ΤΟ ΓΛΥΠΤΟ ΜΕ ΤΟ ΑΡΚΟΥΔΑΚΙ ΠΟΥ ΕΓΙΝΕ ΣΥΜΒΟΛΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΤΩΝ ΑΝΔΡΩΝ

Η ιστορία του αγάλματος «Bear With Me» στο Μπρίστολ ανοίγει ξανά τη συζήτηση για την ψυχική υγεία των αντρών και το πόσο σημαντικό είναι να ακούμε όσους δυσκολεύονται.

Ένας άντρας κάθεται σκυφτός, καλύπτει το πρόσωπό του με τις παλάμες και το κεφάλι του με μια κουκούλα. Δίπλα του στέκεται ένα αρκουδάκι. Η σκηνή είναι απλή, αλλά δυνατή. Το γλυπτό «Bear With Me» στο Μπρίστολ κατάφερε να γίνει ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα δημόσια έργα για την ψυχική υγεία και την ανδρική αυτοκτονικότητα.

Το έργο εγκαταστάθηκε το 2020 στην οδό Jacob’s Wells, με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Πρόληψης της Αυτοκτονίας (10 Σεπτεμβρίου) και πίσω από αυτό βρίσκεται ο ανώνυμος καλλιτέχνης της ομάδας Getting Up To Stuff, ο οποίος ήθελε να μιλήσει για κάτι που, όπως λέει, εξακολουθεί να παραμένει εξίσου επείγον.

Η ψυχική υγεία σε Ευρώπη και Ελλάδα

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, περίπου 1 στους 6 ανθρώπους στην ευρωπαϊκή περιφέρεια ζει με κάποια ψυχική διαταραχή. Από αυτούς, 1 στους 3 δεν λαμβάνει τη θεραπεία που χρειάζεται, ενώ 1 στους 4 ανθρώπους με ψύχωση δεν έχει καμία επίσημη φροντίδα ή θεραπευτική υποστήριξη.

Κάθε χρόνο, περισσότεροι από 120.000 άνθρωποι πεθαίνουν από αυτοκτονία, δηλαδή πάνω από 300 άνθρωποι την ημέρα, ενώ η αυτοκτονία αποτελεί την πρώτη αιτία θανάτου για τους νέους 15-29 ετών στην ευρωπαϊκή περιφέρεια.

Η Ελλάδα εξακολουθεί να καταγράφει ένα από τα χαμηλότερα συνολικά ποσοστά αυτοκτονιών στην Ευρώπη, περίπου 5,6 θανάτους ανά 100.000 κατοίκους, σχεδόν το μισό του μέσου όρου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Πίσω από τον αριθμό αυτό, όμως, υπάρχει μια σημαντική διαφοροποίηση. Τα ποσοστά στους άντρες είναι αισθητά υψηλότερα από εκείνα των γυναικών, γεγονός που αναδεικνύει τη στενή σχέση ανάμεσα στην ψυχική υγεία, τα κοινωνικά στερεότυπα και την ανδρική ευαλωτότητα.

Alexander Kaufmann / Unsplash

Όταν η κοινωνία δεν ακούει

Ο δημιουργός εξηγεί ότι το αρκουδάκι συμβολίζει την παρηγοριά που προσφέρει ένα παιδικό παιχνίδι. «Όταν είμαστε μικροί, μας επιτρέπεται να είμαστε ευαίσθητοι και αστείοι. Αν ο κόσμος μοιάζει τρομακτικός, μπορείς πάντα να καταφύγεις στο αρκουδάκι σου». Μεγαλώνοντας, όμως, το μήνυμα αλλάζει. «Μας λένε “γίνε άντρας, μην δείχνεις τα συναισθήματά σου”».

Έτσι, ο γλύπτης αποφάσισε να δημιουργήσει κάτι που να λέει το αντίθετο, ότι δηλαδή η ευαλωτότητα δεν είναι αδυναμία. «Το να παραδέχεσαι ότι δεν είσαι καλά είναι πραγματική δύναμη».

Η ιδέα γεννήθηκε από τα υψηλά ποσοστά αυτοκτονιών στους άντρες και την απώλεια ενός φίλου του καλλιτέχνη.

Η ανταπόκριση του κόσμου ξεπέρασε κάθε προσδοκία, αφού μέσα στην πρώτη εβδομάδα οι αναρτήσεις με το γλυπτό συγκέντρωσαν περισσότερες από 250.000 προβολές στα κοινωνικά δίκτυα. «Είναι συγκλονιστικό να βλέπεις τέτοια αντίδραση, αλλά και σπαρακτικό. Σημαίνει ότι πάρα πολλοί άνθρωποι έχουν κάποια προσωπική σύνδεση με την αυτοκτονία».

Μάλιστα, ο καλλιτέχνης αποκάλυψε σε δηλώσεις του ότι έλαβε μήνυμα από έναν άνθρωπο που σκεφτόταν να βάλει τέλος στη ζωή του, αλλά σταμάτησε όταν είδε φωτογραφία του γλυπτού. «Αν καταφέρω να σταματήσω έστω και έναν άνθρωπο, τότε όλη η προσπάθεια άξιζε».

Έξι χρόνια μετά την πρώτη εμφάνιση του αγάλματος, το μήνυμα παραμένει επίκαιρο. «Αν γνωρίζεις κάποιον που δυσκολεύεται, το να είσαι εκεί και να τον ακούσεις είναι μια αρχή. Να είσαι το αρκουδάκι».

Αν χρειάζεσαι βοήθεια

Αν εσύ ή κάποιος που γνωρίζεις βρίσκεται σε άμεσο κίνδυνο ή χρειάζεται υποστήριξη μπορείς να καλέσεις τη Γραμμή Παρέμβασης για την Αυτοκτονία 1018, που λειτουργεί όλο το 24ωρο από τη ΜΚΟ Κλίμακα.

Για άμεση υποστήριξη παιδιών και εφήβων, λειτουργεί επίσης η Εθνική Γραμμή Παιδικής Προστασίας «1107» και η Εθνική Γραμμή για τα Παιδιά SOS 1056 από «Το Χαμόγελο του Παιδιού».