ΚΛΙΝΙΚΟΣ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΕΞΗΓΕΙ ΓΙΑΤΙ ΔΕΝ ΦΤΑΙΣ ΓΙΑ ΟΛΑ ΟΣΑ ΚΑΝΕΙ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΣΟΥ

Γιατί οι γονείς δεν φέρουν απόλυτη ευθύνη για τη συμπεριφορά και την πορεία ζωής των παιδιών τους; Ένας κλινικός νευροψυχολόγος εξηγεί τι δείχνει η σύγχρονη επιστήμη.

Disclaimer: Αυτό το κείμενο απευθύνεται σε όλους τους ενοχικούς γονείς που θεωρούν τον εαυτό τους υπεύθυνο για όσα συμβαίνουν με το παιδί τους – είτε καλά, είτε κακά. Η θεωρία ότι τα παιδιά διαμορφώνονται στα χέρια των γονιών τους όπως πλάθεται η πλαστελίνη είναι ένας μύθος που κατέρριψε σε λίγα λεπτά ο Δρ. Russell Barkley, παγκοσμίου φήμης κλινικός νευροψυχολόγος, με εξειδίκευση στη συμπεριφορά των παιδιών, συγγραφέας και ειδικός στη ΔΕΠΥ (Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας).

Σε μια από τις ομιλίες του, στην οποία εμφανίστηκε οριακά θυμωμένος, εξήγησε πότε οι γονείς επηρεάζουν τα χαρακτηριστικά συμπεριφοράς των παιδιών τους και από ποια ηλικία και μετά η επιρροή είναι μηδενική.

Για αρχή, κρατήστε το εξής: «Το παιδί σας είναι γενετικό μωσαϊκό της ευρύτερης οικογένειάς σας, ένας μοναδικός συνδυασμός χαρακτηριστικών της οικογενειακής σας γραμμής».

Ως εκ τούτου, «οι ενοχικοί γονείς, αυτοί που πιστεύουν πως φταίνε για ό,τι αφορά το παιδί τους, πρέπει να καταλάβουν πως αυτό που ισχύει είναι το αντίθετο. Ό,τι κάνει το παιδί σας δεν έχει να κάνει με την ανατροφή του. Δεν είστε μηχανικοί, αλλά “βοσκοί” ενός μοναδικού ατόμου. Οι βοσκοί είναι δυνατοί άνθρωποι. Επιλέγουν τον βοσκότοπο όπου το πρόβατο θα βοσκήσει, θα αναπτυχθεί και θα μεγαλώσει. Κρίνουν πώς θα τρέφεται όπως πρέπει, πώς θα το προφυλάξουν από τους κινδύνους. Το περιβάλλον είναι σημαντικό, ωστόσο δεν σχεδιάζει το πρόβατο. Δεν εξελίσσει το πρόβατο σε σκύλο, κάτι που βλέπουμε συνέχεια ότι προσπαθούν να κάνουν οι γονείς – και δη οι γονείς παιδιών με αναπηρίες».

Εικονογράφηση: Χριστίνα Αβδίκου

 «Τα παιδιά γεννιούνται με περισσότερα από 400 ψυχολογικά χαρακτηριστικά»

Ο Δρ. Barkley είναι σαφής: «Δεν έχετε τη δυνατότητα να “σχεδιάσετε” το παιδί σας. Η φύση δεν θα επέτρεπε ποτέ να γίνει αυτό. Η εξέλιξη δεν θα επέτρεπε σε μια γενιά να επηρεάζεται τόσο πολύ από την προηγούμενη. Δεν έχει συμβεί ποτέ, δεν συμβαίνει τώρα και δεν θα συμβεί ποτέ, ειδικά στα παιδιά».

Ο ειδικός αναφέρει, για παράδειγμα, ότι δεν ισχύει το «Mozart Effect», που υποστηρίζει πως αν οι εγκυμονούσες ακούν Mozart, το παιδί τους θα «βγει» ιδιοφυΐα. Ούτε ότι αν βάλουμε πολλά παιχνίδια στην κούνια του, θα εκραγούν όλοι οι νευρώνες με τις συνάψεις και θα διακριθεί στα μαθηματικά.

ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΣΑΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ, ΣΤΗΝ ΟΠΟΙΑ ΓΡΑΦΕΤΕ Ο,ΤΙ ΘΕΛΕΤΕ. Η ΙΔΕΑ ΟΤΙ ΘΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΕΤΕ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ, IQ ΚΑΙ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΕΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΕΣ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΒΑΣΗ.

«Δεν έχετε αυτού του βαθμού τη δύναμη», τονίζει. «Αυτό σημαίνει πως δεν παίζουν ρόλο τα ερεθίσματα; Όχι. Σημαίνει ότι ένα περιβάλλον με ερεθίσματα είναι καλύτερο από ένα περιβάλλον χωρίς ερεθίσματα. Δεν σημαίνει, όμως, ότι όσα περισσότερα ερεθίσματα προσθέτετε στο περιβάλλον, τόσο καλύτερα είναι τα αποτελέσματα. Υπάρχει ένα όριο ερεθισμάτων που χρειάζεται κάθε ανθρώπινος εγκέφαλος για να αναπτυχθεί. Όταν ξεπεραστεί, κάτι που κάνει το 98% από εσάς, όλα τα άλλα είναι πέρα από τον έλεγχό σας».

Όπως εξηγεί, τα ευρήματα της έρευνας σε διάφορους τομείς την τελευταία 20ετία (νευροαπεικόνιση, συμπεριφορά, γενετική, εξέλιξη, ψυχολογία, νευροψυχολογία κ.ά.) περικλείονται στην εξής φράση: Το παιδί σας γεννήθηκε με περισσότερα από 400 ψυχολογικά χαρακτηριστικά, τα οποία θα αναδυθούν όσο ωριμάζει – και δεν έχουν να κάνουν με εσάς.

«Οπότε, η ιδέα ότι θα δημιουργήσετε προσωπικότητες και IQ και ακαδημαϊκές ικανότητες, απλά δεν έχει βάση. Το παιδί σας δεν είναι λευκή σελίδα, στην οποία γράφετε ό,τι θέλετε».

Πρότεινε σε όποιον θέλει να μάθει περισσότερα να διαβάσει το βιβλίο The Blank Slate: The Modern Denial of Human Nature, του γνωστικού ψυχολόγου Steven Pinker.

Πότε μηδενίζεται η επιρροή του γονέα;

Το οικογενειακό περιβάλλον προφανώς και παίζει ρόλο στην προσωπικότητα ενός ανθρώπου, όχι όμως όσο πιστεύουν πολλοί ή με τον τρόπο που πιστεύουν πολλοί.

Η ΠΙΟ ΙΣΧΥΡΗ ΓΟΝΕΪΚΗ ΕΠΙΡΡΟΗ ΕΙΝΑΙ ΠΡΙΝ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΚΛΕΙΣΕΙ ΤΑ 7. ΑΠΟ ΤΑ 7 ΕΩΣ ΤΑ 12, ΠΕΦΤΕΙ ΔΡΑΜΑΤΙΚΑ.

Ο ειδικός εξήγησε πως «δεν υπάρχει επιρροή του γονέα σε κανένα ψυχολογικό χαρακτηριστικό μετά την ηλικία των 21 ετών. Οι εκτός σπιτιού επιρροές είναι πιο δυνατές από τις εντός σπιτιού επιρροές στη διαμόρφωση της πορείας ζωής του παιδιού σας. Οι συνομήλικοί του, άλλοι ενήλικες, οι γείτονες, τα σχολεία, αυτά διαμορφώνουν τη διαδρομή ζωής του παιδιού σας».

Επισημαίνει επίσης ότι δεν είναι στο χέρι των γονιών ποια γονίδια θα πάρει το παιδί τους: «Δεν αποφασίζετε εσείς για αυτά. Επιτρέψτε μου να σας δώσω ευρήματα μελετών που έχουν αναπαραχθεί πολλές φορές. Όταν ακολουθήσαμε διδύμους, ήμασταν σε θέση να υπολογίσουμε ποιο ποσοστό της συμπεριφοράς τους οφείλεται στην ανατροφή εντός του οικογενειακού περιβάλλοντος. Αυτό που βρήκαμε είναι ότι η πιο ισχυρή γονεϊκή επιρροή είναι πριν το παιδί κλείσει τα 7. Από τα 7 έως τα 12, πέφτει δραματικά. Μετά τα 15, είναι 6% και μετά τα 21, μηδέν».