ΕΝΑ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑ ΓΙΑ ΔΥΝΑΤΑ ΜΑΛΛΙΑ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΔΥΣΚΟΛΕΨΕΙ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ

Ένα δημοφιλές συμπλήρωμα για την τριχόπτωση μπορεί να επηρεάσει τις εξετάσεις που παρακολουθούν την πορεία του καρκίνου. Τι λένε οι έρευνες και οι ειδικοί.

Η τριχόπτωση είναι από τις μεγαλύτερες ψυχικές προκλήσεις της χημειοθεραπείας. Παρότι κάθε άνθρωπος βιώνει και νοηματοδοτεί με μοναδικό τρόπο την ασθένειά του, πλήθος ερευνών συνηγορούν ότι η απώλεια μαλλιών, έστω και προσωρινή, μπορεί να έχει σοβαρό τραυματικό αντίκτυπο, με τη θλίψη, το σοκ και το αίσθημα ντροπής να επηρεάζει την αυτοπεποίθηση, την κοινωνική ζωή και τις διαπροσωπικές σχέσεις των ασθενών. Το διαπίστωσα ο ίδιος προσφάτως, στη νόσο δικού μου ανθρώπου που, αν και δεν διαμαρτυρήθηκε για τίποτα, δεν άντεξε όταν είδε μικρές τούφες στο μαξιλάρι και στη χτένα.

Με τα μαλλιά να έχουν αποτελέσει διαχρονικό σύμβολο δύναμης και ομορφιάς σε διάφορα πολιτισμικά και κοινωνικά περιβάλλοντα, αρχής γενομένης από τους πρώτους ανθρώπους, εξηγείται εύκολα γιατί πολλοί ογκολογικοί ασθενείς θα καταφύγουν σε θεραπείες που υπόσχονται να επαναφέρουν το τριχωτό της κεφαλής, όπως φαινομενικά ασφαλή συμπληρώματα διατροφής. «Φαινομενικά» γιατί, όπως αποδεικνύεται, η λήψη τους παράλληλα με την αντικαρκινική θεραπεία μπορεί να ενέχει κινδύνους.

Μια πρόσφατη δημοσίευση στο JCO Oncology Practice έφερε στο επίκεντρο τη βιοτίνη (βιταμίνη Β7), η οποία συμμετέχει σε μεταβολικές διεργασίες που βοηθούν τον οργανισμό να αξιοποιεί τα θρεπτικά συστατικά και συμβάλλει, μεταξύ άλλων, στη σύνθεση πρωτεϊνών και στη λειτουργία ενζύμων που εμπλέκονται στον μεταβολισμό. Τα συμπληρώματα βιοτίνης συστήνονται ως κορυφαία για την ενίσχυση των μαλλιών και των νυχιών.

Για πολλούς ασθενείς η απώλεια μαλλιών, έστω και προσωρινή, μπορεί να έχει σοβαρό τραυματικό αντίκτυπο στην κοινωνική ζωή και τις διαπροσωπικές σχέσεις. iStock

Ωστόσο, τα επιστημονικά στοιχεία για την αποτελεσματικότητά της στην αντιμετώπιση της τριχόπτωσης λόγω χημειοθεραπείας είναι περιορισμένα και, όπως έδειξε η έρευνα, η λήψη της μπορεί να θολώσει την εικόνα της νόσου.

Πώς μπορεί να επηρεάσει την παρακολούθηση του καρκίνου

«Οι άνθρωποι πιστεύουν λανθασμένα ότι τα συμπληρώματα βιοτίνης είναι ακίνδυνα και ότι δεν υπάρχει λόγος να μην τα παίρνουν», τονίζει η Brittany Dulmage, δερματολόγος με εξειδίκευση στις δερματικές παρενέργειες του καρκίνου και των θεραπειών του στο Comprehensive Cancer Center του Πολιτειακού Πανεπιστημίου του Οχάιο, που συμμετείχε στην έρευνα. «Στην πραγματικότητα» εξηγεί, «τα συμπληρώματα μπορεί να οδηγήσουν σε ανακριβή εργαστηριακά αποτελέσματα, με συνέπεια να καθυστερήσει ή να αλλάξει το θεραπευτικό πλάνο των ασθενών», αναφέρει.

Η ΒΙΟΤΙΝΗ ΠΑΡΕΜΒΑΙΝΕΙ ΣΤΟΝ ΤΡΟΠΟ ΠΟΥ ΜΕΤΡΟΥΝΤΑΙ ΚΑΠΟΙΕΣ ΟΡΜΟΝΕΣ ΟΤΑΝ ΓΙΝΕΤΑΙ ΑΙΜΟΛΗΨΙΑ. ΓΙΑ ΟΡΙΣΜΕΝΟΥΣ ΔΕΙΚΤΕΣ, ΟΠΩΣ ΤΟ ΕΙΔΙΚΟ ΠΡΟΣΤΑΤΙΚΟ ΑΝΤΙΓΟΝΟ (PSA), ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΔΩΣΕΙ ΨΕΥΔΩΣ ΧΑΜΗΛΕΣ ΤΙΜΕΣ ΚΑΙ ΝΑ ΣΥΓΚΑΛΥΨΕΙ ΠΙΘΑΝΩΣ ΜΙΑ ΥΠΟΤΡΟΠΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ.

