ΤΟ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΟ ΠΑΡΑΔΟΞΟ ΤΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ: ΤΟ «ΜΑΖΙ» ΚΑΙ ΤΟ «ΧΩΡΙΣΤΑ»

Πώς γίνεται στις σχέσεις μας να αποζητάμε την εγγύτητα, ενώ έχουμε μεγάλη ανάγκη και την ελευθερία; Και πώς εξισορροπούνται τα δύο αυτά άκρα;

Μία από τις πολύ, μα πάρα πολύ αγαπημένες μου ταινίες είναι το «(500) Days of Summer», μια ταινία του 2009 με τους Joseph Gordon-Levitt και Zooey Deschanel. Είναι μια ρομαντική κομεντί με απρόβλεπτο ρεαλισμό και βάθος, από αυτές που μπορείς να βλέπεις ξανά και ξανά σε διαφορετικές φάσεις της ζωής σου και κάθε φορά έχουν κάτι διαφορετικό να σου «δώσουν» αναφορικά τις ερωτικές σχέσεις.

Σε αντίθεση με ό,τι ίσως περίμενες, η ταινία αποδομεί τον μύθο της «αδελφής ψυχής» και δείχνει πώς το να εξιδανικεύεις τον σύντροφό σου αντί να τον αποδέχεσαι όπως πραγματικά είναι οδηγεί αναπόφευκτα σε ερωτική απογοήτευση.

Ταυτόχρονα, θυμίζει πως η αυτογνωσία και η προσωπική μας εξέλιξη δεν θα έρθουν μέσω ενός άλλου ανθρώπου, αλλά είναι απόλυτα στο δικό μας χέρι.

Στην ιστορία, που παρακολουθούμε με αφηγητή τον πρωταγωνιστή, βλέπουμε έναν πολύ ρομαντικό τύπο να έχει εξιδανικεύσει τη Summer, μία εξαιρετικά εξωστρεφή γυναίκα. Εκείνη δεν θέλει κάτι πολύ σοβαρό μαζί του, εκείνος όμως πιστεύει ότι μόνο μαζί της μπορεί να είναι ευτυχισμένος. Έχει ερωτευτεί την «ιδέα» αυτής της γυναίκας, προβάλλοντας πάνω της όλες του τις φαντασιώσεις, όσο κι αν αυτή έχει θέσει πολύ ξεκάθαρα τα όριά της από την πρώτη ημέρα.

Παρακολουθούμε, λοιπόν, δύο άκρα: Την ανάγκη για το «μαζί» και την ανάγκη για το «χωριστά», τα οποία ενυπάρχουν στον καθένα μας και μέσα στην ίδια τη σχέση.

iStock

Όλοι μας –ακόμα και η Summer– θέλουμε κάποιες στιγμές το πραγματικό μαζί: Θέλουμε να ενώνουμε τα σώματά μας, να κοιμόμαστε αγκαλιά, να μοιραζόμαστε. Όμως, έρχονται κι οι στιγμές που θέλουμε πάρα πολύ να είμαστε εντελώς μόνοι. Έχουμε ανάγκη το χωριστά.

Αυτό, αν και αποτελεί ένα μεγάλο παράδοξο, που συχνά δημιουργεί στους ανθρώπους ανασφάλεια, είναι ίσως η πεμπτουσία μιας υγιούς σχέσης.

Μπορεί μια σχέση να είναι υγιής «μαζί» και «χωριστά»;

«Οι περισσότεροι άνθρωποι υποφέρουν από δύο θεμελιώδεις φόβους αναφορικά με τις σχέσεις τους: Ο πρώτος είναι ο φόβος της εγκατάλειψης. Ο δεύτερος είναι ο φόβος της εξάρτησης, δηλαδή το να χάσεις τον εαυτό σου μέσα στον άλλο», λέει σε ένα βίντεο που πέτυχα πρόσφατα ο φιλόσοφος και συγγραφέας Αλέν ντε Μποτόν. Σε κάποιες σχέσεις ο ένας νιώθει έτσι και ο άλλος αλλιώς, ενώ σε άλλες υπάρχει η κοινή ανάγκη για πολύ «μαζί» στην αρχή και πολύ «χωριστά» στη συνέχεια (ανάγκες που μπορεί να αλλάζουν ανά διαστήματα).

iStock

«Αν κανείς καταφέρει να ισορροπήσει αυτούς τους δύο φόβους, τότε η σχέση μπορεί να έχει μία σταθερότητα. Και ο καλύτερος τρόπος για να γίνει αυτό είναι να εξομολογηθείς στον σύντροφό σου ότι δυσκολεύεσαι να ισορροπήσεις. Να πεις, δηλαδή, την αλήθεια σου», συνεχίζει ο ίδιος.

