ΔΕΝ ΠΡΟΧΩΡΑΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΠΟΝΗΣΗ; ΤΟ ΜΥΣΤΙΚΟ ΕΙΝΑΙ ΣΤΟ «ΜΕΤΑ»

Μια πρωτοποριακή έρευνα φωτίζει τις περιοχές του εγκεφάλου που ευθύνονται για τη μυϊκή ενδυνάμωση και τη βελτίωση της αντοχής με την άσκηση. Το πιο σημαντικό και χρήσιμο συμπέρασμα είναι ότι όσα συμβαίνουν μετά την προπόνηση έχουν ίσως πολύ μεγαλύτερη σημασία από ό,τι πιστεύαμε.

Κάθε φορά που ξεκινάς γυμναστική μετά από μια παρατεταμένη περίοδο «αγυμνασιάς» ξέρεις τις θα σου συμβεί. Οι μύες πονούν, η αναπνοή είναι βαριά και το τρέξιμο ή τα βάρη και μόνο ως ιδέα φαντάζουν βουνό. Ωστόσο, μετά από μερικές εβδομάδες επιμονής, οι ίδιες ασκήσεις φαίνονται πολύ πιο εύκολες, η αντοχή αυξάνεται και νιώθεις τα επίπεδα της ενέργειάς σου να έχουν βελτιωθεί σημαντικά.

Μέχρι σήμερα, η επικρατούσα πεποίθηση στην αθλητιατρική και το fitness ήταν ότι αυτές οι ευεργετικές αλλαγές οφείλονταν αποκλειστικά σε σωματικές προσαρμογές, όπως η σταδιακή ενδυνάμωση των μυών, η καλύτερη καρδιακή λειτουργία και η βελτίωση της χωρητικότητας των πνευμόνων.

Αν και αυτό ισχύει σε μεγάλο βαθμό, οι επιστήμονες πλέον αρχίζουν να αντιλαμβάνονται ότι η βελτίωση της φυσικής κατάστασης ίσως να ξεκινάει από ένα όργανο που κανείς δεν φανταζόταν: τον εγκέφαλο.

Σύμφωνα με μια ανατρεπτική μελέτη που δημοσιεύτηκε στο έγκριτο επιστημονικό περιοδικό Neuron, η αντοχή βελτιώνεται σε μεγάλο βαθμό χάρη σε δομικές αλλαγές που συμβαίνουν σε συγκεκριμένα εγκεφαλικά κύτταρα, τα οποία ενεργοποιούνται κατά τη διάρκεια, αλλά και –κυρίως– μετά την ολοκλήρωση της άσκησης.

Τι έδειξε μια πρωτοποριακή έρευνα

Μελετώντας ποντίκια στο εργαστήριο, οι ερευνητές παρακολούθησαν τη δραστηριότητα σε διάφορες περιοχές του εγκεφάλου τους. Επικεντρώθηκαν κυρίως στον έσω κοιλιακό πυρήνα του υποθαλάμου, μια δομή βαθιά μέσα στον εγκέφαλο η οποία είναι υπεύθυνη για τη ρύθμιση του μεταβολισμού, του σακχάρου στο αίμα και της συνολικής διαχείρισης της ενέργειας και θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους «διακόπτες» του οργανισμού για τον έλεγχο της ενέργειας.

iStock

Μέσα σε αυτή την περιοχή, η προσοχή των ειδικών στράφηκε σε μια συγκεκριμένη ομάδα κυττάρων γνωστή ως νευρώνες SF1. Αυτά τα κύτταρα συντονίζουν στενά την ενεργειακή ισορροπία, κάτι που είναι απολύτως απαραίτητο, όταν ο οργανισμός βιώνει έντονο σωματικό στρες.

Κατά τη διάρκεια του τρεξίματος, οι νευρώνες SF1 έγιναν, όπως αναμενόταν, εξαιρετικά ενεργοί. Εκείνο όμως που εξέπληξε την επιστημονική ομάδα ήταν ότι, όταν το τρέξιμο τελείωσε, τα κύτταρα αυτά δεν σταμάτησαν να λειτουργούν έντονα. Αντιθέτως, παρέμειναν ιδιαίτερα ενεργά για περίπου 1 ώρα. Όταν τα ποντίκια υποβλήθηκαν σε ένα καθημερινό πρόγραμμα προπόνησης 2 εβδομάδων, η αντοχή τους βελτιώθηκε θεαματικά, ενώ ταυτόχρονα η δραστηριότητα αυτών των νευρώνων μετά τις προπονήσεις γινόταν όλο και πιο ισχυρή.

