ΠΟΝΟΣ ΣΤΗ ΜΕΣΗ ΣΤΙΣ ΔΙΑΚΟΠΕΣ; ΤΑ ΛΑΘΗ ΠΟΥ ΤΟΝ ΠΡΟΚΑΛΟΥΝ

Γιατί η μέση, ο αυχένας και οι μύες ταλαιπωρούνται συχνότερα το καλοκαίρι και πώς μπορείς να τους προστατεύσεις; Τρεις ειδικοί εξηγούν τους μηχανισμούς πίσω από τους καλοκαιρινούς μυοσκελετικούς πόνους και προτείνουν προληπτικά μέτρα.

Είναι πολλά χρόνια που δεν ευχαριστιέμαι τις καλοκαιρινές μου διακοπές, εξαιτίας των πόνων και της δυσκαμψίας στη σπονδυλική μου στήλη. Και πάντα θυμάμαι με τρόμο (μη μου συμβεί ξανά) τις φορές που πατώντας το πόδι μου στον προορισμό των διακοπών μας, η μέση μου κλείδωνε. Παρατηρώντας ότι αυτό συμβαίνει συστηματικά τα τελευταία χρόνια, αναζήτησα τις αιτίες κάνοντας μια μικρή έρευνα.

«Το καλοκαίρι για τους περισσότερους είναι εποχή ξεκούρασης, ταξιδιών και γενικά περισσότερης κίνησης. Κι όμως. Αυτή η αλλαγή στις καθημερινές μας συνήθειες συχνά φέρνει ενοχλήσεις από το μυοσκελετικό: πολύωρες μετακινήσεις, βαλίτσες, κολύμπι, πεζοπορία, θαλάσσια σπορ ή και δουλειές στο εξοχικό φορτώνουν μυς και αρθρώσεις, με πόνο σε μέση, αυχένα και ώμους.

»Στις περισσότερες περιπτώσεις, οι ενοχλήσεις αυτές συνδέονται με μικροτραυματισμούς ή με απότομη αύξηση της σωματικής δραστηριότητας. Όταν οι μύες, οι τένοντες και οι σύνδεσμοι καταπονούνται περισσότερο από όσο έχουν συνηθίσει, ενεργοποιούνται τοπικοί μηχανισμοί φλεγμονής που εκδηλώνονται με πόνο, ευαισθησία και δυσκαμψία. Αν και συνήθως δεν πρόκειται για σοβαρές καταστάσεις, η έγκαιρη αντιμετώπισή τους συμβάλλει στη διατήρηση της λειτουργικότητας και στην αποφυγή μεγαλύτερης ταλαιπωρίας.

»Οι μυοσκελετικές ενοχλήσεις του καλοκαιριού δεν αφορούν μόνο άτομα με προϋπάρχοντα προβλήματα στη μέση ή στις αρθρώσεις. Συχνά εμφανίζονται και σε ανθρώπους χωρίς προηγούμενο ιστορικό, επειδή το σώμα καλείται να προσαρμοστεί σε διαφορετικές απαιτήσεις από εκείνες της καθημερινότητας. Η πολύωρη παραμονή σε καθιστή θέση κατά τη διάρκεια ενός ταξιδιού, η μεταφορά βαριών αποσκευών, οι επαναλαμβανόμενες κινήσεις κατά την άσκηση ή ακόμη και η έλλειψη επαρκούς ξεκούρασης μπορούν να αυξήσουν την επιβάρυνση του μυοσκελετικού συστήματος και να ευνοήσουν την εμφάνιση πόνου», λέει ο ορθοπαιδικός-χειρούργος Ελευθέριος Καραδήμας. 

iStock

Τι συμβαίνει με τη ζέστη στο μυοσκελετικό;

Προτού δούμε με ποιους τρόπους μπορούμε να προλάβουμε το «κακό», αξίζει να εξηγήσουμε τις παγίδες του καλοκαιριού και τους μηχανισμούς που ευνοούν τις μυοσκελετικές κακώσεις. Αν πάρουμε τα πράγματα από την αρχή, η ίδια η ζέστη αποτελεί ένα θετικό υπόστρωμα για τους μυς μας, επειδή οδηγεί σε μυοχάλαση.

