ΟΛΑ ΟΣΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΝΩΣΗ

Τι ισχύει πραγματικά για την κλινική ύπνωση; Πού βοηθάει και πού όχι; Πώς γίνεται, από ποιους και πώς εξασφαλίζουμε ότι δεν θα πάει κάτι λάθος κατά τη διάρκειά της;

Όχι ότι πιστεύαμε ποτέ πως ζούμε στο πιο οργανωμένο και ασφαλές κράτους του κόσμου, αλλά οι αποκαλύψεις που ακολούθησαν τον θάνατο του Γιώργου Μαζωνάκη μάς θέτουν προ μιας ακόμα πιο τρομακτικής πραγματικότητας, στην οποία καλούμαστε να επιβεβαιώνουμε πως ο γιατρός που εμπιστευόμαστε:

• Έχει ολοκληρώσει τις σπουδές του σε μια από τις 41 επίσημα αναγνωρισμένες ιατρικές ειδικότητες,
• Η θεραπεία που προτείνει είναι επιστημονικά επιβεβαιωμένη ως ιατρική πράξη.
• Όντως χρειαζόμαστε αυτό που μας συστήνει.
• Γνωρίζει αν η ιατρική πράξη που πρέπει να κάνουμε γίνεται σε ιατρείο ή μόνο σε νοσοκομειακό περιβάλλον, καθώς υπάρχει κίνδυνος επιπλοκών (π.χ. διάτρηση ή αιμορραγία) και άρα απαιτήσεις αποστείρωσης και υγειονομικού περιβάλλοντος, τεχνολογικού εξοπλισμού και ανάνηψης.

Μάλιστα, ο ίδιος ο υπουργός Υγείας, Άδωνις Γεωργιάδης, δήλωσε πως είναι ατομική ευθύνη η ιατρική μας φροντίδα. Με την ίδια λογική, βέβαια, αν είχαμε ιατρική κατάρτιση δεν θα πηγαίναμε και σε γιατρό.

Κρατήστε πως δεν αρκεί να είναι ο όποιος ή η όποια γιατρός μέλος του οικείου Ιατρικού Συλλόγου, όπως αποδείχθηκε με την περίπτωση των γιατρών στο Κολωνάκι.

Η κλινική ύπνωση είναι επιστημονική μέθοδος που εφαρμόζεται αποκλειστικά από διαπιστευμένους επαγγελματίες υγείας. iStock

Από την αυθαιρεσία των τίτλων στην επιστήμη της ψυχολογίας

Το χάος, λοιπόν, που αποκαλύφθηκε πως υπάρχει στην Ελλάδα με ανύπαρκτες ειδικότητες έφτασε έως την ύπνωση, με τον υπνοθεραπευτή που επρόκειτο να δει ο Μαζωνάκης, μετά την πλασμαφαίρεση να βρίσκεται επίσης, στο προσκήνιο.

Εδώ θα χρειαστεί να διευκρινίσουμε πως ο κάθε άνθρωπος έχει δικαίωμα να διαχειρίζεται όπως επιθυμεί τα προβλήματά του. Όταν όμως, υπάρχει θέμα υγείας ο δρόμος είναι ένας: Οι επιστημονικά επιβεβαιωμένες ιατρικές πρακτικές.

Εύκολες λύσεις δεν υπάρχουν, με τον εγκέφαλό μας να είναι μεν «προγραμματισμένος» να τις προτάσσει (κατασκευαστικά αποφεύγει ό,τι είναι δύσκολο), αλλά με τη λογική να μας επαναφέρει στον ίσιο δρόμο.

Σε ό,τι αφορά την ύπνωση, η κλινική ύπνωση αποτελεί μέθοδο που έχει υπηρετήσει σχεδόν το σύνολο των μεγάλων ψυχολόγων και ψυχιάτρων, όπως βεβαιώνει στο OW ο Κωνσταντίνος Βαλαβάνης, πιστοποιημένος ψυχολόγος με ειδίκευση στην Κλινική, τη Συμβουλευτική και την Κοινοτική Ψυχολογία, μέλος του Βρετανικού και του Αμερικανικού Συλλόγου Ψυχολόγων και της Διεθνούς Εταιρείας Συμβουλευτικής και Ψυχοθεραπείας, μεταξύ πολλών άλλων. Ο ίδιος έχει ειδίκευση και στη Γνωσιακή-Συμπεριφορική Κλινική Υπνοθεραπεία, στην οποία έχει πιστοποιηθεί και ως εκπαιδευτής, όπως και στην Κλινική Ύπνωση.

