ΠΩΣ ΚΑΙ ΠΟΤΕ ΒΟΗΘΟΥΝ ΣΤΗ ΝΟΣΟ ΠΑΡΚΙΝΣΟΝ ΟΙ ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΤΟΥ ΣΥΜΠΛΕΓΜΑΤΟΣ Β

Όλο και περισσότερες μελέτες δείχνουν ότι το έντερο και τα βακτήρια του εντέρου πρωταγωνιστούν στην εμφάνιση της νόσου Πάρκινσον. Μπορούν οι βιταμίνες που υποστηρίζουν το μικροβίωμα και τον εντερικό φραγμό να κάνουν τη διαφορά;

Η νόσος Πάρκινσον χαρακτηρίζεται από τη συσσώρευση λανθασμένα αναδιπλωμένης α-συνουκλεΐνης, που οδηγεί στον σχηματισμό σωματίων Lewy, και από τη σταδιακή εκφύλιση των ντοπαμινεργικών νευρώνων, κυρίως στη μέλαινα ουσία. Τον Απρίλη του 2024, λίγες ημέρες πριν την Παγκόσμια Ημέρα για τη νευροεκφυλιστική ασθένεια, δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Journal of Parkinson’s Disease μια νέα θεωρία για την έναρξη της.

Σύμφωνα με αυτήν, μπορεί να ξεκινά με βάση δύο μοντέλα:

• Το μοντέλο «πρώτα από τον εγκέφαλο», που προτείνει ότι για τις μεταλλάξεις της πρωτεΐνης α–συνουκλεΐνης ευθύνονται τοξικοί παράγοντες, όπως ατμοσφαιρικοί ρύποι και χημικές ενώσεις από φυτοφάρμακα και προϊόντα στεγνού καθαρισμού, τα οποία εισέρχονται με την εισπνοή στο νευρικό σύστημα μέσω του οσφρητικού νεύρου.
• Το μοντέλο «πρώτα από το σώμα», κατά το οποίο οι τοξικές ουσίες που προσλαμβάνονται από το στόμα, όπως με την κατανάλωση μολυσμένης τροφής ή νερού, διαπερνούν την επένδυση του γαστρεντερικού σωλήνα και ξεκινούν τις διεργασίες παθογένεσης της α-συνουκλεΐνης στο ίδιο το νευρικό σύστημα του εντέρου, απ’ όπου θα εξαπλωθεί και στις δύο πλευρές του εγκεφάλου και του νωτιαίου μυελού. Κάποιες μελέτες υποδεικνύουν ότι μπορεί να υπάρχουν πρόδρομα συμπτώματα από το γαστρεντερικό, όπως γαστροπάρεση, δυσκοιλιότητα και ευερέθιστο έντερο.

Κάποιοι επιστήμονες προτείνουν ότι η παθολογία της νόσου Πάρκινσον αρχίζει από το ρινικό σύστημα (εγκέφαλος) ή από το έντερο, δύο δομές του σώματος που συνδέονται στενά με παράγοντες από το εξωτερικό περιβάλλον. iStock

Μια ανασκόπηση που δημοσιεύτηκε πρόσφατα εστίασε στον ρόλο που διαδραματίζει το έντερο στη νόσο Πάρκινσον, φέρνοντας κοντά τα δύο μοντέλα. Όπως αναφέρει:

• Το έντερο εκτίθεται συνεχώς σε πολλά και ποικίλα περιβαλλοντικά χημικά (φυτοφάρμακα, διαλύτες, βαρέα μέταλλα, πρόσθετα τροφίμων, μικροπλαστικά, παθογόνα και φλεγμονώδη διατροφικά συστατικά).
• Είναι το μόνο σημείο του σώματος όπου ένα ενεργό μικροβιακό οικοσύστημα μπορεί να μετατρέψει τις ουσίες από το περιβάλλον είτε σε νευροπροστατευτικούς είτε σε νευροτοξικούς μεταβολίτες.
• Ακόμη και οι τοξίνες που εισπνέονται ή απορροφώνται από το δέρμα καταλήγουν συχνά στο έντερο, όπου μεταβολίζονται από το μικροβίωμα πριν διανεμηθούν στα υπόλοιπα συστήματα.
• Ο εντερικός φραγμός και το μικροβίωμα λειτουργούν έτσι ως το πρώτο –και πιο τροποποιήσιμο– βιολογικό φίλτρο ανάμεσα στο περιβάλλον και το σώμα.

Οι βιταμίνες του συμπλέγματος Β βοηθούν το μικροβίωμα

Τον Μάιο του 2024, δημοσιεύτηκε μια δεύτερη σημαντική μελέτη για τη νόσο Πάρκινσον, που έβαλε στο επίκεντρο το μικροβίωμα. Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο της Ναγκόγια στην Ιαπωνία είχαν ανακαλύψει ότι τα άτομα με την ασθένεια εμφανίζουν αλλαγές σε βακτηριακά είδη που επηρεάζουν τη σύνθεση βιταμινών του συμπλέγματος Β στο σώμα. Συγκεκριμένα, παρατήρησαν μειωμένη παραγωγή ριβοφλαβίνης (Β2) και βιοτίνης (Β7).