Ο ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΠΑΡΑΜΕΝΕΙ ΣΕ ΕΓΡΗΓΟΡΣΗ ΓΙΑ ΝΑ ΣΥΝΤΟΝΙΣΕΙ ΤΙΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΑΝΑΡΡΩΣΗΣ. ΕΤΣΙ, ΤΟ «ΠΑΡΑΘΥΡΟ» ΤΩΝ 1-2 ΩΡΩΝ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΕΙΝΑΙ ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟ.

Τι ρόλο παίζει ο εγκέφαλος στην αντοχή και τη μυϊκή ενδυνάμωση

Για να αποδείξουν ότι οι εν λόγω νευρώνες ευθύνονται όντως για την αύξηση της αντοχής, οι ερευνητές διεξήγαγαν ακόμα πιο εντυπωσιακά πειράματα. Όταν εμπόδισαν με τεχνητά μέσα αυτά τα κύτταρα να στείλουν σήματα, τα ζώα έχασαν ταχύτατα την αντοχή τους, παρόλο που εκτελούσαν το ίδιο ακριβώς πρόγραμμα προπόνησης.

Ακόμα πιο διαφωτιστικό είναι το στοιχείο ότι, όταν απενεργοποίησαν τους νευρώνες μόνο μετά τη λήξη της προπόνησης, όλα τα οφέλη της άσκησης εξανεμίστηκαν. Το γεγονός αυτό υποδηλώνει ξεκάθαρα ότι ο εγκέφαλος βοηθά στο συντονισμό των προσαρμογών που κάνει το σώμα, ελέγχοντας προσεκτικά τη χρήση καυσίμων (όπως για παράδειγμα η γλυκόζη) κατά τη φάση της ανάρρωσης. Με αυτόν τον τρόπο, προετοιμάζει το έδαφος για καλύτερα αποτελέσματα στο μέλλον όσον αφορά τη μυϊκή και την καρδιαγγειακή λειτουργία.

iStock

Αν και η έρευνα διεξήχθη σε ποντίκια, οι ίδιες εγκεφαλικές περιοχές ελέγχουν αποδεδειγμένα και τον ανθρώπινο μεταβολισμό. Ένα πρακτικό και εξαιρετικά χρήσιμο συμπέρασμα είναι ότι όσα συμβαίνουν μετά την προπόνηση έχουν ίσως πολύ μεγαλύτερη σημασία από ό,τι πιστεύαμε. Ο εγκέφαλός μας παραμένει σε υψηλή εγρήγορση για να συντονίσει τις διαδικασίες ανάρρωσης, γεγονός που καθιστά το «παράθυρο» των 1-2 ωρών μετά την άσκηση εξαιρετικά σημαντικό.

Τι να κάνεις για καλύτερα αποτελέσματα στην άσκηση

Οι εδικοί προτείνουν 4 πρακτικούς τρόπους για να υποστηρίξουμε το σώμα και τον εγκέφαλό μας:

1. Ανεφοδιασμός. Ένας ιδανικός συνδυασμός καθαρών πρωτεϊνών και υδατανθράκων βοηθά στην αναπλήρωση γλυκογόνου και υποστηρίζει την επιδιόρθωση των μυών.
2. Ξεκούραση. Η αφιέρωση χρόνου για επαρκή αποθεραπεία είναι απαραίτητη. Η απότομη μεταπήδηση σε μια στρεσογόνο δραστηριότητα μπορεί να διακόψει τα σήματα ανάρρωσης του εγκεφάλου.
3. Ποιοτικός ύπνος. Πολλές πολύπλοκες νευρικές και μεταβολικές διαδικασίες ανάρρωσης συνεχίζονται και ολοκληρώνονται κατά τη διάρκεια της νύχτας.
4. Συνέπεια. Η επαναλαμβανόμενη άσκηση σε σταθερή βάση φαίνεται πως ενισχύει και τελειοποιεί σταδιακά αυτά τα πολύτιμα εγκεφαλικά κυκλώματα.

Συμπερασματικά, η άσκηση δεν αναδιαμορφώνει μόνο τους μυς, αλλά «χτίζει» και τα εγκεφαλικά συστήματα που ρυθμίζουν τον μεταβολισμό και την ενέργεια. Η αλλαγή αυτής της οπτικής εξηγεί γιατί η συνέπεια και η ρουτίνα είναι το απόλυτο κλειδί της επιτυχίας.

Κάθε προπόνηση εκπαιδεύει ουσιαστικά τον εγκέφαλό μας να συντονίζει αποτελεσματικότερα τη χρήση της ενέργειας στο μέλλον. Έτσι, την επόμενη φορά που μια απαιτητική προπόνηση θα σου φανεί πιο εύκολη, να θυμάσαι ότι δεν έγιναν απλώς πιο δυνατά τα πόδια σου, αλλά και ότι ο εγκέφαλός σου έμαθε να κάνει καλύτερα τη δουλειά του!