ΠΟΤΕ Η ΕΡΓΑΣΙΟΜΑΝΙΑ ΚΑΤΑΣΤΡΕΦΕΙ ΤΗΝ ΕΥΤΥΧΙΑ ΚΑΙ ΤΙΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΣΟΥ;
Έχεις σκεφτεί ποτέ τι είναι αυτό που σε κάνει να θέλεις να δουλεύεις τόσες πολλές ώρες; Μήπως η εργασιομανία σου καταλήγει να καταστρέφει τις σχέσεις σου;
Κάθε στόχος που βάζουμε και κάθε προσπάθεια που κάνουμε πηγάζει από δύο ειδών κίνητρα: τα εσωτερικά και τα εξωτερικά. Τα εσωτερικά κίνητρα έχουν να κάνουν με την ίδια τη δραστηριότητά μας: με την ικανοποίηση που μας δίνει το να μαθαίνουμε, να δημιουργούμε, να αναπτυσσόμαστε, να προσφέρουμε στους άλλους ή να κάνουμε κάποιο έργο που ευθυγραμμίζεται με τις αξίες μας.
Τα εξωτερικά κίνητρα έχουν να κάνουν με το τι μας προσφέρει η κάθε δραστηριότητα: μπορεί να είναι χρήματα, κοινωνική θέση, αναγνώριση, κάποιος έπαινος ή προαγωγή στη δουλειά.
Έχεις σκεφτεί ποτέ τι κινητοποιεί εσένα περισσότερο; Αν είσαι από τους τύπους που δουλεύουν ατελείωτες ώρες κάθε μέρα, που έχουν διαρκώς ανοιχτές τις ειδοποιήσεις στο κινητό, που ασχολούνται με τη δουλειά ακόμα και στις διακοπές, οι οποίες είναι μόνο λίγες ημέρες κάθε χρόνο, τι είναι αυτό που σε ωθεί στην εργασιομανία;
Ο ΕΘΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΑΣΙΖΕΤΑΙ ΣΕ ΜΙΑ ΑΣΑΦΗ ΠΕΠΟΙΘΗΣΗ ΠΩΣ Η ΑΓΑΠΗ ΤΩΝ ΑΛΛΩΝ ΚΕΡΔΙΖΕΤΑΙ ΜΟΝΟ ΜΕ ΤΟΝ ΣΥΝΕΧΗ ΜΟΧΘΟ ΚΑΙ ΤΑ ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΑ ΕΠΙΤΕΥΓΜΑΤΑ.
Ο κοινωνικός επιστήμονας και συγγραφέας Arthur C. Brooks, που διδάσκει σε προγράμματα MBA του Χάρβαρντ και συχνά πραγματοποιεί ομιλίες σε κοινό που ασχολείται με τις επιχειρήσεις, ακούει πολύ συχνά επαγγελματίες να μιλούν για εργασιακά 13ωρα, 7 ημέρες την εβδομάδα. «Οι άνθρωποι αυτοί πάσχουν από εργασιομανία», γράφει σε άρθρο του, «μια παθολογική κατάσταση που χαρακτηρίζεται από τη συνέχιση της εργασίας ακόμα και κατά τον ελεύθερο χρόνο, τη συνεχή ενασχόληση με τη δουλειά και την εκτέλεση επαγγελματικών καθηκόντων πολύ πέρα από τα όρια που απαιτούνται για την κάλυψη οποιασδήποτε ανάγκης. Με λίγα λόγια, τα άτομα αυτά δεν είναι αναγκασμένα να δουλεύουν τόσο πολύ. Είναι εθισμένα στη δουλειά τους. Και, όπως με κάθε άλλο εθισμό, το να πεις σε ένα τέτοιο άτομo ότι η τόση πολλή δουλειά του κάνει κακό δεν βοηθά πουθενά».
