ΓΙΑΤΙ ΕΝΑΣ ΚΑΚΟΣ ΥΠΝΟΣ ΦΕΡΝΕΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗ ΣΧΕΣΗ ΣΟΥ ΚΑΙ ΠΩΣ ΝΑ ΤΟ ΑΛΛΑΞΕΙΣ

Νέα μελέτη δείχνει ότι ο κακός ύπνος δεν επηρεάζει μόνο τη διάθεση, αλλά και τα συναισθήματα για τα άτομα με τα οποία σχετιζόμαστε και την κοινωνική μας συμπεριφορά. Για κάποιους ανθρώπους, το πρόβλημα είναι εντονότερο. Μήπως ανήκεις σ' αυτούς;

Δεν τρώτε βαριά το βράδυ, δεν σας βρίσκουν τα μεσάνυχτα να σκρολάρετε στο κινητό, σβήνετε φώτα, φτιάχνετε κατάλληλη θερμοκρασία, κι όμως αδυνατείτε να κοιμηθείτε. Έχετε σκεφτεί μήπως ότι για τον ύπνο που δεν σας χαρίζεται φταίει το ταίρι σας; Ότι το άλλο σας μισό, χωρίς να κάνει κάτι μεμπτό, διώχνει τον Μορφέα πριν σας αγκαλιάσει, ακόμα κι αν δεν ροχαλίζει ή παρότι αλλάξατε δωμάτιο για να αποφύγετε το ροχαλητό του; Αν όχι, καιρός να το κάνετε. Πολύ πιθανώς, θα ανακαλύψετε κάτι που σιγοτρώει τη σχέση σας.

Στο ετήσιο επιστημονικό συνέδριο SLEEP, παρουσιάστηκε μια ενδιαφέρουσα μελέτη από τον Giovanni Alvarado, υποψήφιο διδάκτορα, και την Cara Palmer, αναπληρώτρια καθηγήτρια και διευθύντρια του Εργαστηρίου Ύπνου και Ανάπτυξης στο Πανεπιστήμιο της Μοντάνα στις ΗΠΑ, γύρω από το πώς ο ύπνος επηρεάζει την κοινωνική και συναισθηματική μας ζωή. 

Ξέρουμε ήδη ότι ο κακός ύπνος μάς κάνει λιγότερο κοινωνικούς, μας αφήνει με κακή διάθεση και υπνηλία την επόμενη ημέρα και μας προκαλεί αρνητικά συναισθήματα. Για τον λόγο αυτό, πήγαν την υπόθεση ένα βήμα παραπέρα: αναρωτήθηκαν μήπως ο κακός ύπνος επηρεάζει κάποιους πολύ περισσότερο από άλλους και αποφάσισαν να εξετάσουν πιθανές επιδράσεις από τον τύπο προσκόλλησης, δηλαδή το πώς σχετιζόμαστε και αισθανόμαστε μέσα στις διαπροσωπικές μας σχέσεις.

Συγκεκριμένα, εστίασαν σε όσους έχουν αγχώδη προσκόλληση (άτομα με χαμηλή αυτοπεποίθηση στις σχέσεις, που φοβούνται την απόρριψη και δυσκολεύονται να εμπιστευτούν) και αποφευκτική προσκόλληση (άτομα που αποφεύγουν τη συναισθηματική εγγύτητα).

Τα αποτελέσματα έδειξαν πολλά για όσους ζηλεύουν – και όχι απλώς ότι τους τρώει το «σαράκι» όλη τη νύχτα.

Η αϋπνία «φουντώνει» τη ζήλια μέσα στη μέρα

Η ερευνητική ομάδα παρακολούθησε 68 νεαρούς ενήλικες για δύο εβδομάδες, συλλέγοντας στοιχεία για την ποιότητα του ύπνου και τον τύπο προσκόλλησής τους, καθώς και για τα κοινωνικά συναισθήματα και τις συμπεριφορές τους μέσα από καθημερινές καταγραφές.