«Η μυοχάλαση είναι ο ιατρικός όρος για τη χαλάρωση των μυών. Ουσιαστικά, είναι η διαδικασία κατά την οποία μειώνεται η ένταση, το σφίξιμο ή ο σπασμός στους μυς του σώματος, επιτρέποντάς τους να επανέλθουν στη φυσιολογική τους κατάσταση ηρεμίας», αναφέρει ο φυσίατρος Θανάσης Κυριακίδης και εξηγεί:

• Η ζέστη κάνει τα αιμοφόρα αγγεία να διαστέλλονται. Αυτό σημαίνει ότι περισσότερο αίμα, οξυγόνο και θρεπτικά συστατικά φτάνουν στους μυς, διώχνοντας την ένταση και βοηθώντας τους να χαλαρώσουν.
• Η άνοδος της θερμοκρασίας κάνει πιο ελαστικούς τους συνδετικούς ιστούς και τις αρθρώσεις. Γι' αυτό το καλοκαίρι είμαστε γενικά πιο ευλύγιστοι και τραυματιζόμαστε πιο δύσκολα σε απότομες κινήσεις σε σχέση με το κρύο, όπου οι μύες «σφίγγουν» αυτόματα για να κρατήσουν θερμότητα στο σώμα.
• Δεν είναι τυχαίο ότι χρησιμοποιούμε θερμοφόρες για να ανακουφίσουμε πιασίματα. Η ζεστή ατμόσφαιρα λειτουργεί σαν μια ήπια, φυσική θερμοθεραπεία σε όλο το σώμα.

Unsplash Kit Formerly Convertkit

Το παράδοξο του καλοκαιριού: τι φταίει και η μέση «κλειδώνει»;

Γιατί όμως καταλήγουμε να πιανόμαστε πιο συχνά το καλοκαίρι; Είναι ένα από τα πιο συνηθισμένα (και εκνευριστικά) παράδοξα του καλοκαιριού. Ενώ περιμένουμε η ζέστη να μας χαλαρώσει και να ξεκουραστούμε, καταλήγουμε κλειδωμένοι από λουμπάγκο. Αυτό συμβαίνει επειδή η έντονη ζέστη δημιουργεί τις ιδανικές συνθήκες για να κλειδώσει η μέση μας, συνήθως μέσα από τους εξής μηχανισμούς:

Το σοκ της θερμοκρασίας (κλιματισμός)

Μετά από έντονη ζέστη, το σώμα σας είναι ζεστό, ιδρωμένο, τα αγγεία διασταλμένα και οι μύες απόλυτα χαλαροί. Αν εκείνη τη στιγμή μπείτε σε ένα δωμάτιο με δυνατό κλιματισμό, στο καράβι, ή σας χτυπήσει ένα κρύο ρεύμα αέρα, το σώμα παθαίνει θερμικό σοκ. Για να προστατεύσει την εσωτερική του θερμοκρασία, ο εγκέφαλος δίνει εντολή στους μυς να συσπαστούν βίαια (αγγειοσυστολή). Στους μεγάλους μυς της μέσης, αυτή η ξαφνική, βίαιη σύσπαση είναι το γνωστό λουμπάγκο.

Το βρεγμένο μαγιό

Όταν κάθεστε με βρεγμένο μαγιό μετά το μπάνιο, το νερό εξατμίζεται. Η εξάτμιση είναι μια διαδικασία που κλέβει θερμότητα από το σώμα. Αυτό ρίχνει δραστικά και τοπικά τη θερμοκρασία στην περιοχή της λεκάνης και της μέσης. Όπως και με το κλιματιστικό, οι μύες εκεί κρυώνουν απότομα, σφίγγουν αμυντικά και προκαλούν σπασμό.