Σύμφωνα με την ερευνητική ομάδα, κάποιες εργαστηριακές μέθοδοι χρησιμοποιούν το σύστημα βιοτίνης-στρεπταβιδίνης για τη μέτρηση συγκεκριμένων ουσιών στο αίμα. Η επιπλέον βιοτίνη που κυκλοφορεί στον οργανισμό μπορεί να διαταράξει τη διαδικασία και να οδηγήσει σε ψευδώς αυξημένες ή μειωμένες τιμές, ανάλογα με την εξέταση και τη μέθοδο που χρησιμοποιείται.

Όπως εξηγεί η Dulmage, «η βιοτίνη δεν μεταβάλλει πραγματικά τα επίπεδα των ορμονών στον οργανισμό, αλλά παρεμβαίνει στον τρόπο με τον οποίο μπορούν να μετρηθούν όταν γίνεται αιμοληψία. Για ορισμένους δείκτες, όπως το ειδικό προστατικό αντιγόνο (PSA) και η θυρεοειδοτρόπος ορμόνη (TSH), η βιοτίνη μπορεί να δώσει ψευδώς χαμηλές τιμές και να συγκαλύψει πιθανώς μια υποτροπή του καρκίνου. Αντιθέτως, στις εξετάσεις αναπαραγωγικών ορμονών, όπως τα οιστρογόνα και η τεστοστερόνη, μπορεί να οδηγήσει σε ψευδώς αυξημένες τιμές, καθυστερώντας ενδεχομένως τη θεραπεία».

Η βιοτίνη μπορεί ακόμη να επηρεάσει τη μέτρηση της τροπονίνης, ενός δείκτη που χρησιμοποιείται στη διερεύνηση της καρδιακής βλάβης και του εμφράγματος. Μια ψευδώς χαμηλή τιμή θα μπορούσε να δυσχεράνει την έγκαιρη αναγνώριση ενός επείγοντος περιστατικού.

Στις εξετάσεις αναπαραγωγικών ορμονών, όπως τα οιστρογόνα και η τεστοστερόνη, η βιοτίνη μπορεί να οδηγήσει σε ψευδώς αυξημένες τιμές, καθυστερώντας ενδεχομένως τη θεραπεία. iStock

«Πάνω από τους μισούς ασθενείς έπαιρναν συμπλήρωμα»

Μέσα από το άρθρο τους, η Dulmage και η ομάδα της ζητούν από τους ογκολόγους να συζητούν ανοιχτά με τους ασθενείς για την τριχόπτωση και να τους ενημερώνουν για τις πιθανές επιπτώσεις της βιοτίνης στις εξετάσεις. «Πάνω από τους μισούς ασθενείς που έρχονται να με συμβουλευτούν για προβλήματα σχετικά με την τριχόπτωση λαμβάνουν κάποιο συμπλήρωμα που άρχισαν μόνοι τους, αφότου έμαθαν γι' αυτό στο διαδίκτυο, από κάποιον γνωστό τους ή, ορισμένες φορές, ακόμη και κατόπιν σύστασης γιατρού», σημειώνει».

Στο συνοδευτικό υλικό από το Wexner Medical Center του Πολιτειακού Πανεπιστημίου του Οχάιο συγκαταλέγεται η μαρτυρία μιας γυναίκας από το Κολόμπους του Οχάιο, η οποία είχε ανησυχήσει για την απώλεια των μαλλιών της κατά τη θεραπεία για καρκίνο του μαστού. Μετά την ύφεση της νόσου, άρχισε να παίρνει βιοτίνη για να αποκαταστήσει τα μακριά, σγουρά μαλλιά της, έχοντας διαβάσει σχετικά στο διαδίκτυο.

«Δεν μου ανέφερε κανείς ούτε λέξη ότι οι βιταμίνες, τα μέταλλα ή τα συμπληρώματα βιοτίνης θα μπορούσαν να επηρεάσουν τη θεραπεία ή τις εξετάσεις μου», αναφέρει. «Τα αποτελέσματα των εξετάσεών μου ήταν ασυνεπή. Δεν συμβάδιζαν με το πώς αισθανόμουν και αυτό ήταν το καμπανάκι. Νομίζω ότι είχε να κάνει με τα συμπληρώματα που έπαιρνα». Η πιθανή σύνδεση με τα συμπληρώματα έγινε αντιληπτή όταν συζήτησε το θέμα με την Dulmage.

