ΓΙΑΤΙ ΓΙΝΟΜΑΣΤΕ ΤΟΣΟ ΕΝΟΧΛΗΤΙΚΟΙ ΣΤΟΥΣ ΦΙΛΟΥΣ ΜΑΣ ΟΤΑΝ ΕΙΜΑΣΤΕ ΕΡΩΤΕΥΜΕΝΟΙ;

Αν κάθε φορά που ερωτεύεσαι «ζαλίζεις» τους φίλους μιλώντας αδιάκοπα για το αντικείμενο του πόθου σου, ίσως δεν φταις εσύ μα... κάτι που συμβαίνει ασυναίσθητα στον εγκέφαλό σου.

«Μου έστειλε!» – είναι η φράση με την οποία ξεκινά κάθε τηλεφώνημα προς την κολλητή/τον κολλητό σου, τις ημέρες που βιώνεις τα πρώτα στάδια του έρωτα. Δεν έχει σημασία η ώρα της ημέρας. Δεν έχει σημασία αν βρίσκεται στη δουλειά. Αν εκείνη τη στιγμή ταΐζει το μωρό. Αν διαβάζει Αγγλικά με το μεγαλύτερο παιδί. Αν είναι βράδυ και χαλαρώνει στον καναπέ βλέποντας τηλεόραση. Τη στιγμή εκείνη ΟΦΕΙΛΕΙ να σταματήσει ό,τι κάνει και να συγκεντρωθεί απόλυτα στα λόγια του αντικειμένου του πόθου σου, αλλά και στο αν και πώς εσύ θα απαντήσεις, έστω κι αν σου έστειλε ένα απλό «Γεια».

Κρέμεσαι από τα χείλη της/του. Και από τα χείλη των υπολοίπων, βέβαια, της παρέας στους οποίους θα επαναλάβεις λίγο-πολύ τα ίδια γεγονότα: Το πώς σε κοίταξε εκείνο το βράδυ, το σχόλιο που έκανε για τα μαλλιά σου, το ότι δεν σου έστειλε μήνυμα πριν πάει για ύπνο – και τι μπορεί να σημαίνει αυτό…  Για να έχουν δε ακόμα καλύτερη άποψη, να πιάσουν το vibe, κάνεις print screen τις γραπτές συνομιλίες σας και τους τις στέλνεις στο group chat. Ίσως συζητώντας το όλοι μαζί να βγάλετε ασφαλέστερο συμπέρασμα. «Τι απαντάω;;;» – τους ρωτάς. Και μένεις στο διαβάστηκε.

Και ξέρεις: Το μόνο χειρότερο «διαβάστηκε» από το άτομο που σε ενδιαφέρει, είναι το «διαβάστηκε» από τους φίλους σου που τους έχεις «πρήξει».

Τι παθαίνουμε όταν ερωτευόμαστε και γινόμαστε τόσο ενοχλητικοί;

Είναι απίθανα αυτά που μπορούμε να κάνουμε –ακόμα και οι πιο ψύχραιμοι και συγκροτημένοι από εμάς– όταν μας κεραυνοβολεί ο έρωτας: να ψάχνουμε σαν τρελοί για να μάθουμε τα πάντα για το άλλο άτομο, να το παρακολουθούμε, να φεύγουμε νωρίτερα από τη δουλειά για να το συναντήσουμε την ώρα που πηγαίνει στο γυμναστήριο… το αίσθημα αυτό έχει τη δική του ταμπέλα στον δυτικό κόσμο: λέγεται limerance και αναφέρεται στην ερωτική εμμονή – μια εμμονή που μοιάζει να κατατρώει το άτομο, τροφοδοτούμενη κυρίως από την αβεβαιότητα και όχι από τη συναισθηματική ασφάλεια. Πρόκειται για το –ελληνικότερο– «κόλλημα», δηλαδή.