Οι βιταμίνες Β2 και Β7 παράγονται εν μέρει και από το μικροβίωμα, ενώ η Β6 και η Β9 λαμβάνονται κυρίως από τη διατροφή και τα συμπληρώματα. iStock

Σύμφωνα με την επιστημονική ομάδα, οι αλλαγές επηρεάζουν την παραγωγή λιπαρών οξέων βραχείας αλύσου και άλλων μορίων που προστατεύουν τον εντερικό φραγμό. Έτσι, επιστρέφουμε στο μοντέλο «πρώτα από το σώμα»: όταν ο φραγμός αποδυναμώνεται, αυξάνεται η διαπερατότητα και το νευρικό σύστημα εκτίθεται περισσότερο σε τοξίνες, οδηγώντας στη συσσώρευση α-συνουκλεΐνης. Πολύ πιθανώς, σχολίασαν οι ερευνητές, οι υψηλές δόσεις βιταμινών του συμπλέγματος Β να αποτρέπουν μέρος της βλάβης.

Το timing που βελτιώνει την πρόγνωση του Πάρκινσον

Μια μεγάλη προοπτική ανάλυση σε ασθενείς με Πάρκινσον συμπέρανε ότι η υψηλότερη πρόσληψη φυλλικού οξέος (Β9) και βιταμίνης Β6 πολύ πριν από τη διάγνωση συνδέθηκε με 20-25% χαμηλότερο κίνδυνο θανάτου σε βάθος 15ετίας. Το προστατευτικό χρονικό «παράθυρο» κυμάνθηκε στα 12 έως 16 χρόνια πριν από την εμφάνιση των πρώτων συμπτωμάτων, ενώ η πρόσληψη των ίδιων βιταμινών μετά τη διάγνωση δεν συνδέθηκε με κάποιο ξεκάθαρο όφελος για το προσδόκιμο ζωής.

Τα ισχυρότερα αποτελέσματα παρατηρήθηκαν σε περιπτώσεις πρόσληψης βιταμινών από συμπληρώματα και όχι μόνο από τη διατροφή. Το εύρημα δεν σημαίνει απαραιτήτως ότι τα συμπληρώματα είναι «ανώτερα»· υποδηλώνει ίσως ότι η σταθερή, επαρκής δόση των βιταμινών κάνει τη διαφορά σε βάθος χρόνου.

Μια έρευνα έδειξε ότι η έγκαιρη πρόσληψη φυλλικού οξέος (Β9) και βιταμίνης Β6 από συμπληρώματα μειώνει τον κίνδυνο θανάτου από Πάρκινσον. iStock

Πού βρίσκουμε τις βιταμίνες του συμπλέγματος Β

Οι τέσσερις βιταμίνες που εμφανίζονται στις πρόσφατες μελέτες για τη νόσο Πάρκινσον προέρχονται από διαφορετικές διατροφικές πηγές και επιτελούν διαφορετικές λειτουργίες στον οργανισμό. Η Β2 και η Β7 παράγονται εν μέρει και από το μικροβίωμα, ενώ η Β6 και η Β9 λαμβάνονται κυρίως από τη διατροφή και τα συμπληρώματα.

• Η ριβοφλαβίνη (Β2) βρίσκεται σε γαλακτοκομικά προϊόντα, αβγά, αμύγδαλα, μανιτάρια και πράσινα φυλλώδη λαχανικά.
• Η βιοτίνη (Β7) υπάρχει σε αβγά, ξηρούς καρπούς, όσπρια και δημητριακά ολικής άλεσης.
• Το φυλλικό οξύ (Β9) συναντάται σε σκούρα πράσινα λαχανικά, φασόλια, εσπεριδοειδή και εμπλουτισμένα δημητριακά.
• Η βιταμίνη Β6 βρίσκεται σε πουλερικά, ψάρια, μπανάνες, πατάτες και προϊόντα ολικής άλεσης.

Και οι τέσσερις βιταμίνες διατίθενται επίσης σε μορφή συμπληρωμάτων, είτε μεμονωμένα είτε ως μέρος ενός πολυβιταμινούχου σκευάσματος. Ωστόσο, πριν αρχίσεις τη λήψη βιταμινών, συζήτησέ του με τον γιατρό ή φαρμακοποιό σου και έχε κατά νου πως, αν και ελπιδοφόρες, οι μελέτες ήταν παρατήρησης, συνεπώς δεν αποδεικνύουν αιτιώδεις σχέσεις.