ΓΙΑΤΙ ΔΕΝ ΜΠΟΡΕΙΣ ΝΑ ΚΟΙΜΗΘΕΙΣ ΧΩΡΙΣ ΣΚΕΠΑΣΜΑ ΟΥΤΕ ΤΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ; ΜΙΑ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΥΣΑ ΕΡΜΗΝΕΙΑ

Η ανάγκη σου να κοιμάσαι με κάποιο σκέπασμα χειμώνα-καλοκαίρι δεν είναι απλώς μια ιδιοτροπία. Εξηγείται μέσα από έναν συνδυασμό βιολογικών, ψυχολογικών και εξελικτικών παραγόντων. Το σκέπασμα εξυπηρετεί πολύ περισσότερες ανάγκες από την απλή παροχή ζέστης.

Από παιδί δεν μπορούσες να κοιμηθείς χωρίς κάποιο σκέπασμα. Ακόμη και τα ζεστά βράδια του καλοκαιριού, που το θερμόμετρο έδειχνε 30 βαθμούς και οι υπόλοιποι έπεφταν για ύπνο με τα εσώρουχα και τα παράθυρα ορθάνοιχτα, εσύ θυμάσαι να τραβάς ένα σεντόνι επάνω σου. Σε κορόιδευαν. Το ίδιο συμβαίνει και τώρα. Μόνο που πλέον το air condition μοιάζει να δικαιολογεί αυτή την παραξενιά σου. Έχεις αναρωτηθεί γιατί δεν μπορείς να κοιμηθείς χωρίς σκέπασμα;

Η ανάγκη αυτή δεν είναι απλώς μια ιδιοτροπία. Εξηγείται μέσα από έναν συνδυασμό βιολογικών, ψυχολογικών και εξελικτικών παραγόντων. Το σκέπασμα εξυπηρετεί πολύ περισσότερες ανάγκες από την απλή παροχή ζέστης.

Ουσιαστικά, το σεντόνι ή η κουβέρτα λειτουργεί ως μια ψυχολογική και βιολογική πανοπλία που επιτρέπει στο νευρικό σύστημα να κατεβάσει τις άμυνές του για να μπορέσει να επέλθει ο ύπνος. Ποιες είναι οι ανάγκες που καλύπτει ένα σκέπασμα;

1. Λίγο πριν αποκοιμηθείς, η θερμοκρασία του πυρήνα του σώματός σου πέφτει φυσικά. Το σκέπασμα παγιδεύει τη θερμότητα διατηρώντας μια σταθερή θερμοκρασία γύρω από το δέρμα, προστατεύοντάς σε από το να ξυπνήσεις από το κρύο.
2. Η ελαφριά πίεση που ασκεί το σκέπασμα στο σώμα ηρεμεί το νευρικό σύστημα. Μιμείται την αίσθηση μιας αγκαλιάς, η οποία μειώνει τα επίπεδα της κορτιζόλης (ορμόνη του στρες) και ενισχύει την έκκριση σεροτονίνης και μελατονίνης.
3. Όταν κοιμόμαστε, βρισκόμαστε σε κατάσταση ευαλωτότητας. Η ύπαρξη ενός καλύμματος δημιουργεί ένα αίσθημα προστασίας (σαν κουκούλι) που επιτρέπει στο μυαλό να χαλαρώσει από τις σκέψεις.
4. Από τη βρεφική μας ηλικία, οι γονείς μας σκεπάζουν όταν μας βάζουν για ύπνο. Έτσι, η πράξη του σκεπάσματος έχει συνδεθεί συνειρμικά με την ασφάλεια, τον ύπνο και τη ρουτίνα ξεκούρασης.

Πώς σε βοηθάει η «πίεση» ενός σκεπάσματος να κοιμηθείς;

Από τις παραπάνω ανάγκες, εκείνη που σχετίζεται με την ελαφριά πίεση εντάσσεται στις τεχνικές της αυτορρύθμισης. Αυτορρύθμιση είναι η ικανότητα του ατόμου να ρυθμίζει το νευρικό του σύστημα και να μειώνει την ένταση των αρνητικών συναισθημάτων (όπως ο πανικός, το άγχος ή ο θυμός) χρησιμοποιώντας το ίδιο του το σώμα και τις φυσικές του αισθήσεις.

Ανάμεσα στις τεχνικές της αυτορρύθμισης, που εστιάζουν στο εδώ και τώρα, στις αισθήσεις και στην κίνηση για να παρακάμψουν την υπερανάλυση του μυαλού, είναι και η πίεση.

iStock

Μια σφιχτή αγκαλιά στον εαυτό μας, το μασάζ στα χέρια μας ή η χρήση μιας βαριάς κουβέρτας ασκούν πίεση στο σώμα, η οποία βοηθά το νευρικό σύστημα να νιώσει όρια και ασφάλεια. Βασισμένη σε αυτή τη συνθήκη είναι και η χρήση της κουβέρτας βαρύτητας που βοηθάει αρκετούς ανθρώπους να χαλαρώσουν και να ηρεμήσουν, ώστε να απολαύσουν έναν πιο ποιοτικό ύπνο.

