ΠΟΤΕ ΕΝΑΣ ΣΠΙΛΟΣ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ ΕΞΕΤΑΣΗ ΑΠΟ ΔΕΡΜΑΤΟΛΟΓΟ;

Νέα ελιά, αλλαγή μεγέθους ή χρώματος, κνησμός ή αιμορραγία; Όσα χρειάζεται να γνωρίζουμε για τους σπίλους και την έγκαιρη διάγνωση.

Οι σπίλοι ή αλλιώς οι γνωστές ελιές του δέρματος είναι κάτι που, σε μεγάλο βαθμό, έχουμε συνηθίσει να βλέπουμε επάνω μας. Πολλές φορές θεωρούνται trademarks ομορφιάς, άλλες ένα φυσικό στοιχείο της επιδερμίδας. Πότε όμως πρέπει να απευθυνθούμε σε δερματολόγο για μία εξέτασή τους; Είναι το καλοκαίρι μια επικίνδυνη εποχή; Η δερματολόγος Βάλια Μουσάτου απαντά σε όλες μας τις απορίες.

Κυρία Μουσάτου, οι σπίλοι είναι κάτι που δεν μας κάνει ιδιαίτερη εντύπωση. Πότε πρέπει ένας σπίλος να μας ανησυχήσει;

Η ύπαρξη σπίλων (ελιών) στο δέρμα είναι συνηθισμένη, ωστόσο κάποιοι από αυτούς έχουν χαρακτηριστικά που μπορεί να απαιτούν στενότερο έλεγχο από τον δερματολόγο. Το 70% των μελανωμάτων προκύπτει ως νέα βλάβη, ενώ το 30% αναπτύσσεται σε προϋπάρχουσα ελιά που αλλάζει χαρακτηριστικά.

Υπάρχουν παράγοντες αυξημένου κινδύνου για μελάνωμα, όπως το οικογενειακό ή ατομικό ιστορικό μελανώματος, η ύπαρξη πολλών άτυπων ελιών, η ύπαρξη ηλιακών εγκαυμάτων σε παιδική ηλικία, ο ανοιχτόχρωμος φωτότυπος, η αυξημένη έκθεση στον ήλιο ή σε τεχνητές πηγές φωτός (solarium κ.λπ.).

Πότε προτείνετε την αφαίρεση ενός σπίλου με λέιζερ από πλαστικό χειρουργό; Η αφαίρεσή του για αισθητικούς λόγους μπορεί να έχει αρνητική επίδραση;

Η αφαίρεση με λέιζερ μπορεί κάποιες φορές να γίνει από πλαστικό, αλλά κυρίως πρέπει να γίνεται από δερματολόγο που έχει τη δυνατότητα να διαγνώσει την καλοήθη φύση ενός σπίλου με δερματοσκόπηση. Η καταστροφή (εξάχνωση) με λέιζερ γίνεται όταν ο σπίλος είναι τέτοιος ώστε το αισθητικό αποτέλεσμα να είναι καλύτερο σε σχέση με την κλασική χειρουργική αφαίρεση. Εάν υπάρχει η δυνατότητα λήψης βιοψίας, αυτό εξασφαλίζει ότι δεν παραποιήσαμε με τη χρήση λέιζερ την εμφάνιση ενός δυνητικά επικίνδυνου σπίλου.

Τι πρέπει να προσέχουμε σχετικά με τους σπίλους; Μπορεί ένας μικρός τραυματισμός από μία απότομη κίνηση να προκαλέσει βλάβη ή να αλλάξει το μέγεθος και το σχήμα του;

Οι τραυματισμοί δεν ενέχουν κάποιο κίνδυνο για τις ελιές, εκτός εάν είναι επαναλαμβανόμενοι, οπότε ο σπίλος αφαιρείται για πρακτικούς λόγους. Η πρόσκαιρη αλλαγή λόγω τραυματισμού –ακόμα και εάν κοπεί τμήμα του σπίλου– δεν σημαίνει ότι υπάρχει κίνδυνος για κακοήθη εξαλλαγή.

iStock

Οι δερματολογικές εξετάσεις είναι κάτι που γίνεται πιο σημαντικό όσο περνάνε τα χρόνια; Πρέπει να διενεργούνται τακτικά;

Τα ποσοστά νόσησης από μελάνωμα, που είναι ο πιο επιθετικός καρκίνος του δέρματος, αυξάνονται συνεχώς τα τελευταία χρόνια. Στην Ελλάδα υπολογίζονται σε 5-10 περιστατικά ανά 100.000 κατοίκους.

Η πρώιμη διάγνωση είναι καίριας σημασίας, γιατί τότε μόνο μπορούμε να προλάβουμε τη νόσο πριν κάνει μεταστάσεις και εξαπλωθεί. Αυτό γίνεται με συχνή αυτοεξέταση και επίσκεψη στον δερματολόγο τουλάχιστον 1 φορά τον χρόνο. Με τη δερματοσκόπηση αλλά και την ψηφιακή χαρτογράφηση μπορούμε να παρακολουθούμε την εξέλιξη των σπίλων και να εντοπίζουμε νέες ελιές ή άλλου τύπου βλάβες στο δέρμα. Επίσης, αποφεύγουμε αχρείαστες χειρουργικές παρεμβάσεις και ουλές.

