Ο ΤΡΟΠΟΣ ΠΟΥ ΣΚΕΦΤΕΣΑΙ ΤΗ ΓΗΡΑΝΣΗ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΣΟΥ ΧΑΡΙΣΕΙ 7,5 ΧΡΟΝΙΑ ΖΩΗΣ

Μπορεί οι σκέψεις σου για τη γήρανση να επηρεάζουν την υγεία και τη μακροζωία σου; Τα ευρήματα μιας εμβληματικής μελέτης του Yale δίνουν τροφή για σκέψη.

Είμαστε το μόνο είδος στον πλανήτη Γη που γνωρίζει πως όλα έχουν αρχή, μέση και τέλος, συμπεριλαμβανομένης της ζωής μας. Παρ’ όλα αυτά, για κάποιο –θα μου επιτρέψεις να πω διεστραμμένο– λόγο αντιμετωπίζουμε το γήρας ως κατάρα. Θα μου πείτε, για χρόνια η επιστήμη το αντιμετώπιζε ως ασθένεια, ενώ πρόκειται για μια φυσιολογική διαδικασία την οποία δεν έχουν όλοι την ευκαιρία να ζήσουν.

Εν πάση περιπτώσει, βρισκόμαστε στο 2026 και γνωρίζουμε πολύ περισσότερα για τη γήρανση, όχι μόνο για την εξωτερική, αλλά και για τη γήρανση του εσωτερικού μας –κυριολεκτικά– κόσμου, όπως και τι την επιταχύνει ή τι την επιβραδύνει. Κάποια πράγματα είναι στο χέρι μας.

Συγγνώμη αν σε κουράζω αλλά ναι, τα βασικά «εργαλεία» που έχουμε στη διάθεσή μας είναι η ισορροπημένη διατροφή, η τακτική άσκηση (με την ενδυνάμωση να γίνεται ανάγκη όσο μεγαλώνουμε), η αποφυγή του καπνίσματος και της κατανάλωσης αλκοόλ και φυσικά, ο ποιοτικός ύπνος.

Ξέρεις τι άλλο παίζει πολύ μεγάλο ρόλο στο προσδόκιμο ζωής; Το πώς σκεφτόμαστε τη γήρανση.

Μελέτη ερευνητών του Yale, που δημοσιεύθηκε το 2002, είχε αποκαλύψει ότι το να διαχειριζόμαστε με θετικό τρόπο το γεγονός ότι μεγαλώνουμε και τις συνέπειες που έχει το πέρασμα του χρόνου πάνω μας μπορεί να προσθέσει περισσότερα χρόνια στο προσδόκιμο ζωής μας.

Το όφελος υπολογίστηκε στα 7,5 επιπλέον χρόνια ζωής, περισσότερα από όσα μπορεί να δώσει η τακτική άσκηση ή η επιλογή μας να μην καπνίζουμε – συγκριτικά πάντα με όσους σκέφτονται αρνητικά το γήρας.

Ναι, οι προσδοκίες μας για το τι μας περιμένει όσο μεγαλώνουμε μπορούν να κόψουν ή να προσθέσουν χρόνια ζωής.

iStock

Η πρώτη μελέτη που ασχολήθηκε με τις σκέψεις μας για τη γήρανση

Η εργασία του Yale, με επικεφαλής την Dr. Becca Levy, είχε βασιστεί σε δεδομένα από 660 ενήλικες στο Οχάιο, οι οποίοι μεταξύ 1975 και 1976 απάντησαν για πρώτη φορά σε ερωτήσεις που αποτύπωναν την εικόνα του εαυτού τους καθώς θα μεγάλωναν, όταν ήταν 50 ετών ή μεγαλύτεροι.

Οι συμμετέχοντες κλήθηκαν να συμφωνήσουν ή να διαφωνήσουν με δηλώσεις σχετικά με την εμπειρία της γήρανσης, π.χ. αν θα ένιωθαν τόσο χρήσιμοι όσο παλαιότερα, αν πίστευαν πως θα χειροτερέψουν τα πράγματα, αν αποδέχονταν τις αλλαγές που φέρνει η ηλικία στο σώμα, αν αντιστέκονταν σε αυτές κ.λπ.

ΟΤΑΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΟΥΜΕ ΤΟ ΓΗΡΑΣ ΩΣ «ΚΑΤΑΡΑ», ΚΑΘΕ ΑΛΛΑΓΗ ΠΟΥ ΠΑΡΑΤΗΡΟΥΜΕ ΣΤΟ ΣΩΜΑ ΜΑΣ ΠΡΟΚΑΛΕΙ ΣΤΡΕΣ.

Είκοσι τρία χρόνια αργότερα, η ίδια ομάδα μελέτησε τις απαντήσεις και τις σύγκρινε με τα στοιχεία επιβίωσής τους.

Φάνηκε ότι τα άτομα που είχαν πιο θετικές αυτοαντιλήψεις για τη γήρανση έζησαν κατά μέσο όρο 7,5 χρόνια περισσότερα από εκείνα που είχαν πιο αρνητικές.

Το εύρημα παρέμεινε ισχυρό μετά την προσαρμογή για την ηλικία, το φύλο, την κοινωνικοοικονομική κατάσταση, τη μοναξιά και τη λειτουργική υγεία κατά την έναρξη της μελέτης.

