ΠΟΣΟ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΑΝΤΕΞΕΙ ΕΝΑΣ ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΧΩΡΙΣ ΥΠΝΟ;

Αν αναρωτιέσαι πόσο επικίνδυνη είναι η στέρηση ύπνου, διάβασε τι συμβαίνει στο σώμα σου μετά από 24, 48 ή 72 ώρες αϋπνίας και ποιοι είναι οι κίνδυνοι.

Έχουν περάσει κάτι παραπάνω από 60 χρόνια από τότε που ο 17χρονος Randy Gardner αποφάσισε να διαπιστώσει, στο πλαίσιο μιας εργασίας, πόσο καιρό θα μπορούσε να μείνει χωρίς ύπνο. Το πείραμα του φιλόδοξου νεαρού ξεκίνησε στις 28 Δεκεμβρίου 1963 και διήρκεσε 11 μέρες και 25 λεπτά. Βέβαια, ο Randy δεν είναι ο μόνος που θέλησε να τεστάρει τις αντοχές του σώματός του. Άλλοι πριν και μετά από αυτόν προσπάθησαν να δουν πόσο αντέχουν χωρίς ύπνο.

Η στέρηση ύπνου για μεγάλες χρονικές περιόδους μπορεί να αποδειχθεί εξαιρετικά επικίνδυνη. Το 1997, το Guinness World Records σταμάτησε να καταγράφει το συγκεκριμένο ρεκόρ για λόγους ασφαλείας και «είχε απόλυτο δίκιο», τονίζει ο Adam Taylor, Καθηγητής και Διευθυντής του Κέντρου Εκπαίδευσης Κλινικής Ανατομίας στο Πανεπιστήμιο του Λάνκαστερ.

Γνωρίζουμε πια ότι ο ύπνος είναι εξαιρετικά σημαντικός για τη σωματική, γνωστική και ψυχική μας ευεξία. Τι συμβαίνει, λοιπόν, στο σώμα μας όταν τον στερούμαστε;

Μια επιστήμη με περιορισμούς

Όπως εξηγεί η Michelle Drerup, Διευθύντρια του Προγράμματος Συμπεριφορικής Ιατρικής του Ύπνου στο Κέντρο Διαταραχών Ύπνου της Κλινικής του Κλίβελαντ, δεν χρειάζονται όλοι οι άνθρωποι την ίδια ποσότητα ύπνου για να παραμένουν υγιείς, ούτε αντιδρούν όλοι με τον ίδιο τρόπο όταν δεν κοιμούνται. Γι’ αυτό, στην περίπτωση του ύπνου, το να ακούμε το σώμα μας είναι σημαντικότερο από το να κοιτάμε το ρολόι.

«Δυστυχώς, στις μέρες μας έχουν περισσότερες απαιτήσεις οι άνθρωποι και θέλουν σώνει και καλά να κοιμηθούν, ενώ ο εγκέφαλός τους δεν το θέλει, δεν το έχει ανάγκη. Και είναι δύσκολο να τους πείσεις ότι ο ύπνος είναι μια ανάγκη, όπως η πείνα και η δίψα. Αν δεν πεινάς, δεν υπάρχει λόγος σώνει και καλά να φας ή να πιεις αν δεν διψάς. Είναι κάτι που θα σου έρθει», έχει πει σε συνέντευξή του στο OW ο Παύλος Σακκάς, νευρολόγος, ομότιμος καθηγητής Ψυχιατρικής και ένας εκ των ειδικών που οργάνωσαν το πρώτο Εργαστήριο Ύπνου στην Ελλάδα.

Εικονογράφηση: Χριστίνα Αβδίκου

Τι συμβαίνει στις 24 ώρες

Το να μείνουμε χωρίς ύπνο για 24 ώρες σε γενικές γραμμές δεν έχει μακροπρόθεσμη επίδραση στην υγεία μας, έχει όμως αρκετές αρνητικές βραχυπρόθεσμες συνέπειες, στις οποίες περιλαμβάνονται:

• Μειωμένος χρόνος αντίδρασης.
• Δυσκολία κατά την ομιλία ή μπερδεμένη ομιλία.
• Επηρεασμένη κρίση και ικανότητα λήψης αποφάσεων.
• Μειωμένη μνήμη και προσοχή.
• Ευερεθιστότητα.
• Προβλήματα όρασης, ακοής και συντονισμό χεριού-ματιού.
• Τρέμουλο και μυϊκή ένταση.