Θα μπορούσατε να μας πείτε κάποια ενδεικτικά παραδείγματα σχετικά με το πότε ένας σπίλος αποτελεί δείγμα καρκίνου του δέρματος;

Προβληματισμός σε σχέση με μια ελιά πρέπει να προκύψει, για παράδειγμα, είτε στην εμφάνιση ενός νέου σταδιακά αυξανόμενου σπίλου μετά την ηλικία των 30 ετών, είτε σε αλλαγή προϋπάρχοντος σπίλου σε σχέση με μέγεθος, χρώμα, σχήμα. Συμπτώματα επίσης όπως κνησμός ή αιμορραγία κάποιου σπίλου χωρίς προηγούμενο τραυματισμό πρέπει να μας προβληματίζουν.

iStock

Γενικά, οι ελιές πρέπει να παραμένουν σταθερές σε όψη μετά την ενηλικίωση και καλό είναι να σημειωθεί ότι δεν αλλάζουν ούτε στην εγκυμοσύνη (εκτός της φυσιολογικής διάτασης του δέρματος).

Τα καλλυντικά που χρησιμοποιούμε τους επηρεάζουν αρνητικά ή θετικά;

Δεν υπάρχει συσχέτιση μεταξύ σπίλων (ελιών) και χρήσης καλλυντικών. Τα αυτομαυριστικά βάφουν πρόσκαιρα τις ελιές, δίνοντας την εντύπωση ότι αυτές σκουραίνουν. Τα προϊόντα τύπου scrubs μπορεί να τις τραυματίσουν επιφανειακά, χωρίς όμως να τις επηρεάζουν ουσιαστικά. Ωστόσο, όταν έχουμε προγραμματίσει εξέταση των σπίλων, καλό είναι να μην έχουμε χρησιμοποιήσει self-tanning προϊόντα ούτε scrubs για να μην δυσχεραίνουμε την εξέταση διαγνωστικά. Και φυσικά τα αντιηλιακά είναι το καλλυντικό που προστατεύει το δέρμα τόσο από τον καρκίνο και το ηλιακό έγκαυμα όσο και από τη φωτογήρανση.

Το καλοκαίρι η υπεριώδης ακτινοβολία είναι πιο έντονη. Επηρεάζει τους σπίλους; Τι πρέπει να προσέχουμε;

Η υπεριώδης ακτινοβολία είτε είναι καλοκαίρι είτε άλλη εποχή είναι καρκινογόνος για το δέρμα. Το καλοκαίρι όμως έχει μεγαλύτερη επίδραση, αφενός γιατί το δέρμα εκτίθεται ακάλυπτο στον ήλιο (διακοπές/μη καλυπτικά ρούχα, σορτς, αμάνικα κ.λπ.), αφετέρου γιατί η ένταση είναι μεγαλύτερη. Χειρότερος κίνδυνος υπάρχει όταν έχουμε απότομη διαλειπούσα έκθεση, όπως στις διακοπές για τον περισσότερο κόσμο.

iStock

Η επίδραση της υπεριώδους ακτινοβολίας ασκείται σε όλο το δέρμα προκαλώντας μεταλλάξεις, οι οποίες εάν δεν επιδιορθωθούν από το ανοσοποιητικό σύστημα, μπορεί να οδηγήσουν χρόνια μετά σε καρκινογένεση. Αυτό συμβαίνει και στους προϋπάρχοντες σπίλους και στο υπόλοιπο δέρμα. Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στα παιδιά που το ανώριμο ανοσοποιητικό τους δεν επαρκεί για την αντιμετώπιση των μεταλλάξεων που προκαλεί ο ήλιος. Συνεπώς, μελάνωμα μπορεί να εμφανιστεί παντού όπου μας βλέπει ο ήλιος (σπανίως ακόμα και σε μη εκτεθειμένες περιοχές, π.χ. βλεννογόνοι στόματος ή γεννητικά όργανα).

Σχετικά με την αντηλιακή προστασία, καθημερινά και στην παραλία, τι μπορείτε να μας προτείνετε;

• Χρησιμοποιούμε καπέλο/γυαλιά/αντηλιακό και αναζητούμε σκιά στην παραλία.
• Σε περιπτώσεις πολύωρης έκθεσης στον ήλιο, π.χ. ψάρεμα/ιστιοπλοΐα, φοράμε ελαφριά ρούχα – δεν αρκεί το αντηλιακό, δυστυχώς.
• Φοράμε αντηλιακό και στη σκιά αλλά και σε συννεφιά και το ανανεώνουμε συχνά.
• Επιλέγουμε αντιηλιακό με υψηλή προστασία για UVA και UVB ακτινοβολία. Επίσης, το αντιηλιακό είναι καλό να έχει φωτοσταθερή σύνθεση ανθεκτική στο νερό (δεν υπάρχουν πραγματικά αδιάβροχα αντηλιακά, αυτό πρέπει να το έχουμε υπόψη μας).
• Η υφή του αντιηλιακού να είναι ανάλογη της περιοχής που εφαρμόζεται, π.χ. σε ανδρικές έντριχες περιοχές πρέπει να είναι διαφανές και με υφή χωρίς κατάλοιπα, ενώ σε μεγάλες περιοχές του σώματος πρέπει να χρησιμοποιούμε γαλακτώματα σε άφθονη ποσότητα και να ανανεώνουμε τη χρήση.
• Φροντίζουμε να βάζουμε αντιηλιακό 15 λεπτά πριν την έκθεση στον ήλιο.
• Συστήνεται να μην αφήνουμε τα αντιηλιακά πολλές ώρες σε υψηλές θερμοκρασίες (π.χ. τσάντα με αντηλιακά στο πορτμπαγκάζ).