5 ΚΑΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΠΟΥ ΕΠΙΔΕΙΝΩΝΟΥΝ ΤΟ ΑΓΧΟΣ ΣΟΥ

Μερικές φορές αυτό που κάνει το άγχος μας χειρότερο είναι ακριβώς οι συνήθειες που θεωρούμε ότι θα το μειώσουν. Ξέρεις ποιες είναι;

Έχεις άγχος; θα σε ρωτήσει ο οικογενειακός γιατρός, ο ψυχοθεραπευτής, ο γυμναστής, η κοπέλα που σου φτιάχνει τα νύχια, ακόμα και ο barista που ετοιμάζει κάθε πρωί τον καφέ σου. Εν τω μεταξύ, πρόκειται για μια ερώτηση με προφανή απάντηση, αφού σχεδόν όλοι έχουμε άγχος. Λιγότερο ή περισσότερο, ανά περιόδους ή σε στιγμές, οι περισσότεροι από εμάς ενίοτε ανεβάζουμε παλμούς και κάνουμε καταστροφικές σκέψεις, τις οποίες πασχίζουμε με διάφορες μεθόδους και τεχνικές να τιθασεύσουμε.

Θεωρητικά, ξέρουμε τι πρέπει να κάνουμε για να μην έχουμε τόσο άγχος. Πρακτικά, όμως, οι περισσότεροι δεν ξέρουμε τι δεν πρέπει να κάνουμε τις στιγμές που νιώθουμε έτσι. Και συνήθως εκεί κρύβεται η παγίδα.

«Το χειρότερο είναι ότι διάφοροι μηχανισμοί που θεωρούμε ότι μας βοηθούν μπορεί στην πραγματικότητα να μας δημιουργούν περισσότερο άγχος», λέει σε άρθρο η κλινική ψυχολόγος Lauren Cook, συγγραφέας του βιβλίου «Generation Anxiety: A Millennial and Gen Z Guide to Staying Afloat in an Uncertain World». Ας δούμε ποιοι λέει ότι είναι.

5 συνήθειες που επιδεινώνουν το άγχος

Ακυρώνεις τα πλάνα σου

Το μόνο που θέλεις να κάνεις σε περιόδους άγχους είναι να κλείνεσαι στο σπίτι και να μη μιλάς σε άνθρωπο – μερικές φορές ίσως να είναι και το σωστό. Δεν χρειάζεται να πιέζεις τον εαυτό σου να κάνει πράγματα που νιώθεις πως δεν θες. Παρατήρησε, όμως, πόσο συχνά συμβαίνει αυτό και τι επίδραση τελικά έχει στα συμπτώματα του άγχους σου.

Όπως λέει η Cook, όταν επαναλαμβανόμενα αποφεύγεις εξόδους, καλέσματα, συναντήσεις ή διάφορες υποχρεώσεις, μπορεί εσύ να το μεταφράζεις ως αυτοφροντίδα, αλλά ίσως στην πραγματικότητα να υιοθετείς μια αποφευκτική στάση που απλά σε βυθίζει στο άγχος σου. «Με τον τρόπο αυτό εκπαιδεύεις τον εγκέφαλό σου ότι η λύση στο να μην έχεις άγχος είναι απλά να φεύγεις από οτιδήποτε σε βγάζει από τη ζώνη άνεσης και τη ρουτίνα σου», σημειώνει.

ΜΕΡΙΚΕΣ ΦΟΡΕΣ ΤΟ ΝΑ ΥΙΟΘΕΤΕΙΣ ΜΙΑ ΑΠΟΦΕΥΚΤΙΚΗ ΣΤΑΣΗ ΣΕ ΟΛΑ ΣΕ ΒΥΘΙΖΕΙ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟ ΣΤΟ ΑΓΧΟΣ ΣΟΥ.

Και προτείνει, πριν πεις αυτόματα «όχι» σε κάποιο κάλεσμα στο group chat, να πάρεις λίγο χρόνο και να σκεφτείς: Μήπως θα νιώσω καλά με τον εαυτό μου αν το κάνω; Κάτι ακόμα που έχει νόημα να κάνεις, συμβουλεύει η ίδια, είναι να βαθμολογήσεις το άγχος σου από το 1 έως το 10. Αν βρίσκεται κάπου μεταξύ 4-6, πιθανότατα είναι διαχειρίσιμο, αλλά από το 7 και πάνω ίσως είναι μια ένδειξη ότι πρέπει πράγματι να κάνεις πίσω.

