Η ΝΕΑ «ΜΠΛΕ ΖΩΝΗ» ΤΟΥ ΠΛΑΝΗΤΗ ΚΡΥΒΕΙ ΜΙΑ ΕΚΠΛΗΞΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΑΚΡΟΖΩΙΑ

Η αναζήτηση για τα μυστικά της μακροζωίας και της καλής υγείας έφερε στο φως έναν νέο, απρόσμενο θησαυρό: Το γραφικό χωριό Bolotana (Μπολοτάνα) της Σαρδηνίας αναγνωρίστηκε ως η νεότερη υποψήφια «Μπλε Ζώνη» του πλανήτη.

Τις περίφημες «Μπλε Ζώνες» του πλανήτη ίσως τις έχετε ακουστά. Πρόκειται για συγκεκριμένες περιοχές, όπου έχει παρατηρηθεί αυξημένος αναλογικά αριθμός αιωνόβιων και υπεραιωνόβιων κατοίκων. Τις ανέδειξε ο Dan Buettner, διακεκριμένος ειδικός σε θέματα μακροζωίας, εξερευνητής του National Geographic και συγγραφέας best-seller των New York Times, σε συνεργασία με μια διεθνή ομάδα κορυφαίων επιστημόνων.

Ο όρος προέκυψε εντελώς πρακτικά, όταν οι δημογράφοι Gianni Pes και Michel Poulain μελετούσαν τα ποσοστά μακροζωίας στη Σαρδηνία στις αρχές της δεκαετίας του 2000. Καθώς εντόπιζαν στον χάρτη τα χωριά με τον υψηλότερο αριθμό εκατοντάχρονων, τα κύκλωναν χρησιμοποιώντας έναν μπλε μαρκαδόρο. Την ονομασία Μπλε Ζώνη υιοθέτησε και καθιέρωσε παγκοσμίως ο Dan Buettner μέσα από το έργο του.

Για την ιστορία να θυμηθούμε ότι οι αναγνωρισμένες Μπλε Ζώνες είναι προς το παρόν 5:

1. Το νησί Οκινάουα στην Ιαπωνία.
2. Η ορεινή περιοχή της Σαρδηνίας στην Ιταλία.
3. Η δική μας Ικαρία.
4. Η Λόμα Λίντα στην Καλιφόρνια των ΗΠΑ.
5. Η χερσόνησος Νικόγια στην Κόστα Ρίκα.

Η νέα Μπλε Ζώνη και το εντυπωσιακό εύρημα

Το φθινόπωρο του 2024, ήρθαν στο φως εντυπωσιακά στοιχεία για τον μικρό οικισμό της Μπολοτάνα στη Σαρδηνία, όπου ανάμεσα στους 2.300 κατοίκους, ζούσαν 6 άνθρωποι ηλικίας 100 ετών και άνω.

Από τους αιωνόβιους κατοίκους της Μπολοτάνα, οι περισσότεροι είναι γυναίκες. iStock

Για να γίνει αντιληπτό το μέγεθος αυτού του αριθμού, αρκεί να αναφέρουμε πως η αναλογία των αιωνόβιων στη Μπολοτάνα είναι περίπου 11 φορές μεγαλύτερη από την αντίστοιχη στις Ηνωμένες Πολιτείες (με βάση τα στοιχεία της αμερικανικής απογραφής του 2020).

Μια νέα μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Frontiers in Aging, ρίχνει φως σε μια ακόμη πιο συναρπαστική πτυχή αυτού του φαινομένου: τη μακροβιότητα των γυναικών. Συγκεκριμένα, οι γυναίκες της Μπολοτάνα που καταφέρνουν να φτάσουν στην ηλικία των 70 ετών υπολογίστηκε ότι έχουν περίπου τριπλάσιες πιθανότητες να γιορτάσουν τα 100ά τους γενέθλια σε σύγκριση με τις γυναίκες της ίδιας ηλικίας στις ΗΠΑ.

Οι ερευνητές εκτιμούν ότι το 13,8% των γυναικών στο χωριό που φτάνουν τα 70 θα καταφέρουν να επιβιώσουν έως τα 100, έναντι μόλις 3,6% των Αμερικανίδων (δηλαδή περίπου μία στις επτά, σε σύγκριση με μία στις 28). Το στοιχείο αυτό είναι κρίσιμο, καθώς διαφοροποιεί ριζικά τη Μπολοτάνα από τις παλαιότερες, ήδη γνωστές Μπλε Ζώνες της Σαρδηνίας, οι οποίες είχαν γίνει διάσημες κυρίως για τα υψηλά ποσοστά μακροζωίας στον ανδρικό πληθυσμό.

Μία από τις εκκλησίες της Μπολοτάνα. iStock

Μπλε Ζώνες: ένα αμφιλεγόμενο φαινόμενο

«Είναι σαν να ανακαλύπτουμε έναν αρχαίο τάφο γεμάτο με πολύτιμους θησαυρούς γνώσης γύρω από τη μακροζωία», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Dan Buettner. «Μιλάμε για αληθινούς ανθρώπους, την ηλικία των οποίων μπορούμε να επαληθεύσουμε απολύτως. Τώρα μας δίνεται η μοναδική ευκαιρία να μάθουμε τι ακριβώς τους βοηθά να ζουν τόσο πολύ».

