ΟΤΑΝ Η ΦΥΣΗ ΦΕΡΝΕΙ ΠΙΟ ΚΟΝΤΑ ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΕΣ

Μπορεί η συμμετοχή προσφύγων και αιτούντων άσυλο σε δράσεις για τη φύση να ενισχύει την ένταξη και την κοινωνική σύνδεση; Δύο πρωτοβουλίες από το Ηνωμένο Βασίλειο δίνουν το παράδειγμα.

Στις όχθες του ποταμού Dee, στο τμήμα που διασχίζει την Ουαλία, πρόσφυγες, αιτούντες άσυλο και περιβαλλοντικές οργανώσεις εργάζονται μαζί για να απομακρύνουν το Βάλσαμο των Ιμαλαΐων, ένα φυτό που απειλεί την τοπική βιοποικιλότητα.

Η δράση αυτή αποτελεί μέρος μιας συνεργασίας μεταξύ οργανώσεων που συνήθως δραστηριοποιούνται σε διαφορετικούς χώρους.

Στόχος τους δεν είναι μόνο η προστασία του περιβάλλοντος, αλλά και η δημιουργία χώρων όπου άνθρωποι διαφορετικής καταγωγής μπορούν να συναντηθούν, να συνεργαστούν και να νιώσουν ότι ανήκουν κάπου.

«Όταν φυτεύεις ένα δέντρο, δεν έχει σημασία ποιος είσαι ή από πού προέρχεσαι», λέει η Jane, πρόσφυγας και μία από τις πρέσβειρες του προγράμματος Action Asylum, που «τρέχει» την παραπάνω δράση. «Τα χέρια σου είναι μέσα στο χώμα και ανήκεις στον πλανήτη ως άνθρωπος. Δεν φυτεύουμε μόνο δέντρα. Καλλιεργούμε επίσης την αίσθηση του ανήκειν και έναν σκοπό».

Η περιβαλλοντική δράση ως εργαλείο ένταξης

Καθημερινά, πρόσφυγες και αιτούντες άσυλο βρίσκονται στο επίκεντρο πολιτικών και κοινωνικών εντάσεων. Η συλλογική εργασία στη φύση δημιουργεί έναν διαφορετικό τρόπο συνάντησης, όπου οι ταμπέλες «ντόπιοι» και «ξένοι» δεν έχουν θέση.

Επιπλέον, πολλοί από τους ανθρώπους αυτούς περνούν μεγάλο μέρος της καθημερινότητάς τους σε ξενοδοχεία ή άλλους προσωρινούς χώρους φιλοξενίας. Η πρόσβαση στη φύση, η σωματική δραστηριότητα και η επαφή με την τοπική κοινότητα μπορούν να λειτουργήσουν ως μια εμπειρία προσωρινής αποδέσμευσης από τη ρουτίνα της καθημερινότητάς τους.

Η Emma Leaper, project director του Action Asylum, εξηγεί ότι η συμμετοχή σε δράσεις αποκατάστασης της φύσης μπορεί να ενισχύσει την αυτοπεποίθηση και την αίσθηση ταυτότητας των ανθρώπων που βρίσκονται σε διαδικασία αναζήτησης ασύλου.

Μάλιστα, χάρη σε χρηματοδότηση που έχει εξασφαλιστεί, μέσα στα επόμενα τρία χρόνια ανάλογα περιβαλλοντικά προγράμματα θα αναπτυχθούν και σε άλλες περιοχές, όπως το Σέφιλντ και το Νιούκαστλ.

iStock

Όταν οι μέλισσες γίνονται γέφυρα ένταξης

Μια ακόμη δράση, αυτή τη φορά στην Αγγλία, φέρνει κοντά ευάλωτες ομάδες, όπως πρόσφυγες και ηλικιωμένους, με τις τοπικές κοινότητες. Η συγκεκριμένη πρωτοβουλία περιστρέφεται γύρω από τις μέλισσες.

Το Bees & Refugees συνδυάζει τη μελισσοκομία με την ψυχική υγεία, την περιβαλλοντική προστασία και την κοινωνική ένταξη. Ιδρύθηκε από τον Σύρο πρόσφυγα Ali Alzein και σήμερα λειτουργεί ως κοινωνική επιχείρηση.

Μέσα από αυτήν πρόσφυγες βρίσκουν έναν χώρο όπου μπορούν να νιώσουν ότι ανήκουν κάπου, να αποκτήσουν δεξιότητες και να επουλώσουν ψυχικά τραύματα. Από την άλλη, ο οργανισμός συμβάλλει στην προστασία των μαύρων μελισσών της Βρετανίας, ενός είδους που απειλείται σοβαρά.

Η προσφορά μιας οργάνωσης

Η οργάνωση προσφέρει εργαστήρια μελισσοκομίας και κατασκευής κυψελών, ενώ παράλληλα διαχειρίζεται κυψέλες σε σχολεία, κοινοτικούς κήπους και εταιρικούς χώρους.

Επιπλέον, δημιουργεί και εγκαθιστά «ξενοδοχεία» για έντομα-επικονιαστές, οργανώνει εμπειρίες συγκομιδής μελιού και εκπαιδευτικά προγράμματα και συνεργάζεται με επιχειρήσεις που θέλουν να ενισχύσουν τη βιοποικιλότητα και την κοινωνική τους ευθύνη.

Παράλληλα, παράγει και διαθέτει μέλι, δίνοντας έμφαση στη βιωσιμότητα και όχι στη μαζική παραγωγή, με στόχο την προστασία των μελισσών και άλλων επικονιαστών.

Τι δείχνουν αυτές οι πρωτοβουλίες;

Η ένταξη δεν χρειάζεται πάντα να περνά μέσα από τυπικές δομές. Μερικές φορές αρκεί ένα ξύλινο κουτί με μέλισσες, ένα κομμάτι γης και η διάθεση να δημιουργηθεί κοινός χώρος.

Οι πρωτοβουλίες αυτές δεν υπόσχονται λύσεις σε μεγάλα κοινωνικοπολιτικά προβλήματα, ούτε στην αβεβαιότητα που βιώνουν οι άνθρωποι αυτοί. Μπορούν, όμως, να δημιουργήσουν μια αίσθηση σύνδεσης και για αυτό αξίζει να τις αντιγράψουμε και να τους δώσουμε μια ευκαιρία.

Η βιβλιογραφία, μάλιστα, υποστηρίζει ότι πρωτοβουλίες που περιλαμβάνουν κήπους, πάρκα, υπαίθριες δραστηριότητες και συμμετοχικές ομάδες μπορούν να ενισχύσουν την ψυχική ευεξία, τις κοινωνικές σχέσεις και την ένταξη, αν και τα αποτελέσματα εξαρτώνται από το πόσο ασφαλής και συμπεριληπτική είναι η πρόσβαση σε αυτές.