Η ΠΡΟΣΜΟΝΗ ΤΩΝ ΔΙΑΚΟΠΩΝ ΚΑΙ ΤΑ ΜΥΣΤΙΚΑ ΓΙΑ ΝΑ ΤΙΣ ΧΑΡΕΙΣ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟ

Τι σου προσφέρει η έγκαιρη οργάνωση των διακοπών και μερικοί ακόμα «κανόνες» για να τις απολαύσεις περισσότερο, από έναν ειδικό στην ευτυχία.

Συμφωνούμε όλοι ότι μία εμπειρία μπορεί να μας προσφέρει μεγαλύτερη ευδαιμονία από π.χ. ένα αντικείμενο; Ακόμα κι αν εσύ διαφωνείς, σειρά μελετών το έχει αποδείξει. Μία από αυτές τις μελέτες, μάλιστα, έχει βρει ότι οι άνθρωποι αναφέρουν πως αισθάνονται πιο κοντά σε εκείνον που τους προσφέρει ένα βιωματικό δώρο (π.χ. εισιτήρια για συναυλία) αντί για κάτι υλικό.

Γιατί συμβαίνει αυτό; Επειδή οι εμπειρίες όχι μόνο εμπλουτίζουν ουσιαστικά τη ζωή μας, αλλά δημιουργούν μακρόχρονες αναμνήσεις και ενισχύουν με πολλούς διαφορετικούς τρόπους την ευεξία μας. Έχουν, δηλαδή, πραγματική σημασία.

Δεδομένων των παραπάνω, αρνούμαι να υποκύψω στο «πείραγμα» φίλων και συναδέλφων κάθε φορά που τους ανακοινώνω ότι «έκλεισα» κάποιο ταξίδι για πολλούς μήνες μετά. Ακόμα περισσότερο όταν η έρευνα επισημαίνει κάτι ακόμα: Οι άνθρωποι είναι συνήθως πιο χαρούμενοι τις εβδομάδες πριν τις διακοπές, παρά από τις διακοπές καθαυτές. Ο λόγος είναι η προσμονή.

Όπως λέει ο Arthur C. Brooks, κοινωνικός επιστήμονας και ειδικός σε θέματα ευτυχίας, «τείνουμε να πιστεύουμε ότι η ευτυχία έρχεται από την ίδια την εμπειρία. Αλλά μεγάλο μέρος αυτής έχει να κάνει με το να έχεις απλά να περιμένεις κάτι ωραίο να συμβεί».

Προσδοκώντας τις διακοπές σου ενισχύεις τη ντοπαμίνη σου

Στο κανάλι του στο YouTube, ο Dr. Brooks έχει ένα πολύ ενδιαφέρον επεισόδιο στο οποίο λέει πως μελέτες που έγιναν στην Ολλανδία και την Κίνα έδειξαν ότι τα άτομα που ετοιμάζονται για διακοπές έχουν πολύ υψηλότερα επίπεδα ευτυχίας από τα άτομα που δεν έχουν τέτοια πλάνα αρκετές εβδομάδες πριν από αυτές. «Τα δεδομένα δείχνουν πως μία από τις μεγαλύτερες πηγές ευτυχίας από κάθε απολαυστική δραστηριότητα είναι η προσδοκία αυτής. Και ο νευροχημικός λόγος που συμβαίνει αυτό σχετίζεται με τη ντοπαμίνη, η οποία αυξάνεται κάθε φορά που περιμένουμε μία ανταμοιβή».

Εικονογράφηση: Ελένη Καστρινογιάννη

Ο ίδιος εξηγεί: «Όταν προσδοκάς κάτι που ξέρεις πως σου κάνει καλό ή σου δίνει χαρά, τότε το θέλεις ακόμα περισσότερο – το αποζητάς, το λαχταράς, ανυπομονείς για την επόμενη φορά. Όλα αυτά τα συναισθήματα είναι αποτέλεσμα της αυξημένης ντοπαμίνης που παράγεται από ένα σημείο του εγκεφάλου, το οποίο ονομάζεται υπομέλανας τόπος (locus coeruleus). Είναι εκείνη ακριβώς τη στιγμή που εσύ λες: Το θέλω αυτό. Θέλω να φάω αυτό το φαγητό, θέλω να συναντήσω αυτόν τον άνθρωπο που έχω ερωτευτεί – είναι η ντοπαμίνη που μιλάει τότε. Το ίδιο ισχύει και όταν περιμένεις τις διακοπές σου. Όταν τις έχεις προγραμματίσει από νωρίς, τότε κάθε φορά που τις σκέφτεσαι ψεκάζεις τον εγκέφαλό σου με σταγόνες ντοπαμίνης και ενισχύεις την ευδαιμονία σου».