Η άποψη αυτή βασίζεται στον Γερμανό κοινωνικό ψυχαναλυτή Erich Fromm, ο οποίος έλεγε: «Η ώριμη αγάπη είναι ένωση υπό την προϋπόθεση της διατήρησης της ακεραιότητας και της ατομικότητας του καθενός... Στην αγάπη συμβαίνει το παράδοξο: δύο όντα γίνονται ένα, κι όμως παραμένουν δύο».

Οι σύμβουλοι σχέσεων και συν-συγγραφείς Phil και Maude Mayes το πηγαίνουν ένα βήμα παραπέρα:

«Το να αναγνωρίσουν δύο σύντροφοι ότι αποτελούν δύο διαφορετικές προσωπικότητες, με διαφορετικό παρελθόν και διαφορετική καθημερινότητα τις ώρες που δεν είναι μαζί, είναι απλό στα λόγια μα δύσκολο στην πράξη.

»Καθώς περνά ο καιρός και το ζευγάρι έρχεται ακόμα πιο κοντά, αυτή η αίσθηση της ένωσης διαποτίζει τη σχέση. Πρόκειται για μια όμορφη, υπερβατική και βαθιά προσωπική εμπειρία: Οι δύο σύντροφοι μοιράζονται τη μαγεία δύο ανθρώπων που γίνονται ένα.

iStock

»Αυτό μπορεί να διευρύνει την κοσμοθεωρία τους με πολλούς τρόπους, όμως μπορεί και να οδηγήσει σε συγχύσεις και εμπόδια στην ομαλή πορεία της σχέσης. Γιατί την ώρα που βιώνουν την συγχώνευση των δύο εαυτών τους, πολλοί τείνουν να ξεχνούν την ξεχωριστή τους ατομικότητα.

»Όταν αρχίζει κανείς να βλέπει τον σύντροφό του ως προέκταση του εαυτού του, αυτό μπορεί να οδηγήσει –και συχνά οδηγεί– σε επικριτική στάση και σε προσπάθειες για διορθωτικές παρεμβάσεις. Επιθυμεί να εκφράζει τις δικές του σκέψεις και να πράττει με τον δικό του τρόπο. Ο ένας νιώθει ότι εκπροσωπείται από τον άλλο – αν π.χ. ο ένας μιλά πολύ δυνατά σε δημόσιο χώρο, ο άλλος νιώθει άβολα, έρχεται σε δύσκολη θέση.

»Όμως δεν είναι δυνατόν να νιώθεις εσύ υπεύθυνος για τον σύντροφό σου, που είναι μια ξεχωριστή προσωπικότητα».

Η ΩΡΙΜΗ ΑΓΑΠΗ ΕΙΝΑΙ Η ΕΝΩΣΗ ΥΠΟ ΤΗΝ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΗ ΤΗΣ ΔΙΑΤΗΡΗΣΗΣ ΤΗΣ ΑΚΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΤΟΜΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΚΑΘΕΝΟΣ.

Οι Phil και Maude καλούν τα ζευγάρια να βλέπουν ο ένας τον άλλο ως τα υπέροχα, μοναδικά άτομα που είναι καθένας. Γιατί αυτή η αμοιβαία αποδοχή των ξεχωριστών μας προσωπικοτήτων είναι που επιτρέπει τη βαθύτερη οικειότητα, αλλά και την αναγκαία ελευθερία δράσης και ανάπτυξης.

Ή, όπως πιο ποιητικά το θέτει ο Kahlil Gibran: «Αφήστε να υπάρχουν κενά μέσα στη συνύπαρξή σας… Αγαπήστε ο ένας τον άλλο, μα μην κάνετε την αγάπη δεσμό. Και σταθείτε ο ένας δίπλα στον άλλο, μα όχι κολλητά. Όπως η βελανιδιά και το κυπαρίσσι, που δεν μεγαλώνουν το ένα στη σκιά του άλλου».