ΜΠΟΡΕΙ ΕΝΑ ΚΑΡΤΟΤΗΛΕΦΩΝΟ ΝΑ ΕΝΩΣΕΙ ΓΕΝΙΕΣ ΚΑΙ ΝΑ ΜΕΙΩΣΕΙ ΤΗ ΜΟΝΑΞΙΑ;

Μια startup επιχείρησε να φέρει κοντά φοιτητές και ηλικιωμένους από οίκο ευγηρίας μέσω μιας τηλεφωνικής γραμμής. Άγνωστοι άνθρωποι, από διαφορετικές γενιές και εποχές, βρέθηκαν να μιλούν για έρωτες, απώλειες, σχέσεις και όσα μπορούν να μειώσουν τον θόρυβο της μοναξιάς.

Έχουμε ξαναπεί ότι οι Boomers είναι ίσως η πιο παρεξηγημένη γενιά, εκείνη που έχει δεχτεί τα περισσότερα πειράγματα για τις παλιακές της απόψεις και τον τρόπο που υπάρχει. Από την άλλη, ούτε η Gen Z, εκείνη που καθιέρωσε και απογείωσε τη φράση «OK Boomer!», κατάφερε να ξεφύγει από την κριτική για τον τρόπο σκέψης και ζωής της.

Τις δυο αυτές γενιές τις χωρίζουν δεκαετίες και απόψεις, αλλά φαίνεται να τις συνδέει η σύγχρονη επιδημία της μοναξιάς. Γι’ αυτό και η Matter Neuroscience, μια startup από τον χώρο της «νευροεπιστήμης της ευεξίας» και της ψυχικής υγείας, όπως συστήνεται, αποφάσισε να τις φέρει κοντά.

«Στόχος μας είναι να βοηθήσουμε τους ανθρώπους να ζουν μια πιο χαρούμενη ζωή, κατανοώντας τη χημεία του εγκεφάλου τους και τους νευροδιαβιβαστές που σχετίζονται με την ευεξία», λέει στο Boston University η Calla Kessler, υπεύθυνη στρατηγικής της νεοφυούς εταιρείας, που αποφάσισε να συνδέσει μέσω καρτοτηλεφώνων τους φοιτητές του Boston University με ηλικιωμένους από έναν οίκο ευγηρίας, 4.500 χλμ. μακριά. Πρόκειται, εξηγεί η ίδια, για τις δημογραφικές ομάδες με τη μεγαλύτερη μοναξιά.

Καρτοτηλέφωνα κατά της μοναξιάς

Σε κάποιο σημείο του πανεπιστημιακού campus, στην Commonwealth Avenue στη Βοστώνη, έχει εγκατασταθεί ένα καρτοτηλέφωνο με την επιγραφή Call a Boomer.

Πολλά χιλιόμετρα μακριά, στο Reno της Nevada, στην αίθουσα αναψυχής μιας μονάδας φροντίδας ηλικιωμένων, ένα παρόμοιο καρτοτηλέφωνο στέκεται και καλεί τους ενοίκους να καλέσουν έναν άνθρωπο της γενιάς Ζ (Call a Zoomer). Οι κλήσεις είναι δωρεάν και όσα διαμείβονται ανεκτίμητα.

Η Camille Bugayong, δημοσιογράφος και φοιτήτρια στο Boston University, γράφει σε άρθρο της για τη συνομιλία της με την 73χρονη Maria Jaynes, μια γυναίκα ήρεμη αλλά και γεμάτη ενθουσιασμό, όπως την περιγράφει. Η συζήτηση ξεκίνησε με τη συνήθη αμηχανία μεταξύ δύο αγνώστων –πολύ περισσότερο όταν προέρχονται από άλλες εποχές– μα σύντομα βρέθηκαν να μιλούν για τους άντρες και τις γνωριμίες.