Κατά καιρούς, έχουν υπάρξει αβάσιμοι ισχυρισμοί από επικριτές ότι οι αναφορές για εκατοντάχρονους οφείλονται απλώς σε ανακριβή ή πλαστά κρατικά αρχεία. Ωστόσο, η επιστημονική προσέγγιση στη Μπολοτάνα βάζει οριστικό τέλος σε αυτές τις αμφιβολίες. Η ερευνητική ομάδα αξιοποίησε τα εξαιρετικά ακριβή πολιτικά μητρώα γεννήσεων, τα ιστορικά αρχεία των ενοριών και τα γενεαλογικά δέντρα των οικογενειών, διασταυρώνοντας τα δεδομένα.

Το ελαιόλαδο είναι βασικό συστατικό της διατροφής των κατοίκων της Μπολοτάνα. iStock

Ο Δρ. Gianni Pes, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Σάσαρι και επικεφαλής επιστήμονας της έρευνας, εξήγησε ότι αυτό που κάνει την ανακάλυψη μοναδική είναι ο βαθμός στον οποίο το φαινόμενο μπορεί να επιβεβαιωθεί από πολλαπλές, ανεξάρτητες ιστορικές πηγές. Σε μια ξεχωριστή ανάλυση 3.060 ατόμων που γεννήθηκαν στο χωριό μεταξύ 1900 και 1925, οι ερευνητές εντόπισαν και ταυτοποίησαν 38 άτομα που έφτασαν τον έναν αιώνα ζωής.

«Το ερώτημα που καλούμαστε πλέον να απαντήσουμε δεν είναι αν υπάρχουν αυτές οι ζώνες, αλλά γιατί υπάρχουν και, κυρίως, αν μπορούμε να μεταλαμπαδεύσουμε αυτά τα πλεονεκτήματα στους υπόλοιπους ανθρώπους», τόνισε ο Δρ. S. Jay Olshansky, ομότιμος καθηγητής επιδημιολογίας στο Πανεπιστήμιο του Ιλινόις στο Σικάγο.

ΤΟ ΣΤΟΙΧΕΙΟ ΠΟΥ ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΕΙ ΤΗΝ ΜΠΟΛΟΤΑΝΑ ΑΠΟ ΠΑΛΑΙΟΤΕΡΕΣ ΓΝΩΣΤΕΣ ΜΠΛΕ ΖΩΝΕΣ ΤΗΣ ΣΑΡΔΗΝΙΑΣ ΠΟΥ ΕΙΧΑΝ ΥΨΗΛΑ ΠΟΣΟΣΤΑ ΜΑΚΡΟΖΩΙΑΣ ΣΤΟΝ ΑΝΔΡΙΚΟ ΠΛΗΘΥΣΜΟ ΕΙΝΑΙ Η ΜΑΚΡΟΒΙΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ.

Ο τρόπος ζωής των κατοίκων της Μπολοτάνα και η περίπτωση της Σιγκαπούρης

Αν και η μελέτη δεν έχει αποδείξει ακόμη ποιοι παράγοντες αποτελούν την άμεση αιτία της μακροζωίας, οι ερευνητές έχουν εντοπίσει αρκετά στοιχεία που συνθέτουν τον μοναδικό τρόπο ζωής της Μπολοτάνα.

Παρά την επιστημονικά τεκμηριωμένη σχέση του αλκοόλ με την εμφάνιση ασθενειών, οι κάτοικοι της Μπολοτάνα κάνουν μετρημένη κατανάλωση τοπικών οίνων. iStock

Οι απότομοι, πλακόστρωτοι δρόμοι του χωριού, που ενθαρρύνουν την καθημερινή φυσική δραστηριότητα, ο απέραντος σεβασμός για τον θεσμό της οικογένειας, οι ισχυρές θρησκευτικές παραδόσεις που προσφέρουν σκοπό και κοινότητα, η μέτρια κατανάλωση ντόπιου κρασιού, καθώς και η χρήση μιας συγκεκριμένης ποικιλίας ελαιολάδου –πλούσιου σε ευεργετικά λιπαρά οξέα– αποτελούν τα βασικά ευρήματα της συνεχιζόμενης έρευνας.

«Πλέον γνωρίζουμε ότι κάτι εξαιρετικό συμβαίνει στη Μπολοτάνα», καταλήγει ο Buettner. Ο επόμενος μεγάλος στόχος της επιστημονικής κοινότητας είναι να αποκρυπτογραφήσει αυτό το μυστικό.

Πιο πρόσφατα, η ομάδα του Blue Zones άρχισε να εντάσσει και τη Σιγκαπούρη σε μια νέα κατηγορία. Σε αντίθεση με τις 5 αρχικές Μπλε Ζώνες, που αναδείχθηκαν χάρη στην παράδοση και την απομόνωση, η Σιγκαπούρη αναφέρεται ως η πρώτη «Κατασκευασμένη Μπλε Ζώνη», καθώς η μακροζωία εκεί έχει αυξηθεί κατακόρυφα λόγω στοχευμένων κρατικών πολιτικών στην υγεία, το περιβάλλον και τις υποδομές.