Ο καθ’ ύλην αρμόδιος μάς παρείχε το International Handbook of Clinical Hypnosis «που αναφέρει δεκάδες επιστημονικές εφαρμογές, όπως διδάσκονται στο Stanford, στο Yale και σε όλο τον κλινικό κόσμο». Διευκρινίζει και ότι η κλινική υπνοθεραπεία είναι ξεχωριστός τομέας στον Αμερικανικό Ψυχολογικό Σύλλογο, ενώ ο ο Βρετανικός Ψυχολογικός Σύλλογος έχει εκπαιδεύσεις στη Γνωσιακή Υπνοθεραπεία.

ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΕΘΝΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ ΠΟΥ ΕΜΠΙΣΤΕΥΟΝΤΑΙ ΤΗΝ ΚΛΙΝΙΚΗ ΥΠΝΩΣΗ, ΧΑΡΙΝ ΤΩΝ ΕΠΙΒΕΒΑΙΩΜΕΝΩΝ ΟΦΕΛΩΝ ΤΗΣ, ΚΑΘΩΣ ΜΕΙΩΝΕΙ ΤΟ ΚΟΣΤΟΣ ΤΗΣ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΦΑΡΜΑΚΩΝ.

Τι είναι επιστήμη και τι μύθος;

Η κλινική ύπνωση, λοιπόν, αποτελεί μία από τις πλέον σύγχρονες και επιστημονικά τεκμηριωμένες μορφές ψυχοθεραπευτικής και ιατρικής παρέμβασης. Ωστόσο, η ασυδοσία της Ελλάδας επιτρέπει τη σύγχυσή της με πρακτικές όπως η «αναδρομική ύπνωση» προηγούμενων ζωών ή παιδικής ηλικίας, και ο υπνωτισμός θεάματος (Stage Hypnosis).

Ας δούμε τι ισχύει επιστημονικά.

Για να κατανοήσουμε την κλινική ύπνωση, είναι απαραίτητο να τη διαχωρίσουμε από άλλες πρακτικές με βάση τα ευρήματα της επιστημονικής έρευνας.

Αναδρομική Ύπνωση (Past-Life Regression)

Ισχυρίζεται ότι μεταφέρει το άτομο σε προηγούμενες ενσαρκώσεις για να βρει την «αιτία» σημερινών προβλημάτων. Επιστημονικά έχει αποδειχθεί πως δεν έχει καμία επιστημονική ή ιατρική βάση, με την επιστήμη της ψυχολογίας και της νευρολογίας να εξηγεί τις εμπειρίες αυτές ως προϊόντα κρυπτομνησίας.

Πρόκειται για ένα ψυχολογικό φαινόμενο κατά το οποίο μια ξεχασμένη μνήμη επανέρχεται στο μυαλό, αλλά το άτομο νομίζει εσφαλμένα ότι πρόκειται για μια δική του, πρωτότυπη ιδέα), έντονης φαντασίας, προσδοκιών του ατόμου και καθοδηγούμενων υποβολών. Αυτό που συμβαίνει είναι ότι ο εγκέφαλος συνθέτει πληροφορίες από βιβλία, ταινίες, αναμνήσεις και φαντασιώσεις, δημιουργώντας μια αληθοφανή ιστορία την οποία το άτομο βιώνει ως πραγματική.

Αναδρομή Ηλικίας και «Ανακτημένες» Αναμνήσεις (Age Regression/ Recovered Memories)

Υπόσχεται πως βοηθά τα άτομα να θυμηθούν με ακρίβεια γεγονότα της πρώιμης παιδικής ηλικίας τους ή τραύματα, με την επιστημονική έρευνα να δείχνει πως δεν είναι ορός της αλήθειας ή «βιντεοκάμερα». Μελέτες έχουν αποδείξει πως η μνήμη είναι ανακατασκευαστική και ότι υπό ύπνωση, το άτομο είναι εξαιρετικά εύπλαστο και μπορεί εύκολα να δημιουργήσει ψευδοαναμνήσεις, τις οποίες μάλιστα πιστεύει με απόλυτη βεβαιότητα και ισχυρό συναισθηματικό φορτίο.