Πώς να κάνεις ακόμα πιο χαρούμενες τις διακοπές σου

Όπως αναφέρθηκε και παραπάνω, συμβαίνει δυστυχώς πολλές φορές η προσμονή να μας δώσει μεγαλύτερη χαρά από τις ίδιες τις διακοπές, που για τον Α ή Β λόγο μπορεί να εξελιχθούν κάπως απογοητευτικά. Προς αποφυγήν αυτού, στο ίδιο βίντεο ο Dr. Brooks προτείνει μερικούς «κανόνες» που μπορούν να κάνουν τις διακοπές σου πιο χαρούμενες.

Ξεκαθάρισε το κίνητρο των διακοπών σου

Ο κάθε άνθρωπος έχει ανάγκη από διαφορετικού είδους διακοπές ανάλογα με την προσωπικότητα, τις εμπειρίες και την ψυχολογική του κατάσταση. Για παράδειγμα, οι εσωστρεφείς συχνά προτιμούν τα βουνά όπου μπορούν να περάσουν πιο ήσυχες στιγμές, ενώ οι εξωστρεφείς απολαμβάνουν συχνά την παραλία.

Μια μελέτη, λέει ο Brooks, σκιαγραφεί έξι ξεχωριστά ταξιδιωτικά κίνητρα:

• Εξερεύνηση,
• Απόδραση,
• Οικογένεια/Φίλοι (εμβάθυνση των σχέσεων),
• Κύρος,
• Φύση και
• Ιστορία/Κληρονομιά.

Αν το πραγματικό σου κίνητρο είναι π.χ. η «απόδραση» για να χαλαρώσεις, αλλά σχεδιάζεις ένα έντονα αγχωτικό, γεμάτο πρόγραμμα, θα βιώσεις απογοήτευση από τις διακοπές σου.

Διαχειρίσου τις προσδοκίες σου

Το μεταιχμιακό σύστημα του εγκεφάλου μας έχει σχεδιαστεί για να μας ειδοποιεί για περιβαλλοντικές απειλές και ευκαιρίες – όχι για να διατηρεί μια μόνιμη κατάσταση ευφορίας. Γι’ αυτό και η έρευνα δείχνει ότι, ενώ οι παραθεριστές είναι πιο υγιείς, πιο ενεργητικοί και λιγότερο αγχωμένοι κατά τη διάρκεια των διακοπών τους, αυτά τα θετικά συναισθηματικά οφέλη συνήθως εξαφανίζονται μέσα στην πρώτη εβδομάδα από την επιστροφή στην εργασία.

ΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ ΕΙΝΑΙ ΣΥΝΗΘΩΣ ΠΙΟ ΧΑΡΟΥΜΕΝΟΙ ΤΙΣ ΕΒΔΟΜΑΔΕΣ ΠΡΙΝ ΤΙΣ ΔΙΑΚΟΠΕΣ, ΠΑΡΑ ΣΤΙΣ ΙΔΙΕΣ ΤΙΣ ΔΙΑΚΟΠΕΣ.

Για πιο «ομαλή» προσγείωση, λοιπόν, χρειάζεται να αποδεχτούμε ότι οι διακοπές δεν θα αλλάξουν μόνιμα την αρχική μας ευτυχία, γι’ αυτό οι στόχοι μας πρέπει να είναι ρεαλιστικοί: Να δημιουργήσουμε, για παράδειγμα, όμορφες αναμνήσεις με αγαπημένα πρόσωπα.

Μικρότερες και συχνότερες διακοπές = Μεγαλύτερη ευτυχία

O Brooks λέει πως αντί για μία πολυήμερη άδεια μία φορά τον χρόνο, τα μικρότερα ταξίδια, ακόμα και οι τριήμερες αποδράσεις, μπορούν να φέρουν μεγαλύτερη χαρά. Όταν τα προγραμματίζουμε σε τακτικά χρονικά διαστήματα, διασφαλίζουμε ότι το επόμενο αναζωογονητικό μας διάλειμμα είναι πάντα προ των πυλών.

ΜΕΓΑΛΟ ΜΕΡΟΣ ΤΗΣ ΕΥΤΥΧΙΑΣ ΜΑΣ ΕΧΕΙ ΝΑ ΚΑΝΕΙ ΜΕ ΤΟ ΝΑ ΠΕΡΙΜΕΝΕΙΣ ΚΑΤΙ ΩΡΑΙΟ ΝΑ ΣΥΜΒΕΙ.

Οι σύντομες αποδράσεις λειτουργούν ως θετικά σημεία στίξης στην τακτική μας ρουτίνα, οδηγώντας σε υψηλότερη συνολική ικανοποίηση από τη ζωή από μια πολυήμερη απόδραση.