ΟΤΑΝ ΟΙ ΜΥΕΣ, ΟΙ ΤΕΝΟΝΤΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΔΕΣΜΟΙ ΚΑΤΑΠΟΝΟΥΝΤΑΙ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟ ΑΠΟ ΟΣΟ ΕΧΟΥΝ ΣΥΝΗΘΙΣΕΙ, ΕΝΕΡΓΟΠΟΙΟΥΝΤΑΙ ΤΟΠΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΦΛΕΓΜΟΝΗΣ.

Η καλοκαιρινή υπερδραστηριότητα και οι σαγιονάρες

Τον χειμώνα οι περισσότεροι κάνουμε καθιστική ζωή. Στις διακοπές, περνάμε από το 0 στο 100:

• Σηκώνουμε βιαστικά και με λάθος τρόπο βαριές βαλίτσες (από τον κορμό και όχι από τα γόνατα).
• Κάνουμε απότομες κινήσεις (κολύμπι, ρακέτες στην άμμο).
• Περπατάμε με σαγιονάρες. Οι σαγιονάρες δεν προσφέρουν απολύτως καμία υποστήριξη στην καμάρα του ποδιού. Αυτό αλλάζει όλη τη στάση του σώματος και οι κραδασμοί από το περπάτημα μεταφέρονται απευθείας στη μέση, υπερφορτώνοντάς την.

Η αφυδάτωση των μεσοσπονδύλιων δίσκων

Η έντονη ζέστη προκαλεί απώλεια υγρών. Οι μεσοσπονδύλιοι δίσκοι (τα μαξιλαράκια ανάμεσα στα οστά της σπονδυλικής στήλης) αποτελούνται κυρίως από νερό. Αν αφυδατωθείτε, οι δίσκοι χάνουν τον όγκο τους και την ικανότητά τους να απορροφούν τους κραδασμούς. Όταν η μέση νιώσει αυτή την αστάθεια, δίνει πάλι εντολή στους μυς να σφίξουν για να λειτουργήσουν σαν προστατευτικός νάρθηκας.

Καθίσματα, κρεβάτια, μαξιλάρια

Το πολύ μαλακό –ή και πολύ διαφορετικό από το δικό σας– στρώμα του ξενοδοχείου, τα άβολα μαξιλάρια, οι ξαπλώστρες και οι καρέκλες της παραλίας, αλλάζουν δραματικά την καθημερινή εργονομία της σπονδυλικής στήλης, αναγκάζοντάς την να πάρει άβολες θέσεις, γεγονός που πάλι μπορεί να πυροδοτήσει μυϊκούς σπασμούς.

iStock

Πώς θα προλάβεις τους πόνους των διακοπών

Καθώς δεν είναι δυνατόν να κουβαλάμε παντού το κρεβάτι μας ούτε να αποφύγουμε εντελώς τις συνήθειες των διακοπών, η πρόληψη παραμένει ο αποτελεσματικότερος τρόπος περιορισμού των καλοκαιρινών μυοσκελετικών ενοχλήσεων.

«Η σωστή μεταφορά των αποσκευών, η σταδιακή αύξηση της φυσικής δραστηριότητας, η προθέρμανση πριν από την άσκηση, η διατήρηση καλής στάσης σώματος κατά τη διάρκεια των ταξιδιών και τα τακτικά διαλείμματα στις πολύωρες μετακινήσεις μπορούν να μειώσουν σημαντικά τον κίνδυνο εμφάνισης πόνου», αναφέρει ο κ. Καραδήμας.

Ας δούμε πιο αναλυτικά, τι μπορείτε να κάνετε:

