ΕΡΕΥΝΗΤΕΣ ΦΑΙΝΕΤΑΙ ΟΤΙ ΒΡΗΚΑΝ ΤΡΟΠΟ ΝΑ ΔΙΩΞΟΥΜΕ ΤΗ ΜΟΝΑΞΙΑ ΜΑΣ

Επιστήμονες προσπάθησαν να διερευνήσουν το πώς μπορούμε να απαλλαγούμε από τη μοναξιά, βάζοντας στο μικροσκόπιο την «ορμόνη της αγάπης».

Η ζωή προχωρά, όλα αλλάζουν –όχι πάντα για καλό–, τα δεδομένα διαφοροποιούνται και οι επιστήμονες προσπαθούν να προσαρμοστούν αναλόγως, προκειμένου να ερευνούν φαινόμενα με τον πιο έγκυρο τρόπο. Έτσι, το 2023 επαναπροσδιορίστηκε η μοναξιά.

Για αρχή, η μοναξιά δεν έχει να κάνει με το να είναι κάποιος μόνος. Υποθέτω πως είμαστε πολλοί αυτοί που έχουμε αισθανθεί μόνοι, ενώ βρισκόμαστε μέσα σε πλήθος ανθρώπων. Η νέα πιστοποιημένη απειλή για την υγεία μας (είναι πίσω από την κατάθλιψη, τις καρδιακές παθήσεις και την άνοια μεταξύ άλλων) έχει να κάνει περισσότερο με «μια αρνητική υποκειμενική εμπειρία χαμηλής ποιότητας ή/και ποσότητας του κοινωνικού δικτύου κάποιου ατόμου».

Επίσης, έχει διάφορες κατηγορίες. Υπάρχει η συναισθηματική μοναξιά (βλ. έλλειψη ουσιαστικής σχέσης με σύντροφο ή στενό φίλο) και η κοινωνική μοναξιά (βλ. εμπειρία ενός ανεπαρκούς ευρύτερου κοινωνικού δικτύου, συμπεριλαμβανομένων φίλων, γειτόνων ή συναδέλφων).

Μπορεί να πρόκειται για ένα προσωρινό συναίσθημα (να έρχεται και να φεύγει) ή περιστασιακό (μας απασχολεί σε ορισμένες περιόδους, λόγω συγκεκριμένων γεγονότων της ζωής) ή χρόνια πάθηση (τη βιώνουμε τον περισσότερο χρόνο). Η τελευταία μορφή είναι απειλητική για την υγεία μας, καθώς έχει συσχετιστεί με πολλές ψυχικές και σωματικές ασθένειες.

Μετά, έχουμε διαφορετικές εντάσεις, ενώ το γεγονός ότι πρόκειται για ένα καθαρά υποκειμενικό συναίσθημα, δεν επιτρέπει να γίνουν εύκολα μετρήσεις. Αυτός είναι ο λόγος που χρησιμοποιούνται έμμεσοι δείκτες, οι οποίοι σχετίζονται με συγκεκριμένους καθοριστικούς παράγοντες.

Παράλληλα, διερευνώνται τρόποι απαλλαγής από το συναίσθημα αυτό, που το άτομο το ζει ως δυσβάσταχτο και το βλέπει να επηρεάζει την καθημερινότητά του.

Εικονογράφηση: Χριστίνα Αβδίκου

Πώς συνδέεται η «ορμόνη της αγάπης» με τη μοναξιά;

Προς αυτή την κατεύθυνση κινήθηκε η δουλειά του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου της Βόννης. Σύμφωνα με την εργασία που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Psychotherapy and Psychosomatics η ωκυτοκίνη, η λεγόμενη «ορμόνη της αγάπης», μπορεί να μας ανακουφίσει από το έντονο συναίσθημα της μοναξιάς και να ενισχύσει τη σύνδεση σε περιβάλλον ομαδικής θεραπείας για άτομα που βιώνουν χρόνια μοναξιά.

Η ωκυτοκίνη (πρόκειται ουσιαστικά για νευροδιαβιβαστή που παράγεται στον εγκέφαλο) δείχνει να μπορεί να λειτουργήσει ως υποστηρικτικό εργαλείο κατά τη διάρκεια μιας θεραπείας, βοηθώντας δυνητικά τους ασθενείς να αντιμετωπίσουν καλύτερα τις αρχικές προκλήσεις της αντιμετώπισης της μοναξιάς.

Στα πειράματα που έγιναν με τη συμμετοχή των πανεπιστημίων της Βόννης, του Όλντενμπουργκ, του Μπόχουμ, του Φράιμπουργκ και της Χάιφα (Ισραήλ), ζητούμενο ήταν να διερευνηθεί εάν η ωκυτοκίνη θα μπορούσε να βοηθήσει στην αύξηση της αποτελεσματικότητας της ομαδικής θεραπείας ανθρώπων που πέρασαν από αξιολόγηση συναισθημάτων μοναξιάς, την οποία αποδεδειγμένα βίωναν σε οξύ βαθμό.

Στη μελέτη proof-of-concept, οι συμμετέχοντες υποβλήθηκαν σε πέντε εβδομαδιαίες συνεδρίες ομαδικής θεραπείας, που συμπληρώθηκαν με τη χορήγηση ωκυτοκίνης σε μορφή ρινικού σπρέι. Μια ομάδα ελέγχου έλαβε placebo.

Η ομάδα που πήρε την «ορμόνη της αγάπης» φάνηκε να μειώνει τα οξεία συναισθήματα μοναξιάς, κατά τη διάρκεια συνεδριών ομαδικής θεραπείας. Τα στοιχεία έδειξαν και ότι η ουσία ενίσχυσε τον θετικό δεσμό μεταξύ των μελών της ομάδας.

Όπως είπε η βασική συγγραφέας της μελέτης, Δρ. Jana Lieberz «η ψυχολογική παρέμβαση συνδέθηκε με μειωμένη αντίληψη του στρες και βελτίωση της γενικής μοναξιάς, σε όλες τις ομάδες θεραπείας. Ήταν ορατή και στην παρακολούθηση που κάναμε τρεις μήνες μετά την εργασία. Η ωκυτοκίνη δεν είχε σημαντική επίδραση στη γενικά αντιληπτή μοναξιά, στην ποιότητα ζωής ή στο αντιληπτό στρες. Στη σύγκριση όμως, με το εικονικό φάρμακο (placebo), οι συμμετέχοντες που είχαν λάβει την ορμόνη ανέφεραν μειωμένο οξύ αίσθημα μοναξιάς μετά τις συνεδρίες. Επιπλέον, η χορήγηση ωκυτοκίνης βελτίωσε τον θετικό δεσμό μεταξύ των μελών της ομάδας».

Η Δρ. Lieberz τόνισε ότι «θα μπορούσε να είναι χρήσιμη η υποστήριξη των ασθενών με αυτήν, κατά την έναρξη της ψυχοθεραπείας» και διευκρίνισε πως η ωκυτοκίνη δεν πρέπει να θεωρείται πανάκεια, όπως και ότι «η θεραπεία δεν είναι σε καμία περίπτωση πάντα απαραίτητη για τη μείωση της μοναξιάς».

Αν και δεν παρατηρήθηκαν μακροπρόθεσμες επιδράσεις της χορήγησης ωκυτοκίνης στη μελέτη, τα αποτελέσματα υποδηλώνουν ότι μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την επίτευξη θετικών αποτελεσμάτων κατά τη διάρκεια των παρεμβάσεων. Εξυπακούεται πως απαιτούνται περαιτέρω μελέτες για τον καθορισμό των βέλτιστων σχεδίων παρέμβασης.