Το εντυπωσιακό είναι πως η επιστημονική κοινότητα επέκτεινε τη συγκεκριμένη μελέτη, με τις σχετικές έρευνες σε Γερμανία, Ιρλανδία και Ηνωμένο Βασίλειο να φτάνουν έως και στο 2026 και να επιβεβαιώνουν –με βιολογικά πια δεδομένα– πως ο τρόπος που σκεφτόμαστε τη γήρανση επηρεάζει άμεσα το DNA και την υγεία μας.

iStock

Ειρήσθω εν παρόδω, έχουν βρεθεί συσχετίσεις μεταξύ των θετικών αυτοαντιλήψεων για τη γήρανση και μιας σειράς αποτελεσμάτων, όπως χαμηλότερα ποσοστά νοσηλείας, ταχύτερη ανάρρωση από ασθένειες, καλύτερη λειτουργική υγεία με την πάροδο του χρόνου και χαμηλότερα ποσοστά γνωστικής παρακμής.

Τα επόμενα ευρήματα

Η Dr. Becca Levy επανήλθε δριμύτερη το 2012, όταν μελέτη που έκανε με συνεργάτες της έδειξε πως οι ηλικιωμένοι με πιο θετικές αυτοαντιλήψεις για τη γήρανση είχαν 44% περισσότερες πιθανότητες να ανακάμψουν πλήρως ύστερα από σοβαρή αναπηρία (π.χ. δυσκολία σε βασικές καθημερινές ανάγκες όπως το μπάνιο, το ντύσιμο ή το περπάτημα), σε σχέση με όσους είχαν αρνητική στάση.

ΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ ΠΟΥ ΣΚΕΦΤΟΝΤΑΙ ΜΕ ΘΕΤΙΚΟ ΤΡΟΠΟ ΤΟ ΓΗΡΑΣ ΕΧΟΥΝ ΘΕΛΗΣΗ ΓΙΑ ΖΩΗ ΚΑΙ ΕΞΑΚΟΛΟΥΘΟΥΝ ΝΑ ΕΧΟΥΝ ΣΤΟΧΟΥΣ ΠΟΥ ΘΕΛΟΥΝ ΝΑ ΥΛΟΠΟΙΗΣΟΥΝ.

Η Dr. Levy επέστρεψε φέτος με νέα δημοσίευση, που ανατρέπει την ιδέα ότι το γήρας είναι μια συνεχής, αναπόφευκτη κατηφόρα. Η ίδια και η ομάδα της διαπίστωσαν ότι σχεδόν το 45% των ενηλίκων άνω των 65 ετών εμφάνισε σημαντική βελτίωση στη γνωστική ή τη σωματική του λειτουργία (ή και στα δύο) με την πάροδο του χρόνου. Εκείνοι που είχαν θετικές πεποιθήσεις για τη γήρανση είχαν στατιστικά πολύ μεγαλύτερες πιθανότητες να παρουσιάσουν αυτήν τη βελτίωση, συγκριτικά με εκείνους που πίστευαν ότι «γέρασα και τελείωσα».

Γιατί μας γερνάει πιο γρήγορα ο τρόπος που σκεφτόμαστε τη γήρανση

Νεότερες έρευνες στο πεδίο της επιγενετικής, η οποία ασχολείται με το πώς το περιβάλλον και οι εμπειρίες επηρεάζουν την έκφραση των γονιδίων μας, εξηγούν πως όταν αντιμετωπίζουμε το γήρας ως «κατάρα», κάθε αλλαγή που παρατηρούμε στο σώμα μας προκαλεί στρες. Αυτό αυξάνει την κορτιζόλη και δημιουργεί χρόνια φλεγμονή στο σώμα, που καταστρέφει τα κύτταρα και επιταχύνει τη βιολογική γήρανση.

iStock

Εργασίες που εξέτασαν ανθρώπους οι οποίοι φέρουν το γονίδιο APOE ε4, γνωστό ως ο πιο ισχυρός γενετικός παράγοντας κινδύνου για την εμφάνιση της νόσου Αλτσχάιμερ, αποκάλυψαν ότι αυτοί που είχαν θετική στάση απέναντι στο γήρας είχαν 47% λιγότερες πιθανότητες να εμφανίσουν άνοια, σε σχέση με φορείς του γονιδίου που ήταν αρνητικοί. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι οι θετικές αντιλήψεις για τη γήρανση λειτούργησαν σαν ένας «περιβαλλοντικός διακόπτης», που φαίνεται να μετριάζει την επίδραση του APOE ε4.

Φάνηκε κάτι ακόμα: οι άνθρωποι που σκέφτονται με θετικό τρόπο το γήρας έχουν θέληση για ζωή και εξακολουθούν να έχουν στόχους που θέλουν να υλοποιήσουν, έτσι προσέχουν τη διατροφή τους, είναι συνεπείς με τα φάρμακά τους και παραμένουν κοινωνικά δραστήριοι.

Πού καταλήγουμε; Απλώς ζήστε και «αγκαλιάστε» τις αλλαγές που συμβαίνουν πάνω σας. Αν θέλετε να ξεφορτωθείτε κάποια, υπάρχουν τρόποι. Αρχίστε όμως από αυτά που περνούν από το χέρι σας, με πρώτες τις σκέψεις σας.