Γι' αυτόν τον λόγο, οι διεθνείς επιστημονικές εταιρείες (ASCH, ΑΡΑ) ορίζουν αυστηρές κατευθυντήριες οδηγίες και τονίζουν ότι οι «ανασυρθείσες» μνήμες δεν μπορούν να θεωρηθούν αντικειμενικά ιστορικά γεγονότα χωρίς εξωτερική επιβεβαίωση.

Υπνωτισμός Θεάματος (Stage Hypnosis)

Ο/η «υπνωτιστής/υπνωτίστρια» κάνει εθελοντές που υπνωτίζονται να συμπεριφέρονται με αστείο τρόπο. Αυτό βασίζεται στην κοινωνική πίεση, στην επιλογική συλλογικότητα (επιλέγονται άτομα πολύ δεκτικά και πρόθυμα να εκτεθούν) και στις προσδοκίες του κοινού. Τουτέστιν, ουδεμία σχέση έχει με θεραπεία.

Κλινική Ύπνωση (Clinical Hypnosis/Hypnotherapy)

Είναι επιστημονική μέθοδος που εφαρμόζεται αποκλειστικά από διαπιστευμένους επαγγελματίες υγείας. Μελέτες νευροαπεικόνισης δείχνουν ότι πρόκειται για μια φυσιολογική κατάσταση εστιασμένης προσοχής που ενεργοποιεί συγκεκριμένα κυκλώματα του εγκεφάλου (π.χ. πρόσθιος φλοιός του προσαγωγίου, εγκεφαλικός φλοιός) για τη ρύθμιση του πόνου, του στρες και των αυτόνομων λειτουργιών του σώματος.

Πού βοηθάει επιβεβαιωμένα η κλινική ύπνωση;

Υπάρχουν Εθνικά Συστήματα Υγείας που εμπιστεύονται την κλινική ύπνωση, χάριν των επιβεβαιωμένων οφελών της, καθώς μειώνει το κόστος νοσηλείας και τη χρήση φαρμάκων.

Στη Μεγάλη Βρετανία το NHS (το Εθνικό Σύστημα Υγείας) την περιλαμβάνει στις οδηγίες του για το Σύνδρομο Ευερέθιστου Εντέρου και στη Γαλλία, το Βέλγιο και την Ελβετία χρησιμοποιείται ευρύτατα σε χειρουργικές και επεμβατικές διαδικασίες, με σκοπό τη μείωση της δόσης των αναλγητικών/αναισθητικών φαρμάκων και τον έλεγχο του προεγχειρητικού άγχους.

Σε όλες τις χώρες αναλαμβάνουν την κλινική ύπνωση διαπιστευμένοι γιατροί ή ψυχολόγοι.

Τα επιστημονικά τεκμηριωμένα οφέλη της κλινικής ύπνωση, μέσω εκατοντάδων τυχαιοποιημένων κλινικών δοκιμών που έδειξαν πως είναι ασφαλής μέθοδος, δίχως παρενέργειες, έχουν να κάνουν με:

• Τη διαχείριση του πόνου (χρόνιου και οξέος πόνου, εγκαυμάτων, οδοντιατρικών επεμβάσεων και τοκετού),
• Το Σύνδρομο Ευερέθιστου Εντέρου (η «Κατευθυνόμενη στο Έντερο Υπνοθεραπεία»” μειώνει τα γαστρεντερολογικά συμπτώματα κατά 70%).
• Τις εξάψεις της εμμηνόπαυσης (έχει διαπιστωθεί σημαντική μείωση, έως 70%, στη συχνότητα και ένταση των εξάψεων σε γυναίκες και επιζώσες από καρκίνο του μαστού).
• Το άγχος, το στρες και τις φοβίες (διαχείριση κρίσεων πανικού, προεγχειρητικού άγχους και Διαταραχής Μετατραυματικού Στρες).
• Τη διακοπή καπνίσματος (διαχείριση της επιθυμίας και του στρες).
• Την αντιμετώπιση άσθματος, ημικρανιών, ενούρησης και άγχους σε παιδιά.