• Αλλάξτε άμεσα το βρεγμένο μαγιό. Μόλις βγείτε από τη θάλασσα και στεγνώσετε ελαφρώς, φορέστε ένα στεγνό μαγιό ή ρούχο. Μην επιτρέπετε στην εξάτμιση του νερού να ρίξει απότομα τη θερμοκρασία στην περιοχή της λεκάνης.
• Προσοχή στα κλιματιστικά. Μη ρυθμίζετε το AC σε υπερβολικά χαμηλή θερμοκρασία (ιδανικά στους 25-26°C) και ρυθμίστε τις περσίδες ώστε ο κρύος αέρας να μην σας χτυπάει απευθείας, ειδικά όταν είστε ιδρωμένοι.
• Έχετε πάντα μαζί σας μια ελαφριά ζακέτα. Στο πλοίο, στο αεροπλάνο ή σε εστιατόρια με δυνατό κλιματισμό, ρίξτε κάτι ελαφρύ στη μέση σας για να την κρατήσετε ζεστή.
• Λυγίστε τα γόνατα για τις αποσκευές. Όταν σηκώνετε βαλίτσες, κρατήστε την πλάτη ίσια, λυγίστε τα γόνατα και βάλτε τη δύναμη στα πόδια, όχι στη μέση. Κρατήστε το βάρος όσο πιο κοντά στο σώμα σας γίνεται.
• Αποφύγετε τις σαγιονάρες στο περπάτημα. Κρατήστε τις αποκλειστικά για την παραλία. Για τις βόλτες στα πλακόστρωτα, επιλέξτε αθλητικά παπούτσια ή ανατομικά πέδιλα που προσφέρουν υποστήριξη στην καμάρα και απορροφούν τους κραδασμούς.
• Προετοιμασία πριν την άσκηση. Αν σκοπεύετε να παίξετε ρακέτες ή beach volley, κάντε μερικές ήπιες ασκήσεις πρώτα. Το σώμα μπορεί να νιώθει ζεστό λόγω του ήλιου, αλλά οι μύες χρειάζονται το δικό τους ζέσταμα για να αντεπεξέλθουν σε απότομες κινήσεις.
• Συνεχής κατανάλωση νερού. Πίνετε συχνά νερό για να κρατάτε ενυδατωμένους τους μεσοσπονδύλιους δίσκους (τα αμορτισέρ της μέσης), ώστε να μπορούν να απορροφούν σωστά τους κραδασμούς.
• Αναπλήρωση ηλεκτρολυτών. Καταναλώστε φρούτα (όπως καρπούζι, μπανάνα) και ξηρούς καρπούς, ώστε οι μύες να έχουν τα απαραίτητα στοιχεία για να μη συσπώνται άσκοπα.

ΟI ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΕΣ ΕΝΟΧΛΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΟΥ ΕΜΦΑΝΙΖΟΝΤΑΙ ΚΑΙ ΣΕ ΑΤΟΜΑ ΧΩΡΙΣ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ, ΕΠΕΙΔΗ ΤΟ ΣΩΜΑ ΚΑΛΕΙΤΑΙ ΝΑ ΠΡΟΣΑΡΜΟΣΤΕΙ ΣΕ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΗΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑΣ.

Τι πρέπει να θυμάσαι: extra tips από έναν νευρολόγο

Την πιο χρήσιμη ανακεφαλαίωση κάνει ο Αμερικανός νευρολόγος Joseph Kandel, που διατηρεί κλινική στη Φλόριντα των ΗΠΑ: «Ενώ το καλοκαίρι είναι η ιδανική εποχή για να χαλαρώσετε με την οικογένεια και τους φίλους σας, είναι ιδιαίτερα σημαντικό να ακούτε το σώμα σας και να δίνετε προσοχή στο τι σας λέει. Αν οι μύες σας είναι δύσκαμπτοι και σφιγμένοι, δώστε σημασία και μην περιμένετε μέχρι να έχετε μια σοβαρή έξαρση πόνου. Όπως λέω σε κάθε ασθενή σε κάθε επίσκεψη, πίνετε το νερό σας, είναι απολύτως απαραίτητο. Και να το σκέφτεστε σαν το φάρμακό σας. Περιορίστε την κατανάλωση καφεΐνης και αλκοόλ, και προσπαθήστε να διατηρήσετε τον υγιεινό τρόπο ζωής σας ακόμα και όταν βρίσκεστε εκτός της συνηθισμένης σας ρουτίνας».

Ο νευρολόγος προτείνει τα εξής για την αποφυγή των πόνων: