμονες υπέθεταν επί δεκαετίες ότι η αφαίρεση της HSL θα εμπόδιζε τη διάσπαση του λίπους (θα παγίδευε το λίπος μέσα στα κύτταρα) και θα οδηγούσε σε παχυσαρκία. Αυτό δεν αποδείχθηκε στην πράξη. Τουναντίον, έχει φανεί πως τα άτομα χωρίς HSL χάνουν λιπώδη ιστό και αναπτύσσουν μια σπάνια διαταραχή που ονομάζεται λιποδυστροφία.

Οι ερευνητές από το Université de Toulouse εστίασαν στο γεγονός ότι η παχυσαρκία και η επικίνδυνη απώλεια λίπους μπορούν να οδηγήσουν σε μεταβολική δυσλειτουργία. Όπως αναφέρουν στην δημοσίευση της εργασίας τους, αν και η παχυσαρκία και η λιποδυστροφία φαίνονται εντελώς διαφορετικές, μπορούν να προκαλέσουν πολλές από τις ίδιες επιπλοκές υγείας: και στις δύο περιπτώσεις, τα λιποκύτταρα δεν μπορούν να ρυθμίσουν κανονικά την ενέργεια, γεγονός που μπορεί να συμβάλει στην αντίσταση στην ινσουλίνη, τον διαβήτη τύπου 2, τη λιπώδη νόσο του ήπατος, τη φλεγμονή και τα καρδιαγγειακά προβλήματα.

Τα ευρήματα ενημερώνουν πως χωρίς HSL στον πυρήνα, τα λιποκύτταρα μπορεί να χάσουν την ικανότητά τους να παραμένουν υγιή και να διατηρούν σωστά τον λιπώδη ιστό και τον λόγο που ενδεχομένως κάποιες θεραπείες για την παχυσαρκία επιτυγχάνουν και άλλες όχι. Έτσι, μπορούν να συμβάλλουν μελλοντικά στην ανάπτυξη πιο στοχευμένων θεραπευτικών προσεγγίσεων.

Το Sci Tech Daily τόνισε πως η συγκεκριμένη εργασία μπορεί να αναδιαμορφώσει «την κατανόηση των επιστημόνων για το σωματικό λίπος, το οποίο θεωρείται ολοένα και περισσότερο όχι απλώς ως αποθηκευμένη ενέργεια αλλά ως ένα εξαιρετικά ενεργό όργανο που εμπλέκεται στον μεταβολισμό, την ορμονική σηματοδότηση, τη φλεγμονή και την καρδιαγγειακή υγεία».