ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΔΑ ΣΤΟΝ ΑΣΤΡΑΓΑΛΟ: ΤΙ ΘΑ ΣΕ ΑΝΑΚΟΥΦΙΣΕΙ ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΟΝΟ

Πόνος, δυσκαμψία, δυσκολία στο περπάτημα. Μήπως υποφέρεις από οστεοαρθρίτιδα στον αστράγαλο; Αν ναι, δες τι μπορεί να σε βοηθήσει.

Ακούμε συχνά για οστεοαρθρίτιδα στα γόνατα και τα ισχία, όμως η πάθηση μπορεί να εκδηλωθεί και στον αστράγαλο. Στην περίπτωση αυτή, οι ειδικοί μιλούν για οστεοαρθρίτιδα της ποδοκνημικής, η οποία μπορεί να εμφανίζεται λιγότερο συχνά από τις δύο άλλες, όμως τα συμπτώματά της επηρεάζουν σημαντικά την καθημερινότητα των ασθενών.

Η πάθηση επηρεάζει τη σταθερότητα και τη λειτουργικότητα της άρθρωσης που ενώνει τη γάμπα με το πέλμα. Προκαλεί σταδιακή φθορά στον αρθρικό χόνδρο και καθώς η φθορά αυτή προχωρά, η επιφάνειά του αλλοιώνεται. Έτσι, το προστατευτικό «κενό» ανάμεσα στα οστά μειώνεται, με αποτέλεσμα να τρίβονται μεταξύ τους.

Σε περισσότερο από το 70% των περιπτώσεων, η οστεοαρθρίτιδα της ποδοκνημικής σχετίζεται με προηγούμενο τραυματισμό στην άρθρωση, ο οποίος μπορεί να έχει συμβεί πολλά χρόνια νωρίτερα. Ένα κάταγμα, επαναλαμβανόμενα διαστρέμματα, μια λοίμωξη ή ακόμα και προβλήματα στην ευθυγράμμιση της άρθρωσης μπορούν να συμβάλουν στην εμφάνισή της.

Συχνά συμπτώματα της οστεοαρθρίτιδα στον αστράγαλο

Ο πόνος και η δυσκαμψία είναι από τα πιο χαρακτηριστικά συμπτώματα της οστεοαρθρίτιδας και συνήθως είναι πιο έντονα το πρωί ή έπειτα από πολύωρη ακινησία. Η άρθρωση μπορεί να εμφανίζει πρήξιμο, ενώ πολλές φορές φαίνεται μεγαλύτερη συγκριτικά με την άλλη πλευρά. Επίσης, συχνά μοιάζει «μπλοκαρισμένη», με περιορισμένο εύρος κίνησης, ενώ κατά την κίνηση μπορεί να ακούγεται ένα χαρακτηριστικό «κρακ». Σε ορισμένες περιπτώσεις, η άρθρωση μπορεί να υποχωρεί στιγμιαία, ειδικά όταν οι μύες γύρω από τον αστράγαλο έχουν αποδυναμωθεί.

Πολλοί δυσκολεύονται να λυγίσουν το πέλμα προς την κνήμη, μια κίνηση που ονομάζεται ραχιαία κάμψη. Αυτό μπορεί να κάνει επώδυνο το κατέβασμα σκάλας ή το βαθύ κάθισμα. Δεν είναι λίγοι εκείνοι που δυσκολεύονται να περπατήσουν και καταφεύγουν σε κάποιο βοήθημα βάδισης για μεγαλύτερη σταθερότητα.

Τα συμπτώματα της οστεοαρθρίτιδας δεν είναι πάντα σταθερά. Μπορεί να διαφέρουν από εβδομάδα σε εβδομάδα ή ακόμα και από μέρα σε μέρα. Πρόκειται για μια χρόνια κατάσταση, γι’ αυτό η σωστή διαχείρισή της παίζει καθοριστικό ρόλο στην ποιότητα ζωής.

iStock

Από τον τραυματισμό στην αρθρίτιδα

Σε ένα διάστρεμμα ποδοκνημικής, οι σύνδεσμοι υφίστανται ρήξη. «Ένα σοβαρό διάστρεμμα αλλάζει την ευθυγράμμιση της άρθρωσης», εξηγεί η Gail Monaghan, φυσικοθεραπεύτρια στο Spaulding Rehabilitation που συνεργάζεται με το Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ.

Ακόμα κι όταν ο τραυματισμός έχει επουλωθεί, οι σύνδεσμοι μπορεί να παραμείνουν χαλαροί, με αποτέλεσμα η άρθρωση να δέχεται το βάρος ανομοιόμορφα. Με τον καιρό, αυτή η ανισορροπία οδηγεί σε φθορά του χόνδρου. Παράλληλα, οι χαλαροί σύνδεσμοι αυξάνουν την πιθανότητα νέων διαστρεμμάτων.

Οι στόχοι της θεραπείας

Όταν δουλεύει με ασθενείς, η Monaghan δεν εστιάζει αποκλειστικά στον αστράγαλο αλλά σε ολόκληρο το κινητικό σύστημα, από το πέλμα μέχρι το γόνατο, το ισχίο και τη μέση. Οι περιοχές αυτές συνεργάζονται μεταξύ τους, σχηματίζοντας αυτό που οι ειδικοί αποκαλούν «κινητική αλυσίδα». «Εξετάζω την κινητικότητα της ποδοκνημικής γιατί επηρεάζει ό,τι συμβαίνει πιο πάνω στην αλυσίδα», λέει.

Ελέγχει επίσης τη ραχιαία κάμψη του αστραγάλου, καθώς όταν κάποιος δεν μπορεί να λυγίσει το πέλμα προς τα πάνω χωρίς πόνο ή δυσκαμψία, τείνει να επιβαρύνει άλλες αρθρώσεις κατά το περπάτημα ή το κάθισμα.

