ΕΠΙΛΕΓΟΥΜΕ ΣΥΝΤΡΟΦΟΥΣ ΠΟΥ ΕΧΟΥΝ ΤΗΝ ΙΔΙΑ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΜΕ ΜΑΣ

Σε διαφορετικές γενιές και πολιτισμούς, δείχνουμε μια συνέπεια στην επιλογή συντρόφων, βάσει και της ψυχιατρικής διαταραχής μας. Ας δούμε τι ανακάλυψαν οι ερευνητές.

Eίσαι της άποψης πως τα όμοια έλκονται; Ή απωθούνται; Όχι στη φυσική, όπου οι κανόνες είναι ξεκάθαροι. Στις σχέσεις. Επιστημονικά, έχει τεκμηριωθεί το φαινόμενο της ομοιότροπης επιλογής συντρόφου (assortative mating) που θέλει τα όμοια –σε χαρακτηριστικά όπως τα φυσικά, η προσωπικότητα, τα ενδιαφέροντα, οι αξίες– να έλκονται. Εσύ δεν έχεις κανένα κοινό με τον/την σύντροφό σου; Έχω να σου κάνω μια ακόμα ερώτηση: Τι πιστεύεις πως είναι αυτό που σε κερδίζει, που σε ελκύει, σε έναν άνθρωπο και τον θες για σύντροφό σου; Η εμφάνιση; Το μυαλό; Το ότι σε καταλαβαίνει καλύτερα από όλους; Ή μήπως έχετε την ίδια ψυχιατρική διαταραχή;

Πάταξον μέν, ἄκουσον δέ. Άλλωστε, δεν πρέπει να ξεχνάς πως ζεις στη χώρα που είναι η πρωταθλήτρια Ευρώπης στο άγχος και στην κατάθλιψη. Η συγκεκριμένη θεωρία έχει προταθεί σε πολλές μελέτες, κατά το παρελθόν. Έλειπε, όμως, μια εργασία που να εξετάζει τη θεωρία σε μεγαλύτερη κλίμακα (μεγάλο πληθυσμό) και σε διαφορετικές γενιές και πολιτισμούς, ώστε να αξιολογηθεί πραγματικά η έκταση του φαινομένου.

Αυτό το... τακτοποίησε μελέτη που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nature Human Behaviour και υποστήριξε ότι οι σύζυγοι παρουσιάζουν σταθερές ομοιότητες σε 9 ψυχιατρικές διαταραχές, μοτίβο που επιμένει σε όλους τους πολιτισμούς και τις γενιές.

ΟΙ ΣΥΖΥΓΟΙ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΟΥΝ ΣΤΑΘΕΡΕΣ ΟΜΟΙΟΤΗΤΕΣ ΣΕ 9 ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ, ΜΟΤΙΒΟ ΠΟΥ ΕΠΙΜΕΝΕΙ ΣΕ ΟΛΟΥΣ ΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΓΕΝΙΕΣ.

Οι 9 ψυχικές διαταραχές που μας ελκύουν σε πιθανούς συντρόφους

Πολυεθνική συνεργασία ερευνητών (σε βιολογία, βιολογική ψυχιατρική, ψυχολογία, νευροεπιστήμη, γενετική ψυχιατρικής συμπεριφοράς, γενετική, επιδημιολογία, γηριατρική κ.ά.) ανέλυσε ζεύγη συζύγων, σε δείγμα άνω των 14.000.000 ανθρώπων από την Ταϊβάν, τη Δανία και τη Σουηδία, για 9 ψυχιατρικές διαταραχές.

Συγκεκριμένα, για σχιζοφρένεια, διπολική διαταραχή, κατάθλιψη, άγχος, διαταραχή ελλειμματικής προσοχής και υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ), αυτισμό, ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή, διαταραχή χρήσης ουσιών και νευρική ανορεξία.

Ο αριθμός των περιστατικών, σε όλες τις ομάδες, κυμαινόταν από 1,4 εκατομμύρια για μείζονα καταθλιπτική διαταραχή έως 31,195 για νευρική ανορεξία.

Η ψυχιατρική ομοιότητα φάνηκε να είναι σταθερή και να επιμένει σε όλες τις ομάδες «υποδεικνύοντας ότι η συνδυαστική σύζευξη για ψυχιατρικές διαταραχές υπερβαίνει τα πολιτισμικά όρια».

Εικονογράφηση: Χριστίνα Αβδίκου

Και στις 9 ψυχικές διαταραχές, εάν ο ένας σύζυγος είχε διάγνωση, ο άλλος ήταν σημαντικά πιο πιθανό να έχει την ίδια ή άλλη ψυχιατρική πάθηση, σε σύγκριση με τον γενικό πληθυσμό, με τους ερευνητές να σημειώνουν πως «οι σύζυγοι ήταν πιο πιθανό να μοιράζονται την ίδια διαταραχή από ότι άλλες».