«Στόχος δεν είναι να πιέζεις τον εαυτό σου, αλλά να μάθεις να αναγνωρίζεις τι είναι αυτό που νιώθεις: δυσφορία που μπορείς να ξεπεράσεις ή που δεν αντέχεται;» συμβουλεύει η Cook.

Καταφεύγεις στο διαδίκτυο (ή το ChatGPT) για απαντήσεις

Όλοι το έχουμε κάνει: σε στιγμές που το overthinking μάς κυριεύει, αναζητάμε άμεσες λύσεις και απαντήσεις – και τι πιο άμεσο από το διαδίκτυο; Ίσως όμως «αυτή η συνήθεια προκαλεί στους ανθρώπους ακόμα περισσότερο άγχος, γιατί δημιουργεί μια υπερένταση», λέει η Cook. «Γιατί αυτό που στην πραγματικότητα κάνεις εκείνη τη στιγμή είναι να δίνεις στον εαυτό σου μια εσφαλμένη αίσθηση ελέγχου, ενώ τροφοδοτείς τα χειρότερα δυνατά σενάρια».

Εικονογράφηση: Χριστίνα Αβδίκου

«Δεν είμαι ενάντια στην έρευνα», συμπληρώνει. Αλλά συμβουλεύει να επικεντρωνόμαστε στα γεγονότα, στα δεδομένα και όχι στις ιστορίες τρόμου. Για παράδειγμα, αν μας αγχώνει ένα ζήτημα υγείας και αναζητάμε μια απάντηση online, είναι σκόπιμο να καταφεύγουμε σε άρθρα γιατρών, νοσοκομείων ή πανεπιστημίων που στηρίζονται σε επίσημες πηγές. Να μην ξεχνάμε, ότι ακόμα και το ChatGPT, όπως κάθε εργαλείο ΑΙ, πολλές φορές κάνει λάθη.

Απευθύνεσαι σε φίλους ζητώντας γνώμες που ξέρεις πως δεν θα σε ηρεμήσουν

Τι πιο φυσιολογικό και υγιές από το να στραφείς στους φίλους σου, όταν το άγχος σε καταβάλει, και να ζητήσεις τη γνώμη τους για μια κατάσταση, π.χ. για έναν καβγά με τον/τη σύντροφό σου ή για κάτι που συνέβη στη δουλειά και φοβάσαι ότι σε θέτει σε δυσμενή θέση. «Το πρόβλημα εδώ είναι, όμως, πως πολλές φορές αυτό το κάνουμε όχι επειδή θέλουμε να ακούσουμε την ειλικρινή άποψή τους, αλλά επειδή προσπαθούμε να "ψαρέψουμε" μια συγκεκριμένη άποψη, απορρίπτοντας κάθε άλλη. Αυτό σε βάθος χρόνου μπορεί να γίνει εξαντλητικό για όλους», λέει στο ίδιο άρθρο η κλινική ψυχολόγος Alicia Hodge.

Προτείνει, λοιπόν, πριν απευθυνθείς στους φίλους σου να «καθίσεις» μερικά λεπτά με την άβολη σκέψη ή το άβολο συναίσθημα και να σκεφτείς τι είναι αυτό που πραγματικά φοβάσαι: Ότι μπορεί να έβαλες σε κίνδυνο τη σχέση σου; Ή τη δουλειά σου;

Όπως έχουμε πει σε προηγούμενο άρθρο, υπάρχει ένα ανακουφιστικό ερώτημα που μπορεί πραγματικά να μειώσει το άγχος: Ποιο είναι το χειρότερο που μπορεί να συμβεί;

Δοκίμασε να δώσεις 1-2 λογικές απαντήσεις και θα δεις, όταν εξασκηθείς σε αυτή την πρακτική, ότι μπορείς να εκπαιδεύσεις τον εαυτό σου να ηρεμεί χωρίς να βασίζεσαι απόλυτα στη γνώμη κάποιου άλλου.