ΤΑ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΑΓΧΩΔΗ ΤΥΠΟ ΠΡΟΣΚΟΛΛΗΣΗΣ Ή ΟΣΑ ΒΙΩΝΟΥΝ ΑΝΑΣΦΑΛΕΙΑ ΣΤΙΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΤΟΥΣ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΕΙΝΑΙ ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΕΥΑΛΩΤΑ ΣΕ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΑ ΦΘΟΝΟΥ ΚΑΙ ΖΗΛΙΑΣ ΟΤΑΝ ΔΕΝ ΕΧΟΥΝ ΚΟΙΜΗΘΕΙ ΑΡΚΕΤΑ.

Η ανάλυση έδειξε τρία βασικά ευρήματα:

• Γενική σύνδεση ύπνου και άγχους. Οι άνθρωποι με αγχώδη προσκόλληση είχαν συνήθως χειρότερο ύπνο.
• Ο κακός ύπνος τούς κλείνει στο καβούκι τους. Όσο χειρότερα κοιμόταν κάποιος, τόσο λιγότερες κοινωνικές επαφές επιδίωκε μέσα στη μέρα. Επίσης, ο κακός ύπνος συνδέθηκε  –σε οριακό βαθμό έστω– με περισσότερες ενοχές και αίσθημα ντροπής, κοινωνικό άγχος και λιγότερα συναισθήματα αγάπης προς τους άλλους.
• Τη ζημιά την κάνει η ζήλια. Ο κακός ύπνος φάνηκε να μεγεθύνει τα καθημερινά συναισθήματα ζήλιας και φθόνου, αλλά μόνο σε όσους είχαν υψηλά επίπεδα αγχώδους προσκόλλησης. Το ίδιο δεν παρατηρήθηκε σε συμμετέχοντες που ένιωθαν ασφαλείς στις σχέσεις του, ακόμη κι αν έκαναν πολύ κακό ύπνο.

«Τα άτομα με αγχώδη τύπο προσκόλλησης ή όσα βιώνουν ανασφάλεια στις σχέσεις τους, μπορεί να είναι ιδιαίτερα ευάλωτα σε συναισθήματα φθόνου και ζήλιας όταν δεν έχουν κοιμηθεί αρκετά», δήλωσε ο Alvarado. «Αυτό μας βοηθά να κατανοήσουμε γιατί ορισμένα άτομα δυσκολεύονται περισσότερο να διαχειριστούν κοινωνικές καταστάσεις όταν είναι κουρασμένα και θα μπορούσε να οδηγήσει σε πιο στοχευμένες παρεμβάσεις που λαμβάνουν υπόψη το στυλ των σχέσεων του ατόμου όταν αντιμετωπίζονται προβλήματα ύπνου».

Εικονογράφηση: Χριστίνα Αβδίκου

Το άγχος προσκόλλησης πριονίζει τον ύπνο σε κάθε ηλικία

Τα τελευταία ευρήματα έρχονται να κουμπώσουν με παλαιότερες μελέτες, οι οποίες έχουν δείξει ότι η ρίζα του προβλήματος ξεκινά από την κούνια. Όπως αναφέρουν οι Robert Maunder, Jonathan Hunter και William Lancee, η σύνδεση μεταξύ αγχώδους προσκόλλησης και διαταραχών ύπνου επιβεβαιώνεται σταθερά σε όλα τα στάδια της ανθρώπινης ανάπτυξης.

Έρευνες από προηγούμενες δεκαετίες είχαν δείξει πως τα βρέφη και τα νήπια με συχνές νυχτερινές αφυπνίσεις είναι πιθανότερο να έχουν αγχώδη προσκόλληση, όπως και ότι μητέρες με έντονο άγχος αποχωρισμού μεγαλώνουν συνήθως μωρά με κακό ύπνο και συχνές αφυπνίσεις.

Αντίστοιχες μελέτες σε παντρεμένα ζευγάρια και σε ηλικιωμένους έχουν επιβεβαιώσει ότι το αίσθημα της εσωτερικής ανασφάλειας συνεχίζει να σαμποτάρει τον ποιοτικό ύπνο, ιδιαίτερα στα βαθιά στάδια, που είναι αναγκαία για την αναζωογόνηση.