Γιατί γίνεται κανείς εργασιομανής;
Αν νιώθεις πως η ζωή σου είναι λίγο-πολύ η δουλειά σου, ενώ τις υπόλοιπες ώρες είσαι πνευματικά απών, πιθανότατα βιώνεις κάποια έλλειψη ικανοποίησης και νοήματος. Το χειρότερο απ’ όλα: ίσως καταστρέφεις τις προσωπικές σου σχέσεις, που για να παραμείνουν υγιείς απαιτούν χρόνο, ενέργεια και προσπάθεια.
Το ερώτημα στο οποίο επιχειρεί να απαντήσει ο Brooks είναι πώς φτάνει κανείς να γίνει εργασιομανής και καταλήγει στο ότι «ο εθισμός στην εργασία βασίζεται σε μια ασαφή πεποίθηση πως η αγάπη των άλλων –συμπεριλαμβανομένων των συζύγων, των γονέων και των φίλων– κερδίζεται μόνο με τον συνεχή μόχθο και τα εξαιρετικά επιτεύγματα. Αν αφεθεί ανεξέλεγκτη, αυτή η εσφαλμένη πεποίθηση αποβαίνει καταστροφική. Και ο μόνος τρόπος να αλλάξει είναι κατανοώντας την και αναζητώντας θεραπεία».
Σύμφωνα με τον Brooks, σε πολύ μεγάλο ποσοστό τα εργασιομανή άτομα ωθούνται κυρίως από εξωτερικά κίνητρα. Ακόμα κι αν έχουν ανθρώπους που τους αγαπούν γύρω τους, δεν τους δίνουν προτεραιότητα – σίγουρα όχι την προτεραιότητα που δίνουν στη δουλειά τους. «Σκέψου το σαν ένα είδος "βραχυκυκλώματος" στην ψυχοσύνθεση, το οποίο οδηγεί στην εσφαλμένη πεποίθηση ότι οι εσωτερικές ανταμοιβές μπορούν να εξαγοραστούν με εξωτερικά ανταλλάγματα. Ο εργασιομανής, δηλαδή, έστω και ασυνείδητα, σκέφτεται: Αν εργαστώ αρκετά σκληρά και σημειώσω αρκετή επιτυχία, τότε θα γίνω άξιος της αγάπης που πραγματικά ποθώ».
Γιατί, όμως, σκέφτεται έτσι; «Ίσως έχει να κάνει με τον τρόπο που μεγάλωσε. Οι εργασιομανείς γονείς τείνουν να έχουν εργασιομανή παιδιά. Αν μεγάλωσες βλέποντας τους ενήλικες στο σπίτι σου να λείπουν διαρκώς λόγω δουλειάς, ίσως θεωρείς πως αυτή είναι η εικόνα ενός υπεύθυνου συντρόφου και γονέα. Με τον ίδιο τρόπο, παιδιά με αλκοολικούς γονείς έχουν περισσότερες πιθανότητες να γίνουν κι εκείνα αλκοολικά».
Επίσης, έρευνες δείχνουν πως όταν οι γονείς εκδηλώνουν την αγάπη προς το παιδί τους υπό όρους, βάσει της συμπεριφοράς του, αυτό μπορεί μεγαλώνοντας να θεωρεί πως αξίζει την αγάπη μόνο αν πασχίζει σκληρά και φέρνει αποτελέσματα. «Αυτό δεν το κάνουν μόνο οι "κακοί γονείς". Ακόμα και η καλοπροαίρετη ενθάρρυνση των γονιών για αποτελέσματα μπορεί να αποτελεί για το παιδί ένα μήνυμα σχετικά με την αξία του», λέει ο Brooks.
ΑΝ ΜΕΓΑΛΩΣΕΣ ΒΛΕΠΟΝΤΑΣ ΤΟΥΣ ΕΝΗΛΙΚΕΣ ΣΤΟ ΣΠΙΤΙ ΣΟΥ ΝΑ ΛΕΙΠΟΥΝ ΔΙΑΡΚΩΣ ΛΟΓΩ ΔΟΥΛΕΙΑΣ, ΙΣΩΣ ΘΕΩΡΕΙΣ ΠΩΣ ΑΥΤΗ ΕΙΝΑΙ Η ΕΙΚΟΝΑ ΕΝΟΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΥ ΣΥΝΤΡΟΦΟΥ ΚΑΙ ΓΟΝΕΑ.