ΤΟ ΕΘΝΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΩΝ ΗΠΑ ΕΠΙΣΗΜΑΙΝΕΙ ΟΤΙ ΟΡΙΣΜΕΝΑ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΑ ΑΝΤΙΟΞΕΙΔΩΤΙΚΩΝ, ΟΠΩΣ ΟΙ ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ C ΚΑΙ E, ΤΟ Β-ΚΑΡΟΤΕΝΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΝΕΝΖΥΜΟ Q10, ΕΧΟΥΝ ΣΥΣΧΕΤΙΣΤΕΙ ΣΕ ΜΕΛΕΤΕΣ ΜΕ ΔΥΣΜΕΝΕΣΤΕΡΕΣ ΕΚΒΑΣΕΙΣ ΟΤΑΝ ΛΑΜΒΑΝΟΝΤΑΙ ΚΑΤΑ ΤΗ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Ή ΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ.

Ασφαλέστερες εναλλακτικές για την τριχόπτωση

Η βιοτίνη είναι υδατοδιαλυτή βιταμίνη που βρίσκεται σε τρόφιμα όπως τα αυγά, το κρέας, τα γαλακτοκομικά, οι ξηροί καρποί, τα όσπρια, τα φρούτα και τα λαχανικά. Η ανεπάρκειά της, που ενδεχομένως δικαιολογούσε κάποιο συμπλήρωμα, είναι σπάνια, καθώς μια ισορροπημένη διατροφή συνήθως καλύπτει τις ανάγκες του οργανισμού.

Για όσους επιλέγουν να συνεχίσουν τη λήψη της, η Dulmage συστήνει διακοπή τουλάχιστον 72 ώρες πριν από προγραμματισμένη αιμοληψία. Το διάστημα που απαιτείται, ωστόσο, μπορεί να διαφέρει ανάλογα με τη δόση, τη νεφρική λειτουργία και την εργαστηριακή μέθοδο. Επειδή δεν είναι όλες οι εξετάσεις προγραμματισμένες, η ίδια προτείνει στους ασθενείς να εξετάσουν σοβαρά το ενδεχόμενο να μην παίρνουν καθόλου βιοτίνη χωρίς συγκεκριμένη ένδειξη.

Για την αντιμετώπιση της τριχόπτωσης προτείνει να συζητούν με τον γιατρό τους εναλλακτικές επιλογές, όπως η μινοξιδίλη, η οποία διατίθεται και σε τοπικά σκευάσματα. Η αποτελεσματικότητα και η καταλληλότητά της εξαρτώνται από την αιτία της τριχόπτωσης και το θεραπευτικό ιστορικό, επομένως η χρήση της κατά τη διάρκεια ή μετά την αντικαρκινική θεραπεία χρειάζεται εξατομικευμένη αξιολόγηση.

Σύμφωνα με τους ειδικούς, η ασφαλέστερη πρακτική είναι οι ασθενείς να ενημερώνουν τον ογκολόγο τους για κάθε βιταμίνη, φυτικό προϊόν ή άλλο συμπλήρωμα που λαμβάνουν. Pexels Steppe Walker

Και άλλες βιταμίνες μπορεί να αλληλεπιδρούν με τη θεραπεία

Η βιοτίνη δεν είναι το μοναδικό συμπλήρωμα που χρειάζεται προσοχή κατά την αντικαρκινική θεραπεία. Το Εθνικό Ινστιτούτο Καρκίνου των ΗΠΑ επισημαίνει ότι ορισμένα συμπληρώματα αντιοξειδωτικών, όπως οι βιταμίνες C και E, το β-καροτένιο και το συνένζυμο Q10, έχουν συσχετιστεί σε μελέτες με δυσμενέστερες εκβάσεις όταν λαμβάνονται κατά τη χημειοθεραπεία ή την ακτινοθεραπεία. Τα δεδομένα δεν είναι οριστικά για όλα τα σκευάσματα, γι' αυτό απαιτείται προσοχή.

Το βαλσαμόχορτο (St. John’s wort), ένα φυτικό σκεύασμα που χρησιμοποιείται συχνά για τη διάθεση, μπορεί επίσης να μεταβάλει τον μεταβολισμό ορισμένων αντικαρκινικών φαρμάκων, μειώνοντας ή αλλάζοντας τη συγκέντρωσή τους στον οργανισμό.

Σύμφωνα με τους ειδικούς, η ασφαλέστερη πρακτική είναι οι ασθενείς να ενημερώνουν τον ογκολόγο τους για κάθε βιταμίνη, φυτικό προϊόν ή άλλο συμπλήρωμα που λαμβάνουν. Η αντιμετώπιση μιας επιβεβαιωμένης διατροφικής ανεπάρκειας μπορεί να είναι απαραίτητη, αλλά η επιλογή του σκευάσματος και της δόσης πρέπει να γίνεται με βάση τις ανάγκες του ασθενούς και το θεραπευτικό σχήμα.