ΟΙ ΕΜΠΕΙΡΙΕΣ ΤΗΣ ΕΝΗΛΙΚΗΣ ΖΩΗΣ, ΟΠΩΣ ΜΙΑ ΕΝΤΟΝΗ ΕΡΩΤΙΚΗ ΑΠΟΓΟΗΤΕΥΣΗ, ΜΙΑ ΤΡΑΥΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΔΟΣΙΑ Ή ΜΙΑ ΥΓΙΗΣ ΣΥΝΤΡΟΦΙΚΗ ΣΧΕΣΗ, ΕΧΟΥΝ ΤΗ ΔΥΝΑΜΗ ΝΑ ΑΝΑΔΙΑΜΟΡΦΩΣΟΥΝ ΚΑΙ ΝΑ ΑΛΛΑΞΟΥΝ ΤΟΝ ΤΡΟΠΟ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΜΑΣΤΕ.

Πώς να αλλάξεις τύπο προσκόλλησης – ή έστω να φτιάξεις τον ύπνο σου

Υπάρχουν τέσσερις βασικοί τύποι προσκόλλησης, οι οποίοι διαμορφώνονται με βάση δύο κεντρικούς άξονες, τα επίπεδα άγχους και τα επίπεδα αποφυγής που βιώνει ένα άτομο στις σχέσεις του:

• Ο ασφαλής τύπος, που χαρακτηρίζεται από χαμηλό άγχος και χαμηλή αποφυγή, επιτρέποντας στο άτομο να νιώθει άνετα τόσο με την εγγύτητα όσο και με την ανεξαρτησία του.
• Ο αγχώδης τύπος, που συνδυάζει υψηλό άγχος με χαμηλή αποφυγή, κάτι που μεταφράζεται σε διαρκή φόβο εγκατάλειψης και έντονη ανάγκη για συνεχή επιβεβαίωση.
• Ο αποφευκτικός τύπος, όπου το χαμηλό άγχος συνυπάρχει με την υψηλή αποφυγή, οδηγώντας σε τάσεις για υπερβολική ανεξαρτησία και φόβο απέναντι στη σύνδεση.
• Ο αποδιοργανωμένος, ο οποίος παρουσιάζει υψηλά ποσοστά τόσο στο άγχος όσο και στην αποφυγή. Τα άτομα αυτά επιζητούν απεγνωσμένα την εγγύτητα αλλά ταυτόχρονα την τρέμουν, μια συμπεριφορά που συχνά πηγάζει συχνά από παιδικό τραύμα.

Παρά τη βαθιά ριζωμένη πεποίθηση ότι η συμπεριφορά μας καθορίζεται αποκλειστικά από τα πρώτα χρόνια της ζωής μας, η σύγχρονη επιστημονική κοινότητα επισημαίνει ότι η σύνδεση ανάμεσα στην ανατροφή από τους γονείς και στις ενήλικες σχέσεις είναι μέτρια και όχι απόλυτη. Οι εμπειρίες της ενήλικης ζωής, όπως μια έντονη ερωτική απογοήτευση, μια τραυματική προδοσία ή μια υγιής συντροφική σχέση, έχουν τη δύναμη να αναδιαμορφώσουν και να αλλάξουν τον τρόπο που σχετιζόμαστε.

Πλέον, η θεωρία της προσκόλλησης αντιμετωπίζεται σαν ένας δυναμικός χάρτης συμπεριφοράς. Μέσα από στοχευμένες μεθόδους όπως η συστηματική αυτοπαρατήρηση, η ενίσχυση της αυτοεκτίμησης, η ενσυνειδητότητα (mindfulness) και η ψυχοθεραπεία, κάθε άνθρωπος έχει τη δυνατότητα να δουλέψει με τις ανασφάλειές του και να μετακινηθεί σταδιακά προς ένα ασφαλές και υγιές πρότυπο σχετίζεσθαι.

Το τελευταίο, βέβαια, δεν είναι εύκολη διαδρομή, παρότι αξίζει να την ακολουθήσεις. Για τον λόγο αυτό, προτείνουμε και 6 τεχνικές για καλύτερο ύπνο, με την ελπίδα να βοηθήσουν στην προσπάθεια διάσωσης της σχέσης.