Οι γονείς που θέλουν να βλέπουν το παιδί τους να πετυχαίνει στο σχολείο και στην προσωπική του ζωή και που το επιβραβεύουν με εκδηλώσεις αγάπης, καθώς και υλικά αγαθά όταν το κάνει, ίσως του μεταφέρουν το μήνυμα πως έτσι γίνεται «έξτρα αγαπητό». Και αυτός είναι ο τρόπος με τον οποίο μεγαλώνουν αμέτρητα παιδιά, μεταφέροντας το συγκεκριμένο μοτίβο και στην ενήλικη ζωή τους.
Μάλιστα, όταν τείνουν προς την εργασιομανία, μπορεί και να αναρωτιούνται πώς είναι δυνατόν μια τέτοια αρετή να προκαλεί στις προσωπικές τους σχέσεις προβλήματα, αντί για επαίνους.
Αντιμετωπίζεται κάπως η τάση για εργασιομανία;
Σύμφωνα με τον καθηγητή, υπάρχουν ορισμένα βήματα που μπορείς να κάνεις για να αντιμετωπίσεις μια τέτοια κατάσταση:
Ανακάλυψε από πού προέρχεται και αποδέξου την αλήθεια
Όπως αναφέρθηκε παραπάνω, πήγαινε πίσω στα παιδικά σου χρόνια και θυμήσου με ποιον τρόπο κέρδιζες την προσοχή και την τρυφερότητα των γονιών σου. Είχε να κάνει με τις σχολικές ή εξωσχολικές επιτυχίες σου; Αν ναι, μην τα βάζεις μαζί τους. Πιθανότατα έκαναν το καλύτερο που μπορούσαν, προσπαθώντας να σου δώσουν κίνητρα για να απολαύσεις μια μέρα μια καλύτερη ζωή. Το αποτέλεσμα, όμως, ίσως ήταν να έχεις στο μυαλό σου πως δεν θα είσαι ποτέ πραγματικά αγαπητός, αν δεν έρχεσαι πρώτος σε αυτό που κάνεις.
Δίνε αυτά που θέλεις να λαμβάνεις
Ο Βενιαμίν Φραγκλίνος έγραφε «Αν θες να σε αγαπούν, αγάπα και γίνε αξιαγάπητος». Η αλήθεια που κρύβεται πίσω από αυτή τη φράση είναι πως πρέπει να δίνεις αυτά που θέλεις να λαμβάνεις. Αν θέλεις καλύτερες σχέσεις με τους ανθρώπους γύρω σου, χρειάζεται να τους προσφέρεις την αγάπη σου με το βάθος που απαιτείται για να ικανοποιούνται οι βαθύτερες ανάγκες τους. Δίνοντας τον εαυτό σου – όχι τα χρήματά σου ή αντικείμενα. Φύγε μια μέρα από τη δουλειά νωρίτερα, κλείσε το τηλέφωνο και δώσε στον άνθρωπό σου τη φροντίδα που σου ζητά, όλη μέρα.
Βάλε στόχο την αλλαγή σου
Μία μόνο μέρα δεν επαρκεί για να επιδιορθώσεις τις σχέσεις σου – ούτε, βέβαια, για να κάνεις μεγάλες αλλαγές στις πολυετείς συνήθειες σου. Το να διακοπεί ένας εθισμός, όπως η εργασιομανία, απαιτεί προγραμματισμό και χρόνο. Το να αναγνωρίσεις όμως το πρόβλημα και τις ρίζες του και να «δουλέψεις» με τους αγαπημένους σου για τη δημιουργία ενός μακροπρόθεσμου πλάνου μπορεί να βοηθήσει. Αυτό μπορεί να σημαίνει αλλαγή καριέρας σε βάθος χρόνου ή προγραμματισμό περισσότερου ελεύθερου χρόνου, όπως π.χ. ταξίδια, στα οποία όμως θα δεσμευτείς να έχεις τις συσκευές κλειστές. Οι δικοί σου άνθρωποι μπορούν να σε ενθαρρύνουν σε αυτό.