Βγάλε λιγότερες φωτογραφίες

Η λήψη φωτογραφιών, λέει ο Brooks, μας αναγκάζει να δούμε την παρούσα στιγμή μέσα από το πρίσμα του μέλλοντος – να φανταστούμε, δηλαδή, πως θα ανατρέξουμε στην ανάμνηση κάποια στιγμή αργότερα. Αυτό μας απομακρύνει άμεσα από την πλήρη παρουσία μας στη στιγμή.

Μελέτες δείχνουν ότι το να διακόπτεις «τη στιγμή» για καταγράψεις ακόμα και μια πολύ ευχάριστη δραστηριότητα μειώνει την απόλαυση σε πραγματικό χρόνο κατά 15% έως 20%. Μία λύση για να αποφευχθεί είναι να αναλαμβάνει κάθε φορά μόνο ένα διαφορετικό άτομο από την παρέα να τραβά φωτογραφίες, το οποίο π.χ. την επόμενη ημέρα να αλλάζει.

Η παγίδα του κύρους

Το να δημοσιεύεις κάθε στιγμή από το πολυτελές ταξίδι σου στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης συνήθως πηγάζει από μια εξελικτική επιθυμία να βελτιώσεις την κοινωνική σου θέση και να προκαλέσεις φθόνο. Όταν ο υποκείμενος στόχος των διακοπών μετατοπίζεται προς τη λήψη μιας φωτογραφίας με σκοπό την κοινοποίησή της στο διαδίκτυο, ουσιαστικά απομυζάς την οργανική απόλαυση από τη δική σου εμπειρία.

Εάν πρέπει οπωσδήποτε να μοιραστείς τις αναμνήσεις σου, περίμενε τουλάχιστον μέχρι να επιστρέψεις στο σπίτι από το ταξίδι, αντί να δημοσιεύεις όσο υποτίθεται ότι θα έπρεπε ακόμα να απολαμβάνεις.

Πώς να μην γυρίσεις από τις διακοπές εξουθενωμένος

Οι διακοπές έχουν σκοπό να μας προστατεύουν από την επαγγελματική εξουθένωση, η οποία απαιτεί την πλήρη διακοπή των καθημερινών επαφών με την εργασία μας. Το να κοιτάζουμε π.χ. τα email από την ξαπλώστρα μειώνει σημαντικά την ικανοποίησή μας κατά τη διάρκεια του ταξιδιού και καταστρέφει την ανάρρωσή μας. Μελέτη λέει πως η ενασχόληση με τη δουλειά στις διακοπές σβήνει τα θετικά αποτελέσματα αυτών έως και 10 ημέρες μετά την επιστροφή μας.

Αν, πάντως, ο εγκέφαλός σου χρειάζεται να είναι απασχολημένος ακόμα και τότε, αντί για τα αρχεία της δουλειάς προτίμησε να διαβάζεις ένα βιβλίο που δεν θα έχει καμία σχέση με αυτό που πληρώνεσαι για να μάθεις.

Γύρνα στο σπίτι λίγο νωρίτερα

Ο Brooks συμβουλεύει να μην ταξιδεύουμε μέχρι το τελευταίο δευτερόλεπτο του ελεύθερου χρόνου μας. Αν έχουμε, δηλαδή, μια γεμάτη εργάσιμη εβδομάδα μπροστά μας ξεκινώντας από τη Δευτέρα, είναι προτιμότερο να επιστρέφουμε από τις διακοπές την Παρασκευή αντί για την Κυριακή το βράδυ. Έτσι δημιουργούμε ένα ήσυχο «μεταβατικό διάστημα» για να ξεπακετάρουμε, να χαλαρώσουμε και να επιστρέψουμε στην κανονική ρουτίνα απρόσκοπτα.

Επίστρεψε στον εαυτό σου μετά τις διακοπές

Η χαρά των επιτυχημένων διακοπών συνήθως έρχεται σε αντίθεση με την καθημερινή ρουτίνα και αυτό μπορεί να κάνει την καθημερινότητα να φαίνεται προσωρινά απογοητευτική. Η μελαγχολία μετά τις διακοπές, όμως, είναι μια εντελώς φυσιολογική ψυχολογική αντίδραση στην αλλαγή περιβάλλοντος. Και επειδή το μυαλό μας χρειάζεται χρόνο για να προσαρμοστεί σε αυτήν την έντονη αντίθεση, καλό είναι να μην κάνουμε κάποια σημαντική, ριζική αλλαγή στη ζωή ή την καριέρα μας κατά την πρώτη εβδομάδα επιστροφής στη δουλειά, παρά να αφήσουμε τις ημέρες να κυλήσουν ήρεμα για να βρούμε ξανά τους ρυθμούς και τον εαυτό μας.