Η Jaynes της μίλησε για την κουλτούρα γνωριμιών της γενιάς της, μια εποχή που «τις γυναίκες τις πολιορκούσαν» και «οι άντρες έπρεπε πρώτα να περάσουν ώρες στο σπίτι της κοπέλας απαντώντας στις ερωτήσεις των γονιών, κανονική ανάκριση». «Ακούω από τους νεότερους ότι έχετε εφαρμογές γνωριμιών στον υπολογιστή», αναφέρει σε κάποιο σημείο στην Bugayong, για να της περιγράψει η τελευταία τι ακριβώς είναι τα dating apps και τα swipe δεξιά και αριστερά.

Για πολλούς φοιτητές, η επικοινωνία είχε θεραπευτικό χαρακτήρα. Ορισμένοι φοιτητές, αναφέρει ρεπορτάζ του CBS News, άφηναν μηνύματα στον τηλεφωνητή, με την ελπίδα να το άκουσε «κάποιος που το είχε ανάγκη». Άλλοι, έμεναν στο ακουστικό για μισή ώρα συνομιλώντας με έναν άγνωστο για έρωτες, οικογενειακά, φόβους και μοναξιά. «Οι νέοι και οι μεγαλύτεροι πρέπει να μιλούν περισσότερο μεταξύ τους», λέει στο ρεπορτάζ η νεαρή Kyra. «Έχουμε ξεχάσει πόσοι τρόποι υπάρχουν για να νιώσουμε λιγότερο μόνοι».

Οι γενιές συνομιλούν ισότιμα και με σεβασμό

«Αυτή τη στιγμή βρισκόμαστε εν μέσω μιας αυξανόμενης κρίσης ψυχικής υγείας, με πάνω από 200 εκατ. ανθρώπους να ζουν με μείζονα καταθλιπτική διαταραχή», γράφει η Matter Neuroscience στην ιστοσελίδα της. «Μπορούμε να το αναστρέψουμε αυτό αν αρχίσουμε να δίνουμε προσοχή σε όσα μας κάνουν ευτυχισμένους – εσωτερικά, σε μοριακό επίπεδο».

Τα καρτοτηλέφωνα του προγράμματος Call a Boomer/Zoomer μπορεί να μη χτυπούν πια, καθώς το project διήρκησε έναν μήνα, ωστόσο οι δράσεις δεν σταματούν.

Παρόμοια προγράμματα έχουν υλοποιηθεί και από μεγάλα πανεπιστήμια, με χαρακτηριστικό παράδειγμα το Intergenerational Connections, ένα project 6 μηνών του Bowling Green State University, όπου φοιτητές επικοινωνούσαν μέσω Zoom με ηλικιωμένους σε δομές μακροχρόνιας φροντίδας.

Το πρόγραμμα, σχεδιασμένο από την καθηγήτρια Sandra L. Faulkner και την ερευνητική της ομάδα, έδειξε ότι η επαναλαμβανόμενη επαφή βοήθησε τους φοιτητές:

• να αναθεωρήσουν στερεότυπα για την τρίτη ηλικία,
• να αναπτύξουν ενσυναίσθηση,
• να κατανοήσουν την αξία της διαγενεακής επικοινωνίας.

Συνολικά, η αποτίμηση τέτοιων ενεργειών είναι συνήθως θετική. Μελέτες δείχνουν ότι τόσο οι νέοι όσο και οι ηλικιωμένοι παίρνουν ικανοποίηση και θέλουν να εμπλέκονται σε ουσιαστικές συζητήσεις με την άλλη γενιά και να συνδέονται μέσα από βαθιές, προσωπικές αφηγήσεις.

Βέβαια, το εγχείρημα δεν είναι πάντα εύκολο ούτε επιτυχημένο. Η κακή συνήθεια πολλών ηλικιωμένων να προσπαθούν να επιβάλουν τη γνώμη τους και να μην προσπαθούν να κατανοήσουν τον συνομιλητή αποκλείει κάθε ελπίδα για ουσιαστική σύνδεση, αφού οι νεότεροι μένουν στην κουβέντα απλώς από ευγένεια. Η διαγενεακή επικοινωνία θα πρέπει να διαπνέεται από ισοτιμία και αμοιβαιότητα.