«Ένας βασικός στόχος της θεραπείας είναι να μπορέσει ο ασθενής να χρησιμοποιεί ολόκληρη την επιφάνεια της άρθρωσης χωρίς πόνο», εξηγεί. «Παράλληλα, θέλουμε να διασφαλίσουμε ότι οι αρθρώσεις πάνω και κάτω από την ποδοκνημική λειτουργούν σωστά, ώστε να μειώνεται η επιβάρυνση στον αρθριτικό αστράγαλο».

Οι δυσλειτουργίες της ποδοκνημικής μπορεί να έχουν πολλές μορφές, όπως δυσκαμψία, αστάθεια, κακή ευθυγράμμιση, μυϊκή αδυναμία ή βράχυνση των μυών γύρω από την άρθρωση. Ανάλογα με το πρόβλημα, ο φυσικοθεραπευτής προσαρμόζει τη θεραπευτική προσέγγιση.

iStock

Η οστεοαρθρίτιδα στον αστράγαλο χρειάζεται άσκηση

Η άσκηση αποτελεί τη βασική μέθοδο αντιμετώπισης του προβλήματος, καθώς αυξάνει την ευλυγισία της ποδοκνημικής και ενδυναμώνει τους μυς.

Μία από τις πιο συχνές ασκήσεις για τη βελτίωση της ραχιαίας κάμψης ξεκινά με γονάτισμα στο πάτωμα. Φέρνεις το ένα πόδι μπροστά, λυγισμένο, με το πέλμα σταθερά στο έδαφος. Έπειτα, σπρώχνεις το γόνατο προς τα εμπρός όσο περισσότερο μπορείς, κρατώντας τη φτέρνα στο πάτωμα. Μένεις για 20 έως 30 δευτερόλεπτα και επιστρέφεις στην αρχική θέση. Επαναλαμβάνεις άλλες τέσσερις φορές. Αν δυσκολεύεσαι να γονατίσεις, μπορείς να κάνεις την άσκηση καθισμένος σε σκαλοπάτι ή καρέκλα. «Καθώς μετακινείς το γόνατο μπροστά, βεβαιώσου ότι παραμένει στην ίδια ευθεία με το δεύτερο δάχτυλο του ποδιού», συμβουλεύει η Monaghan.

Για μεγαλύτερη βελτίωση, ο φυσικοθεραπευτής μπορεί να εφαρμόσει ήπιους χειρισμούς που βελτιώνουν την κίνηση και μειώνουν τη δυσκαμψία. Για την ενδυνάμωση του αστραγάλου, χρήσιμες θεωρούνται ασκήσεις όπως οι επαναλαμβανόμενες κινήσεις κάμψης και έκτασης του πέλματος ή οι άρσεις στις μύτες των ποδιών.

Επειδή τα προβλήματα στην ποδοκνημική συχνά οδηγούν σε βράχυνση των μυών της γάμπας, η Monaghan προτείνει και διατάσεις για τις γάμπες. Εξίσου σημαντική είναι και η ενδυνάμωση των ισχίων, καθώς οι αδύναμοι μύες στην περιοχή μπορεί να συμβάλουν σε λανθασμένη θέση του πέλματος.

iStock

Δώσε βάση στα παπούτσι

Τα επίπεδα παπούτσια, χωρίς διαφορά ύψους ανάμεσα στη φτέρνα και τα δάχτυλα, απαιτούν μεγαλύτερο εύρος κίνησης από την ποδοκνημική κατά το περπάτημα. «Όταν η κινητικότητα του αστραγάλου είναι περιορισμένη, συστήνω παπούτσια με μεγαλύτερη κλίση», αναφέρει η ειδικός. Σε πιο προχωρημένες μορφές οστεοαρθρίτιδας αστραγάλου, μπορεί να βοηθήσουν τα παπούτσια με καμπύλη σόλα (rocker-bottom shoes), καθώς μειώνουν την ανάγκη κάμψης της ποδοκνημικής κατά τη βάδιση.

Ο φυσικοθεραπευτής μπορεί επίσης να σου δείξει τεχνικές περίδεσης με ειδικές ταινίες και υλικά σταθεροποίησης, ώστε να υποστηρίζεται η καμάρα και να αποφεύγεται η υπερβολική πτώση του ποδιού προς τα μέσα.

Πολλοί νιώθουν πόνο είτε στην εσωτερική είτε στην εξωτερική πλευρά της ποδοκνημικής. Σε αυτές τις περιπτώσεις, ειδικοί πάτοι μπορούν να βοηθήσουν στην καλύτερη ευθυγράμμιση της άρθρωσης και στην ανακατανομή του βάρους μακριά από το επώδυνο σημείο.

Ένας νάρθηκας σταθεροποίησης ποδοκνημικής μπορεί επίσης να προσφέρει υποστήριξη σε άτομα με χαλαρούς συνδέσμους ή κακή ευθυγράμμιση, χωρίς να περιορίζει εντελώς την κίνηση. Ωστόσο, δεν θα πρέπει να χρησιμοποιείται συνεχώς κατά τη φόρτιση του ποδιού (όταν στηρίζεις το βάρος του σώματος στην άρθρωση), εκτός αν το περπάτημα χωρίς αυτόν είναι επώδυνο.

Αν υπάρχει πρόβλημα ισορροπίας, μπορούν να βοηθήσουν και άλλα υποστηρικτικά μέσα, όπως μπαστούνια ή μπατόν πεζοπορίας. Τα δεύτερα θεωρούνται συχνά πιο χρήσιμα, καθώς προσφέρουν καλύτερη σταθερότητα κατά την κίνηση.