ΣΤΗΝ ΙΑΠΩΝΙΑ ΕΦΑΡΜΟΖΟΥΝ ΜΙΑ ΠΡΩΤΟΤΥΠΗ ΙΔΕΑ ΓΙΑ ΝΑ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΟΥΝ ΤΗ ΜΟΝΑΞΙΑ

Στην Ιαπωνία, οι Yakult Ladies παραδίδουν ροφήματα με προβιοτικά, καταπολεμώντας τη μοναξιά σε μια χώρα που μαστίζεται από το φαινόμενο του «μοναχικού θανάτου».

Η Ιαπωνία είναι μια χώρα γεμάτη αντιφάσεις. Από τη μία, έχουμε έναν πολιτισμό χτισμένο πάνω στην αρμονία της ομάδας, στις κοινωνικές τελετουργίες και στην αίσθηση της συλλογικής υποχρέωσης. Από την άλλη, έχουμε μια από τις πιο μοναχικές σύγχρονες κοινωνίες στον κόσμο.

Το φαινόμενο έχει πάρει μάλιστα και όνομα: kodokushi, δηλαδή «μοναχικός θάνατος». Πρόκειται για ανθρώπους που πεθαίνουν μόνοι στο σπίτι τους, συχνά χωρίς κανείς να το αντιληφθεί για ημέρες ή και εβδομάδες. Μόνο την περασμένη χρονιά, περισσότεροι από 76.000 άνθρωποι πέθαναν έτσι στη Χώρα του Ανατέλλοντος Ηλίου.

Η χώρα βρίσκεται στην πρώτη γραμμή μιας παγκόσμιας δημογραφικής κρίσης, καθώς σχεδόν το 30% του πληθυσμού της είναι άνω των 65 ετών, ενώ ο αριθμός των ηλικιωμένων που ζουν μόνοι αυξάνεται συνεχώς. Οι οικογένειες μικραίνουν, τα σπίτια όπου ζουν μαζί διαφορετικές γενεές εξαφανίζονται και οι παραδοσιακοί δεσμοί που κάποτε λειτουργούσαν ως δίχτυ προστασίας χαλαρώνουν.

Μέσα σε αυτή τη δύσκολη πραγματικότητα, μια ομάδα εργαζόμενων γυναικών απέκτησε έναν απρόσμενο κοινωνικό ρόλο. Οι Yakult Ladies, οι γυναίκες που παραδίδουν καθημερινά μικρά μπουκάλια προβιοτικού ροφήματος στις πόρτες των ανθρώπων, έχουν μετατραπεί από διανομείς σε ένα άτυπο δίκτυο κοινωνικής φροντίδας.

unsplash Joshua Fernandez

Πώς ξεκίνησε η ιστορία των Yakult Ladies

Το Yakult κυκλοφόρησε στην Ιαπωνία το 1935, πριν ο όρος «μικροβίωμα» γίνει μέρος της καθημερινότητάς μας. Έτσι, η ιδέα ότι κάποιος θα κατανάλωνε «βακτήρια» ακουγόταν κάπως παράξενη, καθώς για τους περισσότερους ανθρώπους τα βακτήρια συνδέονταν με ασθένειες, όχι με την υγεία.

Για να εξηγήσει η εταιρεία τι ήταν το προϊόν, χρειαζόταν ανθρώπους που θα το παρουσίαζαν απευθείας στους καταναλωτές. Ξεκίνησε, λοιπόν, η διανομή πόρτα-πόρτα. Λόγω έλλειψης εργατικού δυναμικού, τοπικοί διανομείς άρχισαν να προσλαμβάνουν γυναίκες από τις ίδιες κοινότητες. Η επιλογή αποδείχθηκε επιτυχημένη, καθώς οι γυναίκες αυτές είχαν ήδη σχέσεις εμπιστοσύνης στις γειτονιές τους και μπορούσαν να επικοινωνήσουν ευκολότερα με άλλες γυναίκες, οι οποίες συχνά ήταν υπεύθυνες για τις αγορές του νοικοκυριού.