Η ΕΡΩΤΙΚΗ ΕΜΜΟΝΗ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΘΕΩΡΗΘΕΙ ΩΣ ΕΝΑ ΕΙΔΟΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΚΗΣ ΕΞΑΡΤΗΣΗΣ ΠΟΥ ΕΝΕΡΓΟΠΟΙΕΙ ΤΡΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ: ΑΥΤΑ ΤΗΣ ΔΙΕΓΕΡΣΗΣ, ΤΗΣ ΑΝΤΑΜΟΙΒΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΟΥ ΔΕΣΜΟΥ.

Το «κόλλημα», βέβαια, είναι μια ανθρώπινη κατάσταση  – αλλά μέχρι ενός ορίου. Ειδικά όταν αρχίζει να επιβαρύνει και άλλους. Η ψιλοκουβέντα για μια ερωτική περιπέτεια μπορεί να δίνει «τροφή» στους ατελείωτους καφέδες με τους φίλους, να έχει πλάκα. Και είναι λογικό κάποια στιγμή να ζητήσεις τη γνώμη τους, όταν ανησυχείς πως το άτομο που σε ενδιαφέρει απομακρύνεται. Όμως τι γίνεται όταν η ενασχόληση με το θέμα αυτό συμβαίνει συστηματικά, καθημερινά ή και αμέτρητες φορές μέσα στη μέρα;

Στο βιβλίο του «Smitten: Romantic Obsession, the Neuroscience of Limerence, and How to Make Love Last», ο συγγραφέας και νευροεπιστήμονας Dr. Tom Bellamy υποστηρίζει ότι η ερωτική εμμονή μπορεί να θεωρηθεί ως ένα είδος συμπεριφορικής εξάρτησης (αν και δεν αναγνωρίζεται επίσημα ως τέτοια):

«Τρία συστήματα του εγκεφάλου ενεργοποιούνται πολύ έντονα όταν συναντάς έναν δυνητικά επιθυμητό σύντροφο», αναφέρει σε άρθρο. Πρόκειται για το σύστημα διέγερσης, το σύστημα ανταμοιβής και το σύστημα συναισθηματικού δεσμού. Κατά την αρχική αυτή φάση της έλξης, ο εγκέφαλος απελευθερώνει ντοπαμίνη –τη χημική ουσία που προκαλεί ευχάριστα συναισθήματα και μπορεί να πυροδοτήσει αισθήματα ευφορίας– καθώς και κορτιζόλη (την ξέρεις και ως «ορμόνη του στρες»). Καθώς τα επίπεδα της κορτιζόλης ανεβαίνουν, εξαντλείται η σεροτονίνη (η ορμόνη που σταθεροποιεί τη διάθεση), και ο συνδυασμός διέγερσης και στρες μπορεί να οδηγήσει σε εμμονικές σκέψεις για το πρόσωπο που σε ελκύει.

Εικονογράφηση: Χριστίνα Αβδίκου

Ένα ακόμη βασικό στοιχείο της εμμονής, που τη διαφοροποιεί από την κοινή έλξη, σύμφωνα με τον Bellamy, είναι η προοπτική δημιουργίας δεσμού. Για παράδειγμα, ο έρωτας για μια διασημότητα σπάνια φτάνει στο επίπεδο της εμμονής, επειδή είναι εξαιρετικά απίθανο να βγεις ποτέ ραντεβού με ένα τέτοιο άτομο.

Ο συνδυασμός διέγερσης, ανταμοιβής και το ενδεχόμενο δεσμού συμβάλλει στην απεγνωσμένη επιδίωξη αυτού που ο Bellamy αποκαλεί «αντικείμενο εμμονής»: «Το σύστημα ανταμοιβής δεν κουράζεται ποτέ όταν κάποιος δεν ανταποδίδει το ενδιαφέρον σου. Είναι ένα είδος διαλείπουσας ενίσχυσης, ένας όρος που χρησιμοποιείται και για να εξηγήσει τον τζόγο ή τον εθισμό στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Όσο ο άλλος δεν ανταποκρίνεται όπως θα ήθελες εσύ συνεχίζεις να ‘κολλάς’, να στέλνεις μηνύματα και να ενοχλείς την ομαδική συνομιλία επειδή λαμβάνεις ασυνεπείς απαντήσεις την ώρα που κυνηγάς τη σταθερότητα. Και αφού δεν μπορείς να την αποκτήσεις από το ‘αντικείμενο εμμονής’ την αναζητάς μιλώντας ατελείωτα για τον έρωτά σου στους φίλους σου, οι οποίοι ανταποκρίνονται. (Μέχρι να μην το κάνουν πια.)»

