ΜΠΟΡΕΙ ΑΥΤΟ ΤΟ ΕΝΖΥΜΟ ΝΑ ΓΥΡΙΣΕΙ ΠΙΣΩ ΤΟΝ ΧΡΟΝΟ ΣΤΟ ΣΩΜΑ ΜΑΣ;

Ερευνητές ανακάλυψαν πώς να μπλοκάρουν τη συσσώρευση ουσιών που προκαλούν ασθένειες του γήρατος στο σώμα μας.

Άκου τώρα κάτι που θα σε εκπλήξει: Η ίδια χημική διαδικασία που χαρίζει σε ένα κέικ το χρυσαφένιο του χρώμα όταν είναι στον φούρνο συντελεί και στη γήρανση των ιστών του σώματός σου! Όσο μεγαλώνεις και τα χρόνια περνούν, οι ιστοί σου κατά κάποιον τρόπο «ψήνονται» αργά και σταθερά στους 37°C. Καθώς τα σάκχαρα αντιδρούν με πρωτεΐνες και άλλες ενώσεις του οργανισμού, συσσωρεύονται σταδιακά ουσίες που ονομάζονται «τελικά προϊόντα προχωρημένης γλυκοζυλίωσης» (AGEs).

Η συσσώρευση αυτή αποτελεί χαρακτηριστικό γνώρισμα της διαδικασίας της γήρανσης, καθιστώντας κολλώδεις και άκαμπτους ιστούς όπως το κολλαγόνο  και προκαλώντας φλεγμονή που μπορεί να οδηγήσει σε καρδιοπάθεια, βλάβες στα μάτια, νεφρική νόσο και διαβήτη. Και όλα αυτά χωρίς να αποκτάς κανένα χρυσαφί χρώμα!

Οι ερευνητές προσπαθούν ανεπιτυχώς εδώ και χρόνια να αναπτύξουν φάρμακα που εμποδίζουν τον σχηματισμό των AGEs, όμως μια νέα μελέτη που δημοσιεύτηκε τον Ιούλιο του 2026 στο επιστημονικό περιοδικό Nature Communications περιγράφει μια διαφορετική προσέγγιση: Κάποιοι επιστήμονες ανακάλυψαν ένα ένζυμο που «καθαρίζει» ένα από τα πιο κοινά AGEs από τον ανθρώπινο ιστό. Έτσι, συμβάλλει στην αντιστροφή της φθοράς του χρόνου, ακόμα και αφού οι ουσίες αυτές έχουν εγκατασταθεί στο σώμα. Ο «καθαρισμός» μπορεί να βοηθήσει στην επιδιόρθωση του ιστού και έχει τη δυνατότητα να επιτρέψει στα κύτταρα να λειτουργούν σα να είναι νεότερα.

Τι σημαίνουν όλα αυτά για το σώμα μας στο μέλλον;

Ο Aaron Cravens, ιδρυτής της Revel Pharmaceuticals και επικεφαλής της ομάδας που ανακάλυψε το νέο αυτό ένζυμο, υποστηρίζει πως πρόκειται για ένα μικρό βήμα προς μια μεγάλη κατεύθυνση, γιατί η γήρανση είναι πολύπλοκη. «Είναι η πρώτη φορά, νομίζω, που κάποιος στον τομέα μας έχει δείξει σε δομικό επίπεδο ότι μπορείς πραγματικά να αντιστρέψεις κάποιες από αυτές τις αλλαγές».

Πράγματι, πολλές προσπάθειες που έχουν γίνει για την ανάπτυξη θεραπειών οι οποίες αφορούν πτυχές της γήρανσης έχουν επικεντρωθεί στα κύτταρα, τα οποία χάνουν σταδιακά την ικανότητα να αυτοεπιδιορθώνονται και να διαιρούνται σωστά. Λιγότερη προσοχή έχει δοθεί στη γήρανση δομών ιστών με μεγαλύτερη διάρκεια ζωής όπως το κολλαγόνο, που έχει 15 χρόνια ημι-ζωής (τόσος είναι ο χρόνος που χρειάζεται το σώμα μας για να αντικαταστήσει τη μισή από την υπάρχουσα δομή κολλαγόνου).

iStock

Οι επιστήμονες γνωρίζουν για τον ρόλο των AGEs στη γήρανση εδώ και χρόνια – «συσσωρεύονται στις πρωτεΐνες των ιστών σαν σκουριά», λέει χαρακτηριστικά ένας ειδικός. Όμως, δεν είχαν καμία επιτυχία στο να φτιάξουν φάρμακα που θα αναστέλλουν τις χημικές αντιδράσεις οι οποίες παράγουν τα AGEs. Το νέο αυτό εύρημα, λοιπόν, αποτελεί κάτι σαν «άθλο» της σύγχρονης βιοχημικής.

Έχει ενδιαφέρον το σκεπτικό που οδήγησε τους επιστήμονες εκεί: Ήταν η υπόθεση ότι εφόσον όλοι οι ανθρώπινοι ιστοί μπορούν να ανακυκλωθούν στη βιόσφαιρα μετά θάνατον, πρέπει να υπάρχει ένας φυσικός τρόπος διάσπασης αυτών των ενώσεων. Έτσι στράφηκαν στα ένζυμα που περιέχονται στους μικροοργανισμούς – τους παράγοντες της αποσύνθεσης. Και με τη βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης κατέληξαν στο ένζυμο που τροποποίησαν ώστε να είναι αποτελεσματικό στην αφαίρεση των AGEs από δείγματα ανθρώπινων ιστών. Το ονόμασαν CMLase.

Τι κατάφεραν με αυτό; «Πήραμε ανθρώπινο δέρμα 70 ετών και το επαναφέραμε στα επίπεδα ενός 30χρονου», δήλωσε σε άρθρο ο Dr. Cravens.

iStock

Οι ερευνητές σχεδιάζουν τώρα να ξεκινήσουν τις δοκιμές του ενζύμου CMLase για τη θεραπεία οφθαλμικών παθήσεων, ειδικά αυτών που σχετίζονται με τον διαβήτη, οι οποίες αναπτύσσονται όταν τα AGEs συσσωρεύονται στους ιστούς του αμφιβληστροειδούς και του φακού. Όπως είπε ο Craves, «θεωρητικά το CMLase θα μπορούσε να εφαρμόζεται περιοδικά ή ακόμα και μόνο μία φορά για να καθαρίσει τη φλεγμονώδη συσσώρευση που κρύβεται πίσω από αυτές τις παθήσεις».

Μέλη της επιστημονικής κοινότητας δηλώνουν ενθουσιασμένα με την εργασία αυτή, γιατί, μολονότι δεν αποτελεί ακόμα μια κλινική λύση, ανοίγει τον δρόμο προς αυτή την κατεύθυνση. Κι αν πράγματι λειτουργήσει σε κλινικό περιβάλλον, θα έχει τη δυνατότητα να εφαρμοστεί σε πολλές παθήσεις που σχετίζονται με τη γήρανση, π.χ. βελτιώνοντας την ελαστικότητα του κολλαγόνου ή αποκαθιστώντας τη νεφρική ή καρδιαγγειακή λειτουργία.