Πιστεύεις πως «τσεκάροντας» πράγματα στη λίστα σου όλα διορθώνονται μαγικά

Η αλήθεια είναι ότι κάπως μας ανακουφίζει το να θεωρούμε πως τα πάντα στη ζωή είναι αποτέλεσμα αιτιότητας ή αιτιώδους συνάφειας: Αν πάρω αύξηση, θα νιώσω επιτέλους κάποια ασφάλεια. Αν μου στείλει μήνυμα, σημαίνει ότι του αρέσω.

Τσεκάρουμε κουτάκια που θεωρούμε πως όταν συμπληρωθούν, θα είναι όλα όπως πρέπει και το άγχος μαγικά θα εξαφανιστεί. Ωστόσο, «ούτε το άγχος ούτε η ζωή λειτουργούν έτσι. Κανένας βαθμός προετοιμασίας και υπερβολικής σκέψης δεν μπορεί να εγγυηθεί ότι όλα θα γίνουν όπως τα φαντάζεσαι: π.χ. ότι ένα μήνυμα σημαίνει κάτι παραπάνω από ένα μήνυμα ή ότι, ακόμα κι αν ξεκίνησες νωρίς, δεν θα συναντήσεις υπερβολική κίνηση στον δρόμο», λέει η Hodge.

Προτείνει να είμαστε προσγειωμένοι στην πραγματικότητα και να μην ελπίζουμε σε μαγικές λύσεις. Να επικεντρωθούμε στη μεγάλη εικόνα –ένα project στη δουλειά δεν είναι όλη η καριέρα μας μέχρι σήμερα– και να σκεφτούμε τι περνά από το χέρι μας και τι όχι. «Δεν μπορείς να ελέγξεις αν θα σου στείλει μήνυμα ή όχι, αλλά μπορείς να ελέγξεις τι θα κάνεις όλη την ημέρα, για να μην κάθεσαι να περιμένεις αν θα σου στείλει μήνυμα», συμβουλεύει.

Περιμένεις να μην έχεις άγχος;

Κάνεις ό,τι χρειάζεται: Γυμνάζεσαι, κάνεις ψυχοθεραπεία, διαλογισμό, επενδύεις στον αυτοφροντίδα… θα έπρεπε να έχεις μηδενικό άγχος, σωστά; Προφανώς αυτό είναι μια φαντασίωση.

ΓΙΑ ΠΟΛΛΟΥΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥΣ ΤΟ ΑΓΧΟΣ ΕΙΝΑΙ ΠΑΝΤΑ ΕΚΕΙ. ΜΠΟΡΟΥΝ, ΟΜΩΣ, ΝΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΥΝ ΝΑ ΖΟΥΝ ΚΑΛΑ, ΑΚΟΜΑ ΚΑΙ ΜΕ ΑΥΤΟ.

«Ακόμα και οι εκπαιδευμένοι στη διαχείριση άγχους ψυχοθεραπευτές θα νιώσουν κάποια στιγμή έτσι, π.χ. πριν από μια σημαντική ομιλία ή έπειτα από μια αλλόκοτη κοινωνική συναναστροφή. Το να πιστεύεις ότι δεν θα έπρεπε ποτέ να έχεις άγχος, θα σε κάνει να νιώθεις ακόμα χειρότερα με τον εαυτό σου, να θεωρείς ότι κάτι δεν πάει καλά με εσένα και πως όλα αυτά που κάνεις δεν βοηθούν, όμως δεν είναι έτσι.

Όπως λέει η Cook, «για πολλούς ανθρώπους το άγχος είναι πάντα εκεί. Μπορούν, όμως, να συνεχίζουν να ζουν καλά, ακόμα και με αυτό. Και αντί να πασχίζουν να το μειώσουν, έχει περισσότερο νόημα να επικεντρώνονται σε συγκεκριμένα, διαχειρίσιμα βήματα, π.χ. να στείλουν ένα email με το οποίο θα πουν κάποια δύσκολα πράγματα, να φάνε κάτι ακόμα και με σφιγμένο στομάχι ή να πάνε στο πάρτι κι ας κάτσουν μόνο μισή ώρα».

Και καταλήγει: «Είναι μακρά διαδικασία το να μάθεις να ζεις με άγχος, αλλά δεν είναι αδύνατον, ειδικά ακολουθώντας τις παραπάνω συμβουλές. Και όσο εξασκείσαι σε αυτό, τόσο λιγότερο θα το φοβάσαι και θα διαχειρίζεσαι καλύτερα ό,τι άλλο σου φέρει η ζωή».