Τι υποστηρίζει η ψυχολογική ερμηνεία

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει η ψυχολογική ερμηνεία του σκεπάσματος, αφού εδώ δεν μιλάμε ούτε για κουβέρτα βαρύτητας, ούτε για τη ζεστασιά ενός σκεπάσματος, αλλά για ένα απλό σεντόνι και συνεπώς για την ανάγκη σου να είσαι καλυμμένος όταν κοιμάσαι.

Σύμφωνα με τη θεωρία του Ιβάν Παβλόφ, αν σκεφτείς ότι από τη μέρα που γεννιόμαστε οι γονείς μας μας σκεπάζουν για να κοιμηθούμε, θα καταλάβεις ότι ο εγκέφαλός μας έχει συνδέσει άρρηκτα την αίσθηση του σκεπάσματος με την εντολή: Τώρα είμαστε ασφαλείς, τώρα ήρθε η ώρα να κοιμηθούμε. Χωρίς αυτή την αίσθηση, ο εγκέφαλος δυσκολεύεται να λάβει το σήμα έναρξης του ύπνου.

iSTock

Η Alice Hoagland, Ph.D., ψυχολόγος και διευθύντρια Κλινικής Αϋπνίας στη Νέα Υόρκη η οποία έχει ασχοληθεί εκτενώς με το θέμα, αναφέρει χαρακτηριστικά: «Είναι μια συνήθεια τόσο βαθιά ριζωμένη, που όταν προσπαθούμε να κοιμηθούμε χωρίς σκέπασμα, ο εγκέφαλος στέλνει σήμα ότι κάτι κρίσιμο λείπει».

Σύμφωνα με την ίδια, αυτή η έλλειψη εμποδίζει τον εγκέφαλο να δώσει την εντολή για την απελευθέρωση μελατονίνης και σεροτονίνης (των ορμονών που προάγουν τη χαλάρωση), κρατώντας μας σε εγρήγορση ακόμα κι αν νιώθουμε σωματική κούραση.

Το σκέπασμα λειτουργεί συμβολικά σαν το πέπλο της προστασίας και της φροντίδας των γονιών, αλλά και σαν ένα ορατό όριο μεταξύ των εξωτερικών κινδύνων και του ατόμου που προσπαθεί να κοιμηθεί. Το σεντόνι δηλαδή δημιουργεί ένα καταφύγιο και μια απαλή αγκαλιά που δίνουν το σήμα της ασφάλειας.

«ΕΙΝΑΙ ΜΙΑ ΣΥΝΗΘΕΙΑ ΤΟΣΟ ΒΑΘΙΑ ΡΙΖΩΜΕΝΗ, ΠΟΥ ΟΤΑΝ ΠΡΟΣΠΑΘΟΥΜΕ ΝΑ ΚΟΙΜΗΘΟΥΜΕ ΧΩΡΙΣ ΣΚΕΠΑΣΜΑ, Ο ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΣΤΕΛΝΕΙ ΣΗΜΑ ΟΤΙ ΚΑΤΙ ΚΡΙΣΙΜΟ ΛΕΙΠΕΙ».

Τι συμβολίζει για σένα το σκέπασμα;

Αν έχεις ακουστά τη θεωρία της προσκόλλησης του John Bowlby για το πώς δενόμαστε με τους ανθρώπους, αξίζει να θυμάσαι ότι οι άνθρωποι αναπτύσσουν προσκόλληση και σε αντικείμενα που παρέχουν ασφάλεια, όπως το κουκλάκι με το οποίο κοιμούνται τα μικρά παιδιά. Για πολλούς ενήλικες, το να κοιμούνται χωρίς σκέπασμα δημιουργεί μια ανεπαίσθητη αίσθηση ότι είναι εκτεθειμένοι ή ανοχύρωτοι. Το σκέπασμα δημιουργεί ένα ψυχολογικό και σωματικό σύνορο μεταξύ του εαυτού τους και του έξω κόσμου, λειτουργώντας ως ένα προσωρινό κουκούλι προστασίας.

Όπως διαπιστώνουν οι ειδικοί, η επιμονή μας να σκεπαζόμαστε με καύσωνα είναι το τέλειο παράδειγμα του πώς το νευρικό μας σύστημα συχνά αγνοεί τη λογική (εν προκειμένω την υψηλή θερμοκρασία) για να εξυπηρετήσει μια πιο πρωταρχική ανάγκη: το αίσθημα της απόλυτης ασφάλειας. Γι' αυτό, πολλές φορές σε συνθήκες ζέστης βγάζουμε τα πόδια από τα σκεπάσματα, αλλά ποτέ το στήθος ή την πλάτη.

Το σεντόνι, λοιπόν, μπορεί να συμβολίζει υποσυνείδητα μια αγκαλιά που δεν έλαβες ή που έχασες, ένα όριο που δεν κατάφερες να βάλεις στους άλλους, ώστε να νιώθεις ασφαλής, ή ένα καταφύγιο που χρειάστηκε να χτίσεις με τα ίδια σου τα χέρια.