ΣΕ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΧΩΡΕΣ ΑΝΑΛΑΜΒΑΝΟΥΝ ΤΗΝ ΚΛΙΝΙΚΗ ΥΠΝΩΣΗ ΔΙΑΠΙΣΤΕΥΜΕΝΟΙ ΓΙΑΤΡΟΙ Ή ΨΥΧΟΛΟΓΟΙ.

Πού δεν βοηθάει η κλινική ύπνωση;

Μελέτες και μετα-αναλύσεις έδειξαν πως η κλινική ύπνωση δεν βοηθάει:

• Στις ψυχώσεις και τη σχιζοφρένεια (μάλιστα, αντενδείκνυται ως πρωτογενής θεραπεία σε ενεργές ψυχώσεις ή παράνοια, καθώς μπορεί να επιδεινώσει την αποδιοργάνωση της σκέψης).
• Σε βαριές εξαρτήσεις και οξεία αυτοκτονικότητα (δεν επαρκεί ως μονοθεραπεία για τον αλκοολισμό ή τη χρήση ουσιών, ούτε για οξύ αυτοκτονικό ιδεασμό).
• Στην αντικειμενική ανάσυρση ιστορικών γεγονότων (δεν βοηθά στην «αποκάλυψη» της απόλυτης αλήθειας για το παρελθόν, λόγω του κινδύνου παραποίησης της μνήμης).

Πώς γίνεται η κλινική ύπνωση;

Ξεχάστε το εκκρεμές ρολόι μπροστά στα μάτια του ασθενούς, το οποίο βλέπουμε σε κινηματογραφικές ταινίες και τηλεοπτικές σειρές ως την εκκίνηση της ύπνωσης. Η κλινική εκδοχή αρχίζει με τον ειδικό να εξηγεί τη διαδικασία, να λύνει τις απορίες του ασθενούς και να καθορίζει τους στόχους.

Ακολούθως, καθοδηγεί το άτομο σε εστιασμένη προσοχή, εσωτερική απορρόφηση και σωματική χαλάρωση, μέσω της φωνής, της αναπνοής ή νοερών εικόνων. Είναι σαν τον διαλογισμό, με τη διαφορά ότι αυτός έχει ως στόχο την παθητική παρατήρηση και αποδοχή των σκέψεων, ενώ η κλινική ύπνωση έχει ως ζητούμενο την αλλαγή.

Μπορεί ο ειδικός να κάνει ό,τι θέλει τον ασθενή κατά τη διάρκεια της ύπνωσης;

Πάλι σε αντίθεση με παραδείγματα υπνωτισμένων που συμπεριφέρονται σαν κότες σε ταινίες, στην κλινική ύπνωση ο θεραπευόμενος διατηρεί πλήρη συνείδηση και επίγνωση. Τονίζεται πως η ύπνωση δεν είναι πλύση εγκεφάλου, που διατηρεί τις ηθικές και προστατευτικές του δικλείδες. Έτσι, αν ειπωθεί κάτι αντίθετο με τις αξίες μας, το απορρίπτουμε αυτόματα ή βγαίνουμε αμέσως, από την κατάσταση ύπνωσης.

Δεν υπάρχει ο παραμικρός κίνδυνος μόνιμης «εγγραφής». Οποιαδήποτε ανεπιθύμητη σκέψη ή δυσφορία εξασθενεί και εξαφανίζεται αυτόματα, ενώ μπορεί εύκολα να τροποποιηθεί ή να αντικατασταθεί με νέα συνειδητή επιλογή του θεραπευόμενου.

Πώς εξασφαλίζουμε ότι δεν θα πάει κάτι λάθος;

Η κλινική ύπνωση στην ουσία είναι αυτο-ύπνωση και ο θεραπευτής είναι απλώς καθοδηγητής, πράγμα που σημαίνει ότι ο έλεγχος ανήκει πάντα σε εμάς. Επιπροσθέτως, οι υποβολές συζητιούνται και συμφωνούνται από πριν μεταξύ εξειδικευμένου και πιστοποιημένου γιατρού και ασθενή. Καμία υποβολή δεν ριζώνει, δίχως την συγκατάθεσή μας.