TO ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΝΤΑΜΟΙΒΗΣ ΔΕΝ ΚΟΥΡΑΖΕΤΑΙ ΠΟΤΕ ΟΤΑΝ ΚΑΠΟΙΟΣ ΔΕΝ ΑΝΤΑΠΟΔΙΔΕΙ ΤΟ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝ ΣΟΥ – ΕΙΝΑΙ ΕΝΑ ΕΙΔΟΣ ΔΙΑΛΕΙΠΟΥΣΑΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ.

Υπερεκτιμάμε, λοιπόν, την ικανότητα των φίλων μας να ακούν τους μονολόγους μας για ώρες γιατί πρόκειται για τα άτομα που εμπιστευόμαστε περισσότερο. Για σχέσεις που ξέρουμε πως δεν καθορίζονται από δυναμικές εξουσίας, όπως ισχύει με όλες τις άλλες σχέσεις μας. Είμαστε ίσοι απέναντι στου φίλους και ίσως αυτός να είναι και ο λόγος που φτάνουν κάποτε να μας βρίσκουν ενοχλητικούς όταν μιλάμε ατελείωτα για έναν νέο έρωτα. Όπως εξηγεί η δημοσιογράφος και συγγραφέας του βιβλίου «Modern Friendship», Anna Goldfarb, «Όταν ένας φίλος κυριαρχεί στον χρόνο που περνάτε μαζί, δημιουργείται μια ανισορροπία, επειδή μια φιλία υποτίθεται ότι πρέπει να είναι ισότιμη».

Γιατί οι φίλοι σου θα είναι πάντα πιο σημαντικοί από το «κόλλημά» σου

Τα καλά νέα είναι πως η εμμονή με ένα νέο πρόσωπο είναι συνήθως μια κατάσταση (σχετικά) προσωρινή. Στον αντίποδα, μια φιλία που αξίζει μπορεί να επιβιώσει ακόμα και από το πιο τρελό σου «κόλλημα», είτε μέσω ιώβειας υπομονής, είτε μέσω άμεσης αντίδρασης («με έπρηξες!»), είτε μέσω έμμεσης απόστασης. Όλοι χρειάζεται πάντως πού και πού να θυμόμαστε, όταν ο φίλος μας είναι στις μαύρες του λόγω κάποιου έρωτα, ποιος είναι πραγματικά στις καλές, νηφάλιες στιγμές του. Αν δεν τον στηρίξουμε σε αυτές, τότε πότε;

Αν, πάντως, νιώθεις ότι ίσως το έχεις παρακάνει και έχεις ταλαιπωρήσει υπερβολικά τους φίλους σου, υπάρχει πάντα περιθώριο να επανορθώσεις. Να απολογηθείς και να επιδιώξεις να κάνεις τη σχέση σας ξανά πιο ισότιμη. Να προτείνεις να κάνετε κάτι μαζί που ξέρεις ότι τους διασκεδάζει και να είσαι πραγματικά «εκεί» τις στιγμές εκείνες.

Κι αν δυσκολεύεσαι να ξεπεράσεις έναν έρωτα σε βαθμό που μπορεί να επηρεάζει αρνητικά τη ζωή και τις σχέσεις σου, ίσως έχει νόημα να ψάξεις βαθύτερα το γιατί. Με τη βοήθεια ενός ψυχοθεραπευτή ίσως βρεις τι συμβαίνει μέσα σου, αλλά και πώς να προφυλάσσεσαι από το να γίνει αυτή η συμπεριφορά μοτίβο στο μέλλον.