ΔΕΝ ΦΑΝΤΑΖΕΣΑΙ ΤΙ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ ΣΟΥ ΠΡΟΣΦΕΡΟΥΝ ΜΟΛΙΣ 10 ΛΕΠΤΑ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗΣ

Δέκα λεπτά ζωγραφικής μπορούν να επαναφέρουν το νευρικό σου σύστημα σε κατάσταση ηρεμίας. Οι ειδικοί αναλύουν την επιστήμη πίσω από το γιατί το να βάζεις το μολύβι στο χαρτί μπορεί να έχει τόσο κατευναστική δράση.

Ξεπήδησαν ως ένθετα μέσα στις εφημερίδες πριν από μερικά χρόνια και είχαν τίτλο: Anti-stress ζωγραφική. Αν και η μόδα τους ξεφούσκωσε μετά από κάποιο διάστημα, τα βιβλία για χρωμάτισμα με στόχο την ψυχολογική αποφόρτιση ποτέ δεν έπαψαν να πωλούνται στα βιβλιοπωλεία, τα οποία, μάλιστα, εμπλούτισαν τις συλλογές τους και με εκδόσεις με πιο απλά, σχεδόν «παιδικά» σχέδια. Με ένα τέτοιο βιβλίο είχα περάσει τις ημέρες πριν και μετά από μία στρεσογόνα και επώδυνη χειρουργική επέμβαση που έκανα πριν από έναν χρόνο.

Στις μέρες μας είναι το TikTok ή το Instagram που «μιλάνε» με hashtags για doodling (μουτζουρώματα), sensory drawing (αισθητηριακή ζωγραφική) και art therapy (θεραπεία μέσω τέχνης). Η τάση αυτή μάλιστα έρχεται στον αντίποδα των παρενεργειών που τα social media (ξέρουν πια ότι) προξενούν.

Το αέναο σκρολάρισμα, το φως της οθόνης, ο βομβαρδισμός με ήχους και εικόνες απορρυθμίζουν το νευρικό σύστημα, προειδοποιούν οι ειδικοί. Και ενώ αρχικά έχουμε την αίσθηση ότι τα κινητά μάς χαλαρώνουν, μήνες μετά, εθισμένοι πλέον, αρχίζουμε να καταλαβαίνουμε ότι ζούμε σε μια κατάσταση αυξημένης δυσφορίας. Όχι άδικα, η Meta κλήθηκε να δώσει τεράστιες αποζημιώσεις για τον σκόπιμο εθισμό των νέων.

«Τα smartphones εκμεταλλεύονται τον σχεδιασμό του gamification, χρησιμοποιώντας ειδοποιήσεις για να διεγείρουν το νευρικό μας σύστημα και να μας κρατούν προσηλωμένους. Αυτές οι συσκευές είναι πάντα ανοιχτές και είμαστε προσκολλημένοι σε αυτές», αναφέρει η Αμερικανίδα εικαστική θεραπεύτρια Reina Lombardi σε δημοσίευμα του ξένου τύπου.

Πώς η ζωγραφική επαναφέρει το νευρικό σύστημα

Ο μηχανισμός του στρες είναι λίγο-πολύ γνωστός: αμέσως μόλις ο εγκέφαλος αντιληφθεί μια απειλή –υπαρκτή ή όχι, δεν έχει σημασία– ενεργοποιεί το συμπαθητικό νευρικό σύστημα του σώματος, που είναι γνωστό και ως αντίδραση πάλης ή φυγής. Αυτό το σύστημα προετοιμάζει το σώμα να ανταποκριθεί στην απειλή αυξάνοντας τον καρδιακό ρυθμό, τη μυϊκή ένταση, την αρτηριακή πίεση και την απελευθέρωση ορμονών του στρες όπως η κορτιζόλη.

Unsplash Dusan Kipic

Η ζωγραφική μπορεί να βοηθήσει στην απομάκρυνση της προσοχής από τις στρεσογόνες σκέψεις και να ενθαρρύνει την ενεργοποίηση του παρασυμπαθητικού νευρικού συστήματος, το οποίο ονομάζεται και σύστημα ανάπαυσης και πέψης.  Πώς το κάνει αυτό; Σύμφωνα με τους νευρεπιστήμονες, η ζωγραφική εμπλέκει ενεργά τον εγκέφαλό μας μέσω της συντονισμένης κίνησης, της όρασης, της προσοχής και της λήψης αποφάσεων. Αυτός ο συνδυασμός δημιουργεί μια ηρεμιστική αισθητηριακή εμπειρία, παρέχοντας παράλληλα στο μυαλό μια εποικοδομητική εστίαση.

Διάφορα εγκεφαλικά συστήματα συνεργάζονται κατά τη διάρκεια μιας συνεδρίας ζωγραφικής, γεγονός που βοηθά να εξηγήσουμε γιατί μπορεί να έχει τόσο ευεργετική αίσθηση. Αρχικά, η ζωγραφική απαιτεί συγκέντρωση σε σχήματα, χρώματα, γραμμές και κινήσεις των χεριών, καθώς και συνεχή επικοινωνία μεταξύ των ματιών, των χεριών και των περιοχών κινητικού σχεδιασμού του εγκεφάλου. Αυτή η εστίαση και ο συντονισμός βοηθούν να φέρουμε την προσοχή μας στο εδώ και τώρα, εμποδίζοντας τον εγκέφαλό μας να περιπλανηθεί σε αρνητικές σκέψεις, ανησυχία και υπερανάλυση.