Ένα ακόμη πράγμα που συμβαίνει όταν δεν κοιμάστε για 24 ώρες είναι η αύξηση των ορμονών του στρες, καθώς ο οργανισμός προσπαθεί να αντισταθμίσει την κόπωση που βιώνει, εξηγεί η ειδικός.

36 ώρες χωρίς ύπνο

«Σε αυτό το σημείο αρχίζουμε να βλέπουμε μεγαλύτερη σωματική επίδραση», σημειώνει η Drerup και είναι πιθανό να παρατηρηθούν υψηλότερα επίπεδα δεικτών φλεγμονής στο αίμα. Το σώμα βρίσκεται πλέον υπό σημαντικό στρες. Οι ορμονικές ισορροπίες διαταράσσονται, ο μεταβολισμός επιβραδύνεται και μια σειρά από λειτουργίες του οργανισμού βγαίνουν εκτός ισορροπίας.

Οι προηγούμενες επιπτώσεις εντείνονται και μπορεί να εμφανιστούν διακυμάνσεις στη διάθεση, την προσοχή, τη θερμοκρασία του σώματος και την όρεξη.

ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΟΥ ΥΠΝΟΥ, ΤΟ ΝΑ ΑΚΟΥΜΕ ΤΟ ΣΩΜΑ ΜΑΣ ΕΙΝΑΙ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΤΕΡΟ ΑΠΟ ΤΟ ΝΑ ΚΟΙΤΑΜΕ ΤΟ ΡΟΛΟΪ.

Στις 48 ώρες στέρησης ύπνου

Στις 48 ώρες χωρίς ύπνο, είναι πιθανό να κάνουν την εμφάνισή τους οι λεγόμενοι μικρο-ύπνοι (microsleep). Πρόκειται ουσιαστικά για ένα προστατευτικό αντανακλαστικό του εγκεφάλου. Για πολύ μικρό χρονικό διάστημα, ο εγκέφαλος μας αναγκάζει να αποκοιμηθούμε, σαν να βγαίνει για λίγο «εκτός λειτουργίας». Το πιο χαρακτηριστικό είναι ότι συχνά δεν αντιλαμβανόμαστε καν ότι συνέβη. Μπορεί όμως όταν τελειώσει να ξυπνήσουμε νιώθοντας αποπροσανατολισμένοι. Το πρόβλημα είναι προφανές όταν συμβαίνει σε μια στιγμή που απαιτείται πλήρης εγρήγορση. Για παράδειγμα, ένας μικρο-ύπνος ενώ οδηγούμε μπορεί να οδηγήσει σε ατύχημα.

Φυσικά, όλα όσα έχουν ήδη συμβεί συνεχίζουν να επιδεινώνονται.

Όταν η στέρηση ύπνου ξεπερνά τις 72 ώρες

Όπως αναφέρει η ειδικός, δεν διαθέτουμε αρκετά στοιχεία για το τι συμβαίνει στο σώμα μας όταν παραμένουμε ξύπνιοι για 72 συνεχόμενες ώρες. Ο λόγος είναι και ηθικός. Πάντως, στις 72 ώρες, η ικανότητά μας να ρυθμίζουμε τα συναισθήματά μας αλλά και να αντιλαμβανόμαστε με ακρίβεια τον κόσμο γύρω μας έχει διαταραχθεί σοβαρά.

Πόσο καιρό ταλαιπωρούμαστε;

Η οξεία και η χρόνια στέρηση ύπνου δεν έχουν τις ίδιες συνέπειες. Αν και τα συμπτώματα της βραχυπρόθεσμης στέρησης μπορεί να είναι έντονα, υποχωρούν μόλις κοιμηθούμε αρκετά. Όταν όμως κοιμόμαστε λιγότερο από όσο χρειαζόμαστε για εβδομάδες, μήνες ή χρόνια, τα πράγματα είναι διαφορετικά. Η χρόνια στέρηση ύπνου είναι πολύ πιο επικίνδυνη.

Σε κάθε περίπτωση, αν αντιμετωπίζουμε προβλήματα με τον ύπνο μας, φροντίζουμε να συμβουλευτούμε έναν ειδικό.