Με τον χρόνο, αυτές οι σύντομες επισκέψεις δημιούργησαν δεσμούς και το 1963 η Yakult δημιούργησε το Women’s Delivery Sales Network, που αργότερα έγινε γνωστό ως το σύστημα των Yakult Ladies.

Καταπολεμώντας τη μοναξιά ένα ρόφημα τη φορά

Με τις χαρακτηριστικές στολές τους, οι Yakult Ladies πραγματοποιούν καθημερινά δεκάδες επισκέψεις, κινούμενες με ποδήλατα, μηχανάκια, αυτοκίνητα ή ακόμη και με τα πόδια. Η αξία της δουλειάς τους δεν βρίσκεται μόνο στην παράδοση ενός προϊόντος, αλλά στην κουβέντα λίγων λεπτών με έναν συνάνθρωπό τους, που μπορεί να μην έχει καμία άλλη επαφή μέσα στην ημέρα.

Η Satoko Furuhata εργάζεται ως Yakult Lady εδώ και 25 χρόνια και κάθε Δευτέρα επισκέπτεται την ίδια πελάτισσα, μια γυναίκα 83 ετών που ζει μόνη της. Η ηλικιωμένη γυναίκα περιμένει αυτές τις επισκέψεις με μεγάλη χαρά, γι' αυτό και φροντίζει εκείνη την ώρα να μην έχει καμία άλλη υποχρέωση.

«Το να ξέρω ότι κάποιος θα έρθει σίγουρα να με δει κάθε εβδομάδα είναι τεράστια ανακούφιση», λέει. «Ακόμη και τις ημέρες που δεν αισθάνομαι καλά, όταν την ακούω να με ρωτά “Πώς είστε σήμερα;”, παίρνω δύναμη». Μιλούν για τις οικογένειές τους, την κηπουρική, την υγεία τους. «Μπορεί αυτές οι συζητήσεις να φαίνονται ασήμαντες, όμως με κάνουν να νιώθω ότι δεν είμαι μόνη».

iStock

Τα πολλαπλά οφέλη μιας επίσκεψης

Σύμφωνα με τη διαιτολόγο Emily Leeming, οι άνθρωποι ανταλλάσσουν συνεχώς μικροοργανισμούς μεταξύ τους. Έτσι, η κοινωνική απομόνωση μπορεί να επηρεάσει ακόμη και το μικροβίωμα του εντέρου. Παράλληλα, το χρόνιο χαμηλού επιπέδου στρες που προκαλεί η μοναξιά μπορεί να έχει αρνητικές επιδράσεις στον οργανισμό.

Η Yakult δεν δημιούργησε ποτέ το δίκτυο των διανομέων της ως μια παρέμβαση δημόσιας υγείας. Ωστόσο, με τα χρόνια, η κοινωνική διάσταση αυτών των επισκέψεων έγινε όλο και πιο εμφανής. Όπως υποστηρίζει η 83χρονη πελάτισσα της Furuhata, η υγεία της οφείλεται εν μέρει στη μακροχρόνια κατανάλωση του ροφήματος, αλλά και στις επισκέψεις της γυναίκας που της το παραδίδει.

Από την πλευρά της, η Asuka Mochida, που επίσης εργάζεται ως Yakult Lady, θεωρεί ότι δεν είναι απλώς πωλήτριες, αλλά άνθρωποι που προσέχουν μικρές αλλαγές στην υγεία ή στον τρόπο ζωής των καταναλωτών. Η παρατήρηση αυτή μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα σημαντική. Για παράδειγμα, αν κάποιος ηλικιωμένος δεν ανοίξει την πόρτα, οι Yakult Ladies μπορεί να ζητήσουν βοήθεια.

Ίσως κάποιος να μπορεί να μας πει αν ο γαλατάς της γειτονιάς, αυτός ο πλανόδιος μικροπωλητής που κάποτε συναντούσες στα χωριά και τις πόλεις, λειτουργούσε με παρόμοιο τρόπο. Επίσης, στη γερασμένη πληθυσμιακά Ελλάδα, όπου το αίσθημα της συλλογικής υποχρέωσης κάπως απουσιάζει, πόσο εφικτή και χρήσιμη θα ήταν μια ανάλογη κίνηση;