ΔΕΝ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ ΝΑ ΕΙΣΑΙ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΗΣ ΓΙΑ ΝΑ ΑΠΟΚΟΜΙΣΕΙΣ ΤΑ ΟΦΕΛΗ ΤΗΣ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗΣ. ΑΚΟΜΗ ΚΑΙ ΤΟ ΝΑ ΣΧΕΔΙΑΖΕΙΣ ΑΠΛΩΣ ΓΡΑΜΜΕΣ, ΜΟΥΤΖΟΥΡΕΣ Ή ΓΕΩΜΕΤΡΙΚΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΠΡΟΣΦΕΡΕΙ ΠΟΛΛΑ.

Η τέχνη εξισορροπεί συναισθήματα, άγχος και σκέψεις

Η εξάσκηση στον συντονισμό ενισχύει επίσης την αισθητηριακή επίγνωση, η οποία είναι η ικανότητα να παρατηρούμε συνειδητά τις πληροφορίες που έρχονται μέσω των αισθήσεών μας: όραση, ακοή, αφή, όσφρηση, γεύση και εσωτερικές σωματικές αισθήσεις. Ορισμένες έρευνες δείχνουν ότι η αισθητηριακή επίγνωση μπορεί να μειώσει το άγχος και να προάγει τη χαλάρωση.

Οι εικαστικές τέχνες παρέχουν επίσης έναν μη λεκτικό τρόπο έκφρασης των συναισθημάτων. Αντί να εξηγούνται τα συναισθήματα με λέξεις, μπορούν να αναπαρασταθούν μέσω εικόνων, χρωμάτων, μοτίβων ή συμβόλων. Αυτή η διαδικασία ίσως συμβάλλει στο να κατανοήσουμε καλύτερα τις συναισθηματικές μας εμπειρίες.

Η ολοκλήρωση μιας ζωγραφιάς ή η παρατήρηση της σταδιακής εξέλιξης ενός έργου τέχνης μπορεί να ενεργοποιήσει το σύστημα ανταμοιβής του εγκεφάλου, προάγοντας εκκρίσεις ντοπαμίνης που συνδέονται με τα κίνητρα, την ικανοποίηση και τη θετική ενίσχυση.

Unsplash Jonathan Borba

Αν σου αρέσει η ζωγραφική, ίσως νιώσεις ότι μπαίνεις σε μια «κατάσταση ροής» (flow state). Αυτό συμβαίνει όταν ένα άτομο βυθίζεται πλήρως σε μια δραστηριότητα που αποτελεί την κατάλληλη πρόκληση γι' αυτό. Κατά τη διάρκεια μιας κατάστασης ροής, η αυτοεπίγνωση μειώνεται, η συγκέντρωση αυξάνεται και πολλοί άνθρωποι βιώνουν μειωμένα επίπεδα στρες και άγχους.

ΜΙΑ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΕΝΗΣ ΕΚΤΑΣΗΣ ΜΕΛΕΤΗ ΤΟΥ 2016 ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΕ ΟΤΙ 45 ΛΕΠΤΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ ΤΕΧΝΗΣ ΜΕΙΩΣΑΝ ΤΑ ΕΠΙΠΕΔΑ ΚΟΡΤΙΖΟΛΗΣ ΤΩΝ ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΝΤΩΝ.

Πόσα λεπτά χρειάζονται;

Όπως ίσως φαντάζεσαι, δεν χρειάζεται να είσαι καλλιτέχνης για να αποκομίσεις τα οφέλη της ζωγραφικής. Ακόμη και το να σχεδιάζεις απλώς γραμμές, κυματιστές μουτζούρες ή γεωμετρικά σχήματα μπορεί να προσφέρει πολλά. Μην πας μακριά: θυμήσου τα «χαζά» σχέδια που έκανες την ώρα του μαθήματος ή της μελέτης στο σχολείο...

Υπάρχουν λίγες έρευνες σχετικά με το πόση ώρα πρέπει να ζωγραφίζεις για να νιώσεις πιο ήρεμα. Μια περιορισμένης έκτασης μελέτη του 2016 διαπίστωσε ότι 45 λεπτά δημιουργίας τέχνης μείωσαν τα επίπεδα κορτιζόλης των συμμετεχόντων. Αλλά φαίνεται ότι και συντομότερες συνεδρίες μπορούν να έχουν αποτέλεσμα. Ακόμη και μια σύντομη δημιουργική εξάσκηση διάρκειας μόλις 10 λεπτών είναι αρκετή για να διακόψει την αντίδραση του σώματος στο στρες, χωρίς να μοιάζει με άλλη μια εξαντλητική υποχρέωση σε μια ήδη πολυάσχολη μέρα.

Πράγματι, από 5 έως 20 λεπτά ζωγραφικής ίσως είναι αρκετά για να διακόψουν τον καταιγισμό σκέψεων, να μειώσουν το άμεσο άγχος και να βελτιώσουν τη διάθεση. Χάνεις κάτι να δοκιμάσεις;