ΠΩΣ ΝΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΕΙΣ ΤΟ ΠΑΡΕΞΗΓΗΜΕΝΟ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑ ΤΗΣ ΑΠΟΓΟΗΤΕΥΣΗΣ

Μια μεγάλη απογοήτευση μπορεί να αποτελεί πρόκληση που πρέπει να ξεπεραστεί. Αν όμως τη διαχειριστείς καταλλήλως, μπορεί να οδηγήσει σε αλλαγές που θα βελτιώσουν τη ζωή σου.

Όλοι έχουμε ζήσει μικρές απογοητεύσεις που ξεχνιούνται μέσα σε λίγες ώρες, αλλά και μεγάλες που αφήνουν πιο βαθύ αποτύπωμα. Η σχολή στην οποία δεν περάσαμε, η δουλειά που δεν πήραμε, η σχέση που δεν εξελίχθηκε όπως ελπίζαμε, το τζόκερ που δεν κερδίσαμε είναι μερικά μόνο παραδείγματα. Η απογοήτευση είναι μέρος της ζωής μας και βρίσκεται σε κάθε προσπάθεια στην οποία επενδύσαμε χρόνο, κόπο, χρήματα, αλλά δεν απέδωσε τους καρπούς που επιθυμούσαμε.

Όπως λένε οι ειδικοί, κάθε φορά που απογοητευόμαστε, συγκρούονται δύο κόσμοι: αυτός που είχαμε φανταστεί και εκείνος που τελικά συνέβη ή με άλλα λόγια οι ελπίδες και οι προσδοκίες μας δεν συναντήθηκαν τελικά με την πραγματικότητα.

Δυστυχώς, όσον αφορά το συγκεκριμένο συναίσθημα, η παρόρμησή μας είναι να το διώξουμε από πάνω μας, να το ξεχάσουμε και να πάμε παρακάτω. Το think positive και το κυνήγι της επιτυχίας που χαρακτηρίζουν την εποχή μας, δεν του αφήνουν χώρο, καθιστώντας το σχεδόν απαγορευμένο. Αυτό όμως μας στερεί μια σημαντική ευκαιρία. Η απογοήτευση δεν είναι απλώς ένα δυσάρεστο συναίσθημα που πρέπει να εξαφανιστεί όσο πιο γρήγορα γίνεται. Αντιθέτως, μας αποκαλύπτει όσα πραγματικά επιθυμούμε και όσα έχουν αξία για εμάς.

Η ερευνήτρια Annette Clancy, επίκουρη καθηγήτρια Management στο University College του Δουβλίνου, έχει μελετήσει επί σειρά ετών το συγκεκριμένο συναίσθημα. Τα ευρήματά της δείχνουν ότι η απογοήτευση δεν αποτελεί μόνο προσωπική εμπειρία. Συχνά δημιουργείται από ολόκληρα συστήματα που καλλιεργούν υπερβολικές προσδοκίες, αλλά μεταφράζεται από τους ανθρώπους ως προσωπική αποτυχία.

Η ειδικός, μάλιστα, προτείνει μερικές πρακτικές για να διαχειριστούμε καλύτερα το «αρνητικό» αυτό συναίσθημα την επόμενη φορά που θα μας χτυπήσει την πόρτα, γιατί το μόνο σίγουρο είναι ότι δεν μπορούμε να το αποφύγουμε.

Η απογοήτευση δεν αφορά μόνο αυτό που χάσαμε

Πολύ πριν μάθουμε αν πήραμε μια νέα δουλειά ή την υποτροφία που τόσο θέλαμε, έχουμε ήδη φανταστεί τη νέα μας καθημερινότητα. Όταν η πραγματικότητα διαψεύδει αυτό το σενάριο, δεν χάνεται μόνο μια ευκαιρία. Χάνεται ολόκληρη η ιστορία που είχαμε ήδη αρχίσει να αφηγούμαστε στον εαυτό μας. Αυτός είναι και ο λόγος που δύο άνθρωποι μπορεί να βιώσουν εντελώς διαφορετικά την ίδια απόρριψη.

Η ΑΠΟΓΟΗΤΕΥΣΗ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΑΠΛΩΣ ΕΝΑ ΔΥΣΑΡΕΣΤΟ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑ ΠΟΥ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΕΞΑΦΑΝΙΣΤΕΙ. ΑΝΤΙΘΕΤΩΣ, ΜΑΣ ΑΠΟΚΑΛΥΠΤΕΙ ΟΣΑ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΕΠΙΘΥΜΟΥΜΕ.

Η παγίδα της επιτυχίας

Στους περισσότερους επαγγελματικούς χώρους η επιτυχία δεν μειώνει τις απαιτήσεις. Αντιθέτως, τις αυξάνει. Αν τη μία χρονιά ξεπεράσουμε τον στόχο μας, είναι πιθανό την επόμενη χρονιά ο στόχος που θα μας θέσουν να είναι ακόμη πιο φιλόδοξος. Έτσι δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος στον οποίο η επιτυχία μετατρέπεται σταδιακά σε νέα κανονικότητα και οποιαδήποτε απόκλιση μοιάζει με αποτυχία.

Το ίδιο συμβαίνει και στις σχέσεις μας. Όταν π.χ. κάποιος είναι διαρκώς γενναιόδωρος, η συμπεριφορά του από δώρο μετατρέπεται σε δεδομένο, με αποτέλεσμα η μία φορά που δεν θα ανταποκριθεί στον ρόλο αυτό, στις προσδοκίες που έχουν δημιουργηθεί, να αρκεί για να γεννήσει δυσανάλογη απογοήτευση.

Εικονογράφηση: Ελένη Καστρινογιάννη

Επίθεση σε εμάς ή τους άλλους

Οι περισσότεροι άνθρωποι ερμηνεύουν την απογοήτευση με έναν από τους παρακάτω δύο τρόπους:

• Ο πρώτος είναι να στραφούν εναντίον του εαυτού τους («Δεν είμαι αρκετά καλός»).
• Ο δεύτερος είναι να στραφούν εναντίον των άλλων («Ήταν άδικοι»).

Αν και ανθρώπινες, καμία από τις παραπάνω αντιδράσεις δεν μας βοηθά να κατανοήσουμε τι συνέβη. Συχνά, η ουσία βρίσκεται στις μη ρεαλιστικές προσδοκίες που είχαμε διαμορφώσει, στις υποσχέσεις που καλλιέργησε το περιβάλλον μας ή σε στόχους που ήταν εξαρχής αδύνατο να εκπληρωθούν.

Οι δομικές δυσκολίες

Πολλοί άνθρωποι ενθαρρύνονται να βάζουν διαρκώς υψηλότερους στόχους και να επιδιώκουν συνεχή βελτίωση. Στον χώρο εργασίας, για παράδειγμα, προωθούνται συχνά στοιχεία, όπως η πρόοδος, η επιτυχία, η προσωπική ολοκλήρωση, τα οποία μπορούν να λειτουργήσουν ως κίνητρο. Από την άλλη, τα ίδια αυτά στοιχεία μπορούν να δημιουργήσουν μια ιδανική εικόνα στην οποία είναι δύσκολο να ανταποκριθούμε. Από αυτή την οπτική, η απογοήτευση αποτελεί δομικό χαρακτηριστικό συστημάτων που βασίζονται σε υψηλές προσδοκίες και εξιδανικευμένα αποτελέσματα.

Μαθαίνοντας για το φαινόμενο IKEA

Οι ψυχολόγοι περιγράφουν το λεγόμενο «φαινόμενο Ikea», κατά το οποίο όσο περισσότερη προσωπική προσπάθεια επενδύουμε π.χ. σε μια δουλειά ή σε μια σχέση (όπως όταν συναρμολογούμε μόνοι μας ένα έπιπλο), τόσο μεγαλύτερη αξία του αποδίδουμε. Έτσι, όταν ένα σχέδιο αποτυγχάνει, πονάει κατιτίς παραπάνω, καθώς δεν χάνουμε μόνο τον άμεσο στόχο μας, αλλά μοιάζει να αμφισβητούνται όλα όσα βάλαμε μέσα σε αυτή την προσπάθεια.

Η ΑΠΟΓΟΗΤΕΥΣΗ ΔΕΝ ΕΜΦΑΝΙΖΕΤΑΙ ΓΙΑ ΝΑ ΜΑΣ ΚΑΤΑΣΤΡΕΨΕΙ. ΑΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΕΨΟΥΜΕ ΝΑ ΜΑΣ ΔΙΔΑΞΕΙ ΚΑΤΙ, ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΕΙ ΜΙΑ ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΠΡΟΣ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑ.

Ας είμαστε ρεαλιστές

Τι σημαίνει αυτό στην πράξη; Ότι αφήνουμε χώρο για το ενδεχόμενο τα πράγματα να μην εξελιχθούν όπως τα είχαμε σχεδιάσει. Στον εργασιακό χώρο, για παράδειγμα, είναι πιο βοηθητικό να ξεκινάμε ένα νέο project έχοντας στο μυαλό μας πέρα από το ιδανικό σενάριο και το ρεαλιστικό. Το ίδιο ισχύει και στις προσωπικές σχέσεις. Όταν περιμένουμε από έναν σύντροφο, έναν φίλο ή ένα μέλος της οικογένειας να ανταποκρίνεται διαρκώς στις προσδοκίες μας, είναι σχεδόν βέβαιο ότι κάποια στιγμή θα απογοητευτούμε.

Ας κλείσουμε με τα λόγια του ψυχαναλυτή και καθηγητή διοίκησης επιχειρήσεων Manfred F. R. Kets de Vries, που υποστηρίζει ότι η απογοήτευση δεν εμφανίζεται για να μας καταστρέψει. Αν της επιτρέψουμε να μας διδάξει κάτι, μπορεί να αποτελέσει μια διαδρομή προς μεγαλύτερη αυτογνωσία. Αυτό, όμως, προϋποθέτει ότι δεν θα προσπαθήσουμε να τη θάψουμε βιαστικά, αλλά θα σταθούμε απέναντί της και θα αναρωτηθούμε ποια προσδοκία διαψεύστηκε και τι λέει αυτή η απώλεια για όσα έχουν αξία στη ζωή μας.

Βρείτε εδώ τα audio articles που είναι διαθέσιμα αυτή τη στιγμή.

Για να ακούτε τα άρθρα του OW που είναι διαθέσιμα σε ηχητική μορφή, μπορείτε να μας ακολουθήσετε σε Spotify και σε Apple Podcasts.