ΤΟ ΜΗΤΡΙΚΟ ΓΑΛΑ ΕΧΕΙ ΜΙΑ ΕΚΠΛΗΚΤΙΚΗ ΙΔΙΟΤΗΤΑ ΠΟΥ ΑΝΑΚΑΛΥΦΘΗΚΕ ΠΡΟΣΦΑΤΑ

Το μητρικό γάλα είναι μια αληθινά ζωντανή τροφή που προσαρμόζεται στις ανάγκες του μωρού. Τώρα, μια νέα μελέτη σε δίδυμα αποκαλύπτει μία ακόμη εκπληκτική ιδιότητα.  

Οι βιολόγοι που μελετούν τη γαλουχία γνωρίζουν εδώ και καιρό ότι η σύσταση που έχει το μητρικό γάλα ποικίλλει εντυπωσιακά. Αν και παραδοσιακά η προσοχή είχε στραφεί στην υγεία της μητέρας, έχει γίνει πλέον σαφές ότι τα βρέφη δεν είναι απλώς παθητικοί αποδέκτες της τροφής.

Χαρακτηριστικά όπως το χαμηλό βάρος γέννησης ή μια ενδεχόμενη λοίμωξη μπορούν να τροποποιήσουν άμεσα την παραγωγή του γάλακτος, αυξάνοντας εκείνα ακριβώς τα αντισώματα ή τα θρεπτικά συστατικά που απαιτούνται για την ταχύτερη ανάρρωσή τους. Το μητρικό γάλα, επομένως, αποτελεί μια ζωντανή, δυναμική τροφή που προσαρμόζεται στις εξατομικευμένες ανάγκες του κάθε παιδιού – ένα «ενιαίο» είδος γάλακτος απλώς δεν υφίσταται.

Ωστόσο, παράγοντες όπως το βάρος γέννησης ή οι ασθένειες είναι παροδικοί. Τι συμβαίνει με τα μόνιμα χαρακτηριστικά, όπως είναι το βιολογικό φύλο του βρέφους; Παράγουν οι μητέρες γάλα με διαφορετική διατροφική αξία για τα αγόρια σε σύγκριση με τα κορίτσια;

Μια μελέτη σχετικά με την ανάπτυξη διδύμων δίνει καταφατική απάντηση, αναδεικνύοντας ότι τα ομόφυλα δίδυμα απολαμβάνουν ένα σημαντικό αναπτυξιακό πλεονέκτημα, επειδή έχουν πρόσβαση σε γάλα προσαρμοσμένο στις ανάγκες του φύλου τους.

iStock

Τι ρόλο παίζει η διαδικασία της εξέλιξης στο μητρικό γάλα;

Η εξελικτική επιτυχία –δηλαδή το πόσο αποτελεσματικά ένα άτομο επιβιώνει και μεταβιβάζει τα γονίδιά του– απαιτεί διαφορετικά εφόδια στα αρσενικά από ό,τι στα θηλυκά. Οι άνθρωποι έχουν ξεκάθαρες σωματικές διαφορές: τα αγόρια είναι γενικά πιο μεγαλόσωμα στη βρεφική ηλικία, μπαίνουν αργότερα στην εφηβεία και συνεχίζουν τη σκελετική τους ανάπτυξη έως και 5 χρόνια μετά τα κορίτσια.

Επομένως, ο μεγάλος σωματότυπος των αγοριών ίσως απαιτεί γάλα με μεγαλύτερη ενεργειακή πυκνότητα (πλούσιο σε λιπαρά και πρωτεΐνες), ενώ η πρωιμότερη σκελετική ωρίμανση των κοριτσιών ίσως ευνοεί ένα γάλα με υψηλότερες συγκεντρώσεις ασβεστίου.

Αυτό ακριβώς παρατηρήθηκε στους πιθήκους μακάκους, όπου οι μητέρες παρήγαγαν γάλα υψηλότερων θερμίδων για τα αρσενικά και γάλα πλουσιότερο σε ασβέστιο για τα θηλυκά. Στους ανθρώπους, οι μελέτες που ανέλυαν την ίδια τη σύσταση του γάλακτος έδιναν μέχρι πρότινος αντικρουόμενα αποτελέσματα, χωρίς να επιβεβαιώνουν απόλυτα αυτόν τον κανόνα.

Ποιο είναι το «βιολογικό αδιέξοδο» των ετερόφυλων διδύμων;

Για να ξεκαθαρίσουν το τοπίο, ο Satoshi Kanazawa, ερευνητής Εξελικτικής Ψυχολογίας στο πανεπιστήμιο London School of Economics, και η συνάδελφός του Nancy Segal αποφάσισαν να προσεγγίσουν το ερώτημα μέσα από το πρίσμα της σωματικής ανάπτυξης των διδύμων.

Η υπόθεσή τους ήταν εξαιρετικά ευφυής: αν οι μητέρες πράγματι προσαρμόζουν το γάλα τους στο φύλο του μωρού, τότε οι μητέρες που κυοφορούν και θηλάζουν ετερόφυλα δίδυμα (ένα αγόρι και ένα κορίτσι) αντιμετωπίζουν ένα δυσεπίλυτο «βιολογικό αδιέξοδο».

ΣΤΟΥΣ ΠΙΘΗΚΟΥΣ ΜΑΚΑΚΟΥΣ, ΟΙ ΜΗΤΕΡΕΣ ΠΑΡΗΓΑΓΑΝ ΓΑΛΑ ΥΨΗΛΟΤΕΡΩΝ ΘΕΡΜΙΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΑΡΣΕΝΙΚΑ ΚΑΙ ΓΑΛΑ ΠΛΟΥΣΙΟΤΕΡΟ ΣΕ ΑΣΒΕΣΤΙΟ ΓΙΑ ΤΑ ΘΗΛΥΚΑ, ΑΝΑΛΟΓΑ ΜΕ ΤΙΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΤΥΠΟΥ ΤΟΥΣ.

Εφόσον ο οργανισμός τους δεν μπορεί να παράγει ταυτόχρονα δύο εντελώς διαφορετικά είδη γάλακτος, η τροφή που παρέχουν δεν είναι βελτιστοποιημένη ούτε για τον γιο ούτε για την κόρη. Αντίθετα, τα ομόφυλα δίδυμα (δύο αγόρια ή δύο κορίτσια) απολαμβάνουν το πλεονέκτημα ενός γάλακτος απόλυτα εναρμονισμένου με τις γενετικές τους απαιτήσεις.

Χρησιμοποιώντας διαχρονικά δεδομένα ανάπτυξης από περισσότερους από 20.000 Αμερικανούς εφήβους, οι ερευνητές επικεντρώθηκαν σε 779 δίδυμα. Λαμβάνοντας υπόψη το βάρος γέννησης και την ηλικία, εξέτασαν τις σωματικές τους μετρήσεις σε βάθος χρόνου.

iStock

Τι απέδειξε η έρευνα για το μητρικό γάλα

Τα αποτελέσματα δικαίωσαν τη θεωρία: Στις ηλικίες των 16, 22 και 29 ετών, τα ετερόφυλα δίδυμα που είχαν θηλάσει ήταν σταθερά πιο κοντά (κατά σχεδόν 2,5 εκατοστά) και πιο ελαφριά (κατά 5,5 κιλά) σε σχέση με τα ομόφυλα δίδυμα που είχαν επίσης θηλάσει.

Για να επιβεβαιώσει τη σχέση αιτίου-αιτιατού, ο Kanazawa προχώρησε στη λεγόμενη «δοκιμασία της αντιστροφής». Σκέφτηκε ότι, αν το πλεονέκτημα των ομόφυλων διδύμων οφειλόταν αποκλειστικά στο μητρικό γάλα, τότε αν αφαιρούσαμε την παράμετρο του θηλασμού, η διαφορά έπρεπε να εξαφανιστεί.

ΜΕΣΩ ΤΟΥ ΠΛΑΚΟΥΝΤΑ, ΟΡΜΟΝΕΣ ΤΟΥ ΕΜΒΡΥΟΥ ΦΑΙΝΕΤΑΙ ΠΩΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΟΥΝ ΜΕ ΤΟΥΣ ΜΑΣΤΙΚΟΥΣ ΑΔΕΝΕΣ, ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΖΟΝΤΑΣ ΤΟΥΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΙΔΟΣ ΤΟΥ ΓΑΛΑΚΤΟΣ ΠΟΥ ΘΑ ΧΡΕΙΑΣΤΕΙ ΝΑ ΠΑΡΑΞΟΥΝ ΜΕΤΑ ΤΟΝ ΤΟΚΕΤΟ.

Ακριβώς αυτό συνέβη: Στην ομάδα των διδύμων που δεν είχαν θηλάσει ποτέ (τράφηκαν αποκλειστικά με φόρμουλα), η διαφορά ύψους και βάρους υπέρ των ομόφυλων όχι μόνο εξανεμίστηκε, αλλά συχνά τα ομόφυλα ήταν ελαφρώς πιο μικροκαμωμένα.

Πώς γνωρίζει το σώμα το φύλο;

Αν και παραμένει αναπάντητο το ερώτημα του πώς ακριβώς το γυναικείο σώμα «διαβάζει» το φύλο του παιδιού, οι επιστήμονες πιστεύουν ότι τα χημικά μηνύματα ξεκινούν ήδη από την εγκυμοσύνη. Μέσω του πλακούντα, ορμόνες του εμβρύου φαίνεται πως επικοινωνούν με τους μαστικούς αδένες, προγραμματίζοντάς τους για το είδος του γάλακτος που θα χρειαστεί να παράξουν μετά τον τοκετό.

Στην περίπτωση των ετερόφυλων διδύμων, τα «αντικρουόμενα» ορμονικά σήματα από το αρσενικό και το θηλυκό έμβρυο οδηγούν σε έναν βιολογικό συμβιβασμό, ο οποίος, αν και θρεπτικός, στερείται της εξελικτικής τελειότητας που χαρακτηρίζει το εξειδικευμένο γάλα. Η μελέτη αυτή καταδεικνύει τις εκπληκτικές δυνατότητες του ανθρώπινου οργανισμού, αποδεικνύοντας ότι η φροντίδα της φύσης για τη μεγιστοποίηση της επιβίωσης ξεκινά από την πρώτη κιόλας σταγόνα ζωής.