Εν τω μεταξύ εξετάστηκαν ομάδες γέννησης από τη δεκαετία του 1930 έως τη δεκαετία του 1990 και διαπιστώθηκε ότι η συζυγική ομοιότητα παρέμεινε για περίπου 90 χρόνια, με μια μικρή αύξηση στη συμφωνία με την πάροδο του χρόνου, ιδιαίτερα για τις διαταραχές χρήσης ουσιών. «Αυτό υποδηλώνει ότι οι αλλαγές στην ψυχιατρική περίθαλψη, τα διαγνωστικά κριτήρια ή τις κοινωνικές συμπεριφορές κατά τη διάρκεια δεκαετιών, δεν άλλαξαν σημαντικά την τάση».

Το φαινόμενο επεκτείνεται και στα παιδιά του ζευγαριού που «δένουν» οι ίδιες ψυχιατρικές διαταραχές. Πρατηρήθηκε πως είχαν περίπου διπλάσιες πιθανότητες να αναπτύξουν την ίδια, σε σύγκριση με τα παιδιά που είχαν μόνο έναν πάσχοντα γονέα. «Αυτό υπογραμμίζει τον ρόλο της συνδυαστικής σύζευξης στην αύξηση του γενετικού κινδύνου μεταξύ των γενεών».

Γιατί διαλέγουμε συντρόφους με την ίδια ψυχική διαταραχή;

Οι επιστήμονες ασχολήθηκαν και με την αποκωδικοποίηση των μηχανισμών που υπάρχουν, πίσω από την... ψυχιατρική ομοιότητα των συζύγων.

Καταρχάς, ανέφεραν ότι «τα άτομα τείνουν να επιλέγουν συντρόφους με παρόμοια χαρακτηριστικά, συμπεριλαμβανομένων των ψυχιατρικών παθήσεων, λόγω της κοινής κοινωνικοοικονομικής κατάστασης, των χαρακτηριστικών προσωπικότητας (π.χ. νευρωτισμός) ή των συμπεριφορών υγείας».

Μελέτες δείχνουν ότι τα άτομα με ψυχικές διαταραχές είναι 2-3 φορές πιο πιθανό να συνευρεθούν με κάποιον με παρόμοια πάθηση.

Έπειτα, οι σύζυγοι επηρεάζουν τη ψυχική υγεία ο ένας του άλλου, μέσω κοινών συναισθηματικών καταστάσεων ή στρεσογόνων παραγόντων. «Για παράδειγμα, ένας σύζυγος με άγχος, μπορεί να αυξήσει το άγχος του συντρόφου, ενδεχομένως προκαλώντας παρόμοια συμπτώματα», επισημαίνουν οι επιστήμονες.

Φάνηκε και ότι η διαβίωση στο ίδιο περιβάλλον (βλ. ίδιοι στρεσογόνοι παράγοντες και τρόπος ζωής) μπορεί να οδηγήσει σε σύγκλιση, με τους συζύγους να αναπτύσσουν παρόμοιες διαταραχές με την πάροδο του χρόνου.

Μετά, υπάρχει το αθάνατο κοινωνικό στίγμα επί των ψυχικών διαταραχών, που για κάποιους ανθρώπους περιορίζει την επιλογή συντρόφου «οδηγώντας σε επιλογή ατόμων με παρόμοιες εμπειρίες σε ψυχιατρικές παθήσεις».

Ο ρόλος των επαγγελματιών ψυχικής υγείας

Τα ευρήματα υποδηλώνουν την ανάγκη για παρεμβάσεις ψυχικής υγείας «που να βασίζονται στο ζευγάρι. Ο έλεγχος και των δύο συζύγων για ψυχιατρικές παθήσεις, θα μπορούσε να βελτιώσει την έγκαιρη ανίχνευση και θεραπεία, με τον αυξημένο κίνδυνο για τους απογόνους να υπογραμμίζει τη σημασία της γενετικής συμβουλευτικής, για ζευγάρια με κοινές διαταραχές».

Όπως κάθε ερευνητής που σέβεται τον εαυτό του, έτσι και εκείνοι της συγκεκριμένης εργασίας σημείωσαν πως «απαιτείται περισσότερη έρευνα, πριν αλλάξει ο τρόπος με τον οποίο επικοινωνούνται οι γενετικοί κίνδυνοι». Το νόημα όμως